

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Hazinesi Mali Suçları Uygulama Ağı (Financial Crimes Enforcement Network-FinCEN), 13 Şubat 2024 günü, Banka Gizlilik Yasası’nda (Bank Secrecy Act) öngörüldüğü şekilde, kara para aklamanın önlenmesi ve terörizmin finansmanıyla mücadele (anti-money laundering and countering-the-financing-of-terrorism) programı yükümlülüklerinin yatırım danışmanlarına uygulanmasını içeren bir tasarı açıkladı[1]. Bu yükümlülükler tarihsel olarak öncelikli olarak bankalara, aracı kurumlara ve diğer benzer finansal kuruluşlara uygulanmıştır[2]. Tasarıda yer alan Kurallar ise, şu anda yürürlükte olan Kurumsal Şeffaflık Yasası’nı ve Müşteri Durum Tespiti Kuralını (Corporate Transparency Act and Customer Due Diligence Rule) geliştirmeye yönelik yakında yapılacak kuralları da içeren, ABD’nin kara para aklamayı önleme rejimine yönelik daha geniş bir revizyonun parçasıdır.
Tasarı Kural, hem ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na (United States Securities and Exchange Commission-SEC) kayıtlı yatırım danışmanlarını hem de muaf tutulan bildirim/raporlama danışmanlarını [örneğin, orta ölçekli özel fon danışmanları ile risk sermayesi fonu danışmanları (mid-sized private fund advisers and venture capital fund advisers[3])] etkileyecektir ki; bunların büyük çoğunluğu, tarihsel düzenleyici yükümlülükler, karşı taraf sertifikasyon yükümlülükleri ve yatırımcı durum tespiti talepleri kapsamında bir tür kara para aklamanın önlenmesi ve terörizmin finansmanıyla mücadele prosedürünü benimsemiştir. Bununla birlikte, Tasarı Kural, yatırım danışmanlarını Banka Gizlilik Yasası kapsamındaki “finansal kurum” (financial institution) tanımına ve Mali Suçları Uygulama Ağı’nın federal kara para aklamayı önleme programı düzenlemelerine dâhil ederek, bu tür yatırım danışmanlarına aşağıdakiler de dâhil olmak üzere belirli yeni veya ilave kara para aklamayı önleme programı yükümlülükleri uygulayacaktır:
- (Henüz benimsenmemişse) Yandakileri de içeren resmi bir kara para aklamanın önlenmesi ve terörizmin finansmanıyla mücadele programının uygulanması: riske dayalı iç politikalar ve prosedürler; iç kontroller; bir uyum görevlisinin atanması ve sürekli çalışan eğitimi;
- Programın etkinliğini riske dayalı bir tempoda “test etmek” veya denetlemek için bağımsız bir iç veya dış fonksiyon uygulanması;
- Şüpheli Faaliyet Raporları (Suspicious Activity Reports) gibi çeşitli raporları Mali Suçları Uygulama Ağına bildirmek ve Mali Suçları Uygulama Ağı, kolluk kuvvetleri ve diğer bazı finansal kurumlar ile ve bunlar arasında bilgi paylaşımına katılma;
- Fonların aktarımına ilişkin kayıtların tutulması;
- Muhabir ve diğer yüksek riskli hesaplar için artırılmış durum tespitinin üstlenilmesi ve
- Banka Gizlilik Yasası ve Mali Suçları Uygulama Ağı yönetmeliklerinde belirtildiği şekilde Banka Gizlilik Yasası kapsamındaki “finansal kurumlar” için geçerli olan yükümlülüklere uyulması.
Ancak, Tasarı Kural şu anda yatırım danışmanlarının karşı taraflar için gerçek yararlanıcı (intifa hakkı sahibi) bilgilerini toplamak amacıyla resmi bir müşteri kimlik belirleme programı oluşturmasını gerektirmemektedir. Şu an için bu olumlu müşteri tanıma programı (customer identification program) koşulları, yalnızca bankalar ve aracı kurum-satımcılar gibi daha sıkı düzenlemelere tabi kurumların yanı sıra ABD dışındaki belirli yargı bölgelerinin yasaları kapsamında geçerli olmaya devam edecek olup; Mali Suçları Uygulama Ağı, gelecekte bu yükümlülükleri geliştirmek için 2024 yılı sonuna kadar kural koyulacağını da öngörmektedir. Müşteri durum tespiti (customer due diligence) kurallarında gelecekte yapılacak güncellemeler yatırım danışmanlarını da etkileyebilir.
Kayıtlı yatırım danışmanları hâlihazırda rutin SEC incelemesine tabi olduğundan Mali Suçları Uygulama Ağı, Tasarıda, rutin danışman incelemeleri kapsamına nihai kara para aklamayla mücadele programı denetimlerini dâhil etme yetkisini SEC’e devretmeyi önermektedir.
Mali Suçları Uygulama Ağı, bu Tasarı Kurallar hakkındaki görüşleri 15 Nisan 2024 tarihine kadar kabul etmekte olup, sonuçta ortaya çıkacak nihai kuralın kabul edildikten 12 ay sonra yürürlüğe girmesi beklenmektedir.
[1] Tasarı Kural için bkz. (https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2024-02-15/pdf/2024-02854.pdf), Tasarı Kuralı özetleyen Bilgi Notu için de ayrıca bkz. (https://www.fincen.gov/news/news-releases/fact-sheet-anti-money-laundering-program-and-suspicious-activity-report-filing).
[2] Tasarı, 2015 yılında kural koyma sürecinde duraklayan SEC kayıtlı yatırım danışmanları için benzer bir kural önerisi üreten çabayı yeniden canlandırıyor; ancak bu yenilenen odaklanma, danışmanların yönetim altındaki varlıklarının aradan geçen 10 yılda neredeyse iki katına çıktığı ve yaptırımların ve mali suçların yaptırımlarının arttığı bir ortamda ortaya çıkıyor. Tasarı Kuralla eş zamanlı olarak FinCEN, 2015 yılındaki tasarı kuralı geri çekiyor.
[3] Tasarıda önerilen “yatırım danışmanı” tanımı, fiziksel olarak yurt dışında bulunan [yani ABD’de bir şubesi, ofisi veya personeli olmayan (do not have a branch, office or staff in the U.S.)] ancak yine de kayıtlı olan veya SEC’e kaydolması gereken [kayıtlı yatırım danışmanları için (for registered investment advisers)] veya ADV Formunu [muaf raporlama danışmanları için (for exempt reporting advisers)] doldurması gereken ABD dışındaki belirli yatırım danışmanlarını içerecektir. [ADV formu: Tekdüzen Yatırım Danışmanlığı Kayıt Başvurusu-Uniform Application for Investment Adviser Registration].
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.
