Beş Açıdan ‘Küresel Ekonomi’nin Vaziyeti

Küresel büyümenin 2024’te (ard arda üçüncü yavaşlama yılı) %2,4’e doğru yavaşlaması bekleniyor ki; bu, on yıllardır süren yüksek enflasyonu, kısıtlayıcı kredi koşullarını ve anemik küresel ticaret ve yatırımı dizginlemeye yönelik sıkı para politikalarının gecikmeli ve devam eden etkilerini yansıtmaktadır. Yükselen piyasalarda ve gelişmekte olan ekonomilerde (emerging market and developing economies) üretimin, özellikle kırılgan ülkelerde kişi başına düşen büyümenin yavaşlaması ile birlikte, pandemi öncesine göre oldukça düşük bir yol izlemesi bekleniyor. Orta Doğu’da son dönemde yaşanan çatışma jeopolitik riskleri artırmış olup, bu artış küresel büyüme üzerinde baskı oluşturabilir. Bu durum, küresel ekonominin son dört yılda üst üste gelen şokların (COVID-19 salgını, Rusya Federasyonu’nun Ukrayna’yı işgali, enflasyondaki artış ve ardından küresel parasal koşulların keskin bir şekilde sıkılaşması) kalıcı etkileriyle başa çıkmaya devam ettiği bir dönemde gerçekleşmiştir. Yüksek reel faiz oranlarına bağlı finansal stres, küresel görünüme yönelik bir başka risk kaynağını temsil etmektedir.

  • Yakın vadeli büyüme beklentileri farklılaşmaktadır [near-term growth prospects are diverging]: Bir bütün olarak gelişmiş ekonomilerde ve Çin’de büyümenin 2024 yılında yavaşlayarak 2010-2019 dönemi ortalamasının oldukça altına inmesi bekleniyor. Buna karşılık, daha güçlü kredi notlarına sahip gelişmekte olan ülkelerde toplam büyümenin biraz iyileşmesi ve salgın öncesi ortalama oranlara yakın kalması bekleniyor. Her ne kadar kredi notları zayıf olan gelişmekte olan ülkelerde genel büyümenin 2023 yılındaki en düşük seviyesinden bir miktar güçlenmesi beklense de, artan borç ve finansman maliyetlerinin yanı sıra çatışmalar gibi kendine özgü olumsuzluklar göz önüne alındığında birçoğu için görünüm istikrarsız olmaya devam etmektedir.
  • Küresel büyüme son 30 yılın en zayıf performansını sergileyecektir [global growth is set for the weakest half-decade performance in 30 years]: 2020 pandemik durgunluğundan küresel toparlanma zayıf kalmaya devam ediyor; 2020-2024 döneminin, küresel büyüme için 1990’ların başından bu yana geçen on yılın en zayıf başlangıcını işaret etmesi bekleniyor ki; bu dönem jeopolitik gerginlikler ve küresel durgunlukla karakterize ediliyor.
  • Küresel ticarette toparlanma zayıftır [the recovery in global trade is feeble]: Küresel sanayi üretiminin durgun olduğu bir ortamda mal ticaretinin daralmasıyla birlikte, küresel ticaret büyümesi 2023 yılında neredeyse durağanlaşmış; hizmet ticareti toparlanmaya devam etti ancak bu, önceden beklenenden daha yavaş bir hızda olmuştur. Genel olarak, 2021-2024 döneminde küresel ticaretteki toparlanmanın, son yarım yüzyılda yaşanan küresel durgunluğun ardından görülen en zayıf toparlanma olacağı öngörülmektedir. Jeopolitik belirsizlik, Çin’deki yavaşlamanın daha uzun sürmesi olasılığı ve uluslararası ticareti kısıtlamaya yönelik ilave önlemlerin alınması ihtimali ise, ticaret görünümüne yönelik aşağı yönlü riskler oluşturuyor.
  • Yükselen piyasalarda ve gelişmekte olan ekonomilerde kişi başına düşen gelirde gelişmiş ekonomilerle olan farkın kapatılmasında kaydedilen ilerlemenin sınırlı olması beklenmektedir [progress in closing the gap in EMDE per capita income with advanced economies is expected to be limited]: Yükselen piyasalar ve gelişmekte olan ekonomiler, gelişmiş ekonomilerin kişi başına düşen gelir seviyelerini yakalama konusunda sınırlı ilerleme kaydedecektir. Pek çok kırılgan gelişmekte olan ülke daha da geride kalmakta; düşük gelirli ülkelerin üçte birinde ve kırılgan ve çatışmalardan etkilenen durumlarla karşı karşıya olan ekonomilerin %60’ından fazlasında kişi başına düşen gelirin bu yıl 2019 seviyesinin altında kalacağı tahmin edilmektedir.

Bir takım aşağı yönlü risklerin gerçekleşmesi halinde büyüme daha da zayıflayabilir [growth would be even weaker if a number of downside risks materialized]: Jeopolitik gerilimlerin artması nedeniyle petrol fiyatlarının yükselmesi ihtimali, yükselen gelişmekte olan ülkelerdeki ülke ‘spread’larının artmasına neden olan finansal stres ve Çin’deki zayıf büyümenin emtia ve diğer kanallar yoluyla olumsuz küresel yayılmaya yol açması da dâhil olmak üzere görünüm ile ilgili birçok aşağı yönlü risk mevcuttur. Her durumda, 2024 yılındaki küresel büyüme, taban çizgisinin %0,2 puan altına düşecektir. Buna karşılık, Amerika Birleşik Devletleri’nin beklenenden yüksek büyümesine ilişkin yukarı yönlü bir senaryo, küresel büyümeyi bu yıl %0,2 puan artırabilir.

1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu [merhume Anası (1947-10 Temmuz 2023) Erzurum/Aşkale; merhum Babası ise Ardahan/Çıldır yöresindendir]. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte);
Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte) başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003), Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004) ile Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II, Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021), Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021), Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021), Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022), Ticari Mevzuat Notları (2022), Bilimsel Araştırmalar (2022), Hukuki İncelemeler (2023), Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024) başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 2 bini aşkın Telif Makale ve Yazı ile Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak vazgeçilmez ilkesidir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.