Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Yüksek Mahkemesi (Supreme Court), finansal düzenleyici otoritenin idari yargı hâkimlerini kullanmasının jürili yargılanma hakkını ihlal ettiğine karar verdi.
ABD Yüksek Mahkemesi; Perşembe günü (27 Haziran 2024) ideolojik açıdan 6-3’lük bir oylamayla, finansal düzenleyici otorite Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’nun (United States Securities and Exchange Commission-SEC) menkul kıymetler dolandırıcılığı yasasını uygulama yollarından biri olan idari mahkemeleri kullanmasının anayasaya aykırı olduğuna hükmetti ki; bu, gözlemcilerin SEC’in çok ötesinde sonuçları olmasını bekledikleri bir karardır.
Diğer federal kurumlar gibi SEC de yürütme davaları açmak için sıklıkla idari yargı hâkimlerini kullanmış olup; muhafazakâr çoğunluk, ABD Anayasası’nın jürili yargılama hakkı ile ilgili garantisini ihlal ettiğini söylemiştir. Bu konuda mezkûr kararda çoğunluk adına yazan Baş Yargıç John Roberts şunları söyledi: “Dolandırıcılık davasıyla karşı karşıya kalan bir sanığın, tarafsız bir hâkim önünde emsallerinden oluşan bir jüri tarafından yargılanma hakkı vardır.”
SEC, ironik bir şekilde, 2018 tarihli Yüksek Mahkeme kararının, kurumun idari yargı hâkimlerinin (administrative law judges) anayasanın atama maddesi uyarınca uygun şekilde atanmadığına karar vermesinin ardından kurum içi mahkemelerin kullanımını zaten azaltmıştı. Bu karardan bu yana söz konusu kurum, idari işlemlerde dava konusu olan davaları açmaktan kaçınmış ancak Perşembe günkü karar hâlâ SEC’in uygulama araçlarına bir darbe teşkil etmiş olup; bu, idari yargı hâkimlerini kullanan diğer kurumlar için kapsamlı sonuçlar doğurabilir.
Yargıçlar Elena Kagan ve Ketanji Brown Jackson’ın da katıldığı muhalif görüşte, Yargıç Sonia Sotomayor, mahkemenin “SEC v. Jarkesy” davasına dair kararının geniş kapsamlı sonuçlar doğurma potansiyeli konusunda uyarmıştır.
Sotomayor “Yüzlerce yasanın anayasaya uygunluğu artık tehlikede olabilir ve düzinelerce kurum ABD Kongresi tarafından çıkarılan yasaları uygulama yetkisinden mahrum bırakılabilir,” diye yazdı ve ekledi; “Çoğunluk, bu yasanın dünyayı sarsan doğasını kabul etmek yerine, onu gizlemeye çalıştı.”
Gerçekten de pek çok hukuk gözlemcisi, bu kararın geniş kapsamlı sonuçlar doğurmasını beklemekte olup; üstelik bu sonuçlar sadece SEC için geçerli değildir. Şu anda Paul Hastings hukuk firmasında soruşturmalar ve beyaz yakalı savunma uygulamalarının küresel eşbaşkanı olan eski SEC danışmanı Brad Bondi, “Bu SEC için büyük bir kayıp çünkü SEC’i jüriler ile yargılamaya zorluyor ki, bu da daha agresif teorilere karşı daha şüpheci olabilir” dedi ve ekledi; “Bu, idari işlemleri kullanan diğer devlet kurumları arasında geniş sonuçları olan dönüm noktası niteliğinde bir karardır.”
Perşembe günkü karar, SEC tarafından görevlendirilen bir idari yargı hâkimi önünde hedge fonu yöneticisi George Jarkesy’ye karşı bir yürütme davasını içeriyordu. Yargıç, Jarkesy’nin aleyhine karar verdiğinden, SEC temyizden sonra 300 bin ABD doları para cezası kesp etmiş ve SEC’in yasa dışı kazanç olarak nitelendirdiği 685 bin ABD dolarını geri vermesine karar vermiştir.
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.