1. Giriş
Birleşik Krallık’taki küçük işletmeler, Genel Veri Koruma Yönetmeliği’ne (General Data Protection Regulation-GDPR) uyma konusunda önemli zorluklarla karşılaşmaktadır. Veri Konularına Erişim Taleplerini (Data Subject Access Requests) yerine getirme, veri risk değerlendirmeleri gerçekleştirme ve veri ihlali politikalarına uyma koşulu, özellikle sınırlı kaynaklara sahip küçük işletmeler için bunaltıcı olabilir.
Bu süreçleri kolaylaştırmak ve kişisel verilerin yeterince korunmasını sağlamak için Birleşik Krallık Hükümeti, Veri Koruma ve Dijital Bilgi (No. 2) Yasa tasarısını (Data Protection and Digital Information Bill) parlamentoya sunmuştur. Mart 2023’te Avam Kamarasına sunulan bu Yasa Tasarısı, hem küçük hem de büyük işletmelerin Genel Veri Koruma Yönetmeliği düzenlemelerine uyumu korurken faaliyetlerini yürütmelerini kolaylaştırmayı amaçlamaktadır.
Bu yazıda, Birleşik Krallık Veri Koruma ve Dijital Bilgi Yasa tasarısının temel hükümlerine ve bunun işletmelere nasıl fayda sağlayabileceğine daha yakından bakılacaktır.
2. Kişisel Verilerin Korunması ve Dijital Bilgiler (2 No.lu) Yasa tasarısı
Veri Koruma ve Dijital Bilgi Yasa tasarısında (ki, son derece kapsamlıdır) şu belirtilmektedir: “Bu Tasarı, yüksek veri koruma standartlarını korurken, kuruluşların üzerindeki yükleri azaltmak için Birleşik Krallık’ın veri koruma çerçevesini güncellemeyi ve basitleştirmeyi amaçlamaktadır.” (This Bill is intended to update and simplify the UK’s data protection framework to reduce burdens on organisations while maintaining high data protection standards.)
Yasa Tasarısı, mevzuata uyum konusunda daha fazla esneklik sağlamayı ve sınır ötesi veri aktarımlarının genellikle kafa karıştıran yönlerini açıklığa kavuşturmayı amaçlamaktadır.
Buna ek olarak, Yasa Tasarısı, yönetim yapısı, görevleri, uygulama yetkileri, bildirim yükümlülükleri, veri koruma şikâyet süreçleri ve yasal uygulama kurallarının geliştirilmesi dâhil olmak üzere Bilgi Komiserliği Ofisi’nde (Information Commissioner’s Office; ICO) reform yapmak için hükümler de getirmektedir.
Dijital kimliklerin ve niteliklerin, akıllı veri şemalarını kapsayan kâğıt belgeler ve düzenlemeler ile aynı güvenle kullanılmasını sağlamak için Birleşik Krallık dijital doğrulama hizmetleri sağlamaya yönelik bir çerçeve de dâhil edilmiştir.
Veri Koruma Yasa tasarısının diğer etkileri şunlardır:
- Gizlilik ve Elektronik İletişim Düzenlemeleri (Privacy and Electronic Communications Regulations-PECR) kapsamında rahatsız edici aramalar ve kısa mesajlara ilişkin para cezalarında artış;
- “Kullanıcı izni” açılış pencerelerini ve afişlerini azaltmak için Gizlilik ve Elektronik İletişim Düzenlemelerini güncelleme;
- Kişiselleştirilmiş piyasa karşılaştırmaları ve hesap yönetimi gibi hizmetler sağlamak için akıllı veri şemaları aracılığıyla müşteri verilerinin paylaşılmasına izin verilmesi;
- İngiltere ve Galler’de doğum ve ölümlerin kayıt altına alınma biçiminde reform yapılması, kâğıt temelli bir sistemden elektronik kayda geçişe olanak tanıma;
- Kolluk kuvvetleri ve ulusal güvenlik amaçları için kişisel verilerin akışını ve kullanımını kolaylaştırma,
- Siyasi partiler ve seçilmiş temsilcilerin kişisel verileri demokratik katılım için işlemesi için daha net bir yasal temel oluşturma.
3. Veri Koruma ve Dijital Bilgi Yasa tasarısının özeti
Birleşik Krallık artık Avrupa Birliği’nden (AB) ayrıldığına göre, Birleşik Krallık Hükümeti, yüksek kişisel veri koruma standartlarını korurken, işletmeler için de veri koruma uyumluluğunu iyileştirme fırsatından yararlanmak istiyor.
Hükümet, Birleşik Krallık Genel Veri Koruma Yönetmeliği ve 2018 tarihli Veri Koruma Yasası’nın (Data Protection Act-DPA) belirli unsurlarının “işletmeler ve tüketiciler için engeller, belirsizlik ve gereksiz yükler oluşturduğuna” (create barriers, uncertainty, and unnecessary burdens for businesses and consumers) inanmaktadır.
Buna ilave olarak, kapsamlı bir araştırma ve istişare sürecinin ardından Hükümet, mevcut veri koruma mevzuatının “proaktif ve sistemik bir yaklaşımı teşvik eden” (one which encourages a proactive and systemic approach) faaliyetler yerine kutu işaretleyici uyum faaliyetlerine yol açtığına inanmaktadır.
Ayrıca, araştırmacıların kişisel verileri uzun vadeli araştırma projeleri için yeniden kullanma konusunda daha fazla esnekliğe ihtiyaç duydukları tespit edilmiştir.
4. Bilgi Komiserliği Ofisi’nin reforme edilme nedeni
Bilgi Komiserliği Ofisi, denetleyici makamın kişisel verilerin korunmasındaki rolü için daha şeffaf ve kapsamlı bir çerçeve sağlamak üzere Birleşik Krallık Hükümeti tarafından yeniden düzenlenmektedir.
Veri Koruma ve Dijital Bilgi Yasa Tasarısı, Bilgi Komiserliği Ofisi için yeni bir ana hedefin temel hatlarını çizen Madde 120A’yı tanıtıyor. Bu amaç, Bilgi Komiserliği Ofisi’nin veri sahiplerinin, kontrolörlerin ve diğer tarafların çıkarlarını ve genel kamu çıkarlarını dikkate alarak kişisel veriler için uygun bir koruma düzeyi sağlamaya öncelik vermesini gerektirmektedir. Bilgi Komiserliği Ofisi ayrıca, kişisel verilerin işlenmesinde kamu güvenini ve itimadını teşvik etmelidir.
Ayrıca, Madde 120B, Bilgi Komiserliği Ofisi’nin ekonomik büyüme ile veri koruma işlevlerini nasıl dengeleyeceğini özetleyen “ileriye dönük” bir strateji yayınlamasını zorunlu kılar. Bu değişiklikler, Birleşik Krallık Hükümeti’nin kişisel verilerin güvende kalmasını ve dijital çağda bireylerin mahremiyet haklarına saygı gösterilmesini sağlama taahhüdünü göstermektedir.
* Bu derlemede yer alan görüşler LawBite İnternet sitesine ait olup derleyenin çalıştığı kurumu bağlamaz, derleyenin çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Derlemedeki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler derleyene aittir. Derleme konusu Blog yazısı için bkz. “Data Protection and Digital Information Bill, LawBite (Lawbit Limited; Londra-İngiltere), 13 April 2023, < https://www.lawbite.co.uk/resources/blog/data-protection-and-digital-information-bill > erişim tarihi 17 Nisan 2023”
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.