Ülkemiz ‘Sermaye Piyasası Kurulu’nu tesis eden iradeye minnetle…
Bugün [14 Nisan 2023] Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (United States Securities and Exchange Commission), Hazine piyasaları da dâhil olmak üzere önemli işlem platformlarının piyasalar için önemli kurallara tabi olmasını gerektiren Ocak 2022 tarihli tasarıya ek bir yayın yayınlayıp yayınlamamayı düşünüyor. Bu ilave sürümün, özellikle kripto piyasalarındakiler olmak üzere çeşitli piyasa katılımcılarının tasarı hakkındaki yorumlarını ele almaya yardımcı olacağına inanıyorum.
Tasarının yatırımcılara ve piyasalarımıza fayda sağlayacağına inanmaya devam ediyorum.
İlk olarak, tasarı, Devlet (kamu) menkul kıymetleri piyasalarındaki satımcılar arası aracı kurumlar (interdealer brokers; IDBs) olarak bilinen belirli kuruluşların Alternatif İşlem Sistemleri Yönetmeliği’ne (regulation of alternative trading system) ve Düzenleme Sistemleri Uyum ve Bütünlüğü Yönetmeliği’ne (Regulation Systems Compliance and Integrity) uymasını gerektirecektir. Bu satımcılar arası aracı kurumlar, borsalar gibi çalışırlar, ancak şu anda borsalar gibi düzenlenmemiştir. Bu düzenleme boşluğunu kapatırken, bu tasarı esnekliği ve 24 trilyon dolarlık Hazine piyasalarımızın yanı sıra, Devlet tahvilleri için diğer piyasalarda daha fazla erişimi teşvik edecektir.
İkinci olarak, tasarı, borsa tanımına ilişkin kurallarımızı modernize edecektir. Bu, işlem platformlarının gelişen doğasını ve elektronikleşmesini açıklayacaktır. Özellikle, tasarı, borsa kurallarına uymak için iletişim protokollerinin -menkul kıymet alıcılarını ve satıcılarını yapılandırılmış yöntemlerle bir alım satımı müzakere etmek için bir araya getiren yerler- gerektirecektir. Bir örnek olarak, fiyat teklifi platformları (request-for-quote platforms), diğerlerinin yanı sıra Hazine piyasalarında birkaç borsa benzeri işlevi yerine getirmektedir. Borsa benzeri platformların borsaya özgü kurallarımıza uymasını sağlamak, hem yatırımcılara hem de piyasalara fayda sağlar.
Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu, özellikle kripto piyasası katılımcılarından tasarı hakkında önemli sayıda yorum almıştır.
Hata yapmayın: birçok kripto alım satım platformu zaten mevcut bir borsa tanımına giriyor ve bu nedenle menkul kıymetler yasalarına uymak için mevcut görevleri vardır.
Defalarca söylediğim gibi, kripto paraların büyük çoğunluğu menkul kıymetlerdir. Yargıç Thurgood Marshall’ın da çok iyi ifade ettiği gibi, “(ABD) Kongre’nin menkul kıymetler yasalarını çıkarmadaki amacı, hangi biçimde yapılırsa yapılsın ve adı ne olursa olsun, yatırımları düzenlemekti.”
Bu nedenle, kripto işlem platformlarının nasıl çalıştığı göz önüne alındığında, bugün düşündüğümüz yeniden açılış sürümünden bağımsız olarak, çoğu şu anda borsadır. Bu platformlar, yerleşik, isteğe bağlı olmayan yöntemler kullanarak birden fazla kripto menkul kıymet alıcısı ve satıcısının emirlerini eşleştirmektedir. Borsanın tanımı budur ve bugün çoğu kripto işlem platformu bunu karşılamaktadır. Kendilerini merkezi veya merkezi olmayan olarak adlandırsalar da durum budur.
Ancak bu platformlar sanki yasalarımıza uymak gibi bir tercihleri varmış gibi davranıyorlar. Ancak, uymuyorlar. ABD Kongresi, Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na, kullanılan etiketler veya teknoloji ne olursa olsun yatırımcıları koruma yetkisi vermiştir. Kripto piyasalarındaki yatırımcılar, menkul kıymetler yasalarının diğer tüm piyasalarda sağladığı aynı zamana göre test edilmiş korumaları almalıdır.
Kendinize bir kripto platformu demek, menkul kıymetler yasalarını göz ardı etmek için bir mazeret değildir.
Kendinize merkezi olmayan finans (decentralized finance; DeFi) platformu demek, menkul kıymetler yasalarına meydan okumak için bir bahane değildir.
İlave sürüm ayrıca, modernleştirilmiş borsa tanımı hakkında ek bilgiler ve yorum talepleri sağlamaktadır. Örneğin, ek yayın istekleri, nasıl tanımlandıkları, sohbet özelliklerinin rolü ve emir yürütme yönetim sistemlerinin rolü gibi iletişim protokolü sistemleri hakkında yorum yapar.
Tasarının modernleştirilmiş borsa tanımı, kripto piyasalarındaki iletişim protokollerini de içerecektir. Bu işlem yerleri, bir alım satım (işlem) için pazarlık yapmak ve borsalar gibi işlev görmek için yapılandırılmış yöntemler sağlar. Bu borsa benzeri platformların borsa ile ilgili kurallarımıza uymasını zorunlu kılmak, yatırımcıları korumaya yardımcı olacaktır. İlave sürüm, önerilen bu koşulu daha ayrıntılı olarak ele alır ve ek ekonomik analiz sağlar.
Bu ek yayındaki bilgiler ışığında, tasarının tüm yönleri ile ilgili ek kamusal yorumu memnuniyetle karşılıyorum. Kabul edilirse, tasarının piyasalarda esnekliği, erişimi ve adaleti destekleyeceğine inanıyorum.
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.