Bilindiği gibi; ş i k a y e t; “ icra takibinin taraflarına veya hukuki yararı bulunan kişilere tanınmış ve bu yolla icra ve iflas dairelerinin ( veya diğer organlarının) kanuna veya olaya uygun olmayan işlemlerinin iptalini veya düzeltilmesini ya da yapmadıkları veya geciktirdikleri işlemlerin yapılmasını sağlayan hukuki çare”dir. [1]
Doktrinde ve Yargıtay İçtihatlarında ; “icra müdürünün , icra dosyasında verdiği karardan daha sonra dönebilip dönemeyeceği” tartışma konusu olmuştur:
a) Gerçekten doktrinde;
– “ İcra müdürü, hatalı işlemini kendiliğinden düzeltemeyeceğinden, takibin taraflarından birinin talebi üzerine bu işlemi yapamayacağı” [2]
– “ İcra müdürü yapmış olduğu işlemin yanlış olduğu düşüncesine varırsa, şikayet süresi içinde bu işlemi değiştireceği veya iptal edebileceği “ [3]
i f a d e e d i l m i ş t i r
b) Yargıtay içtihatlarında ise;
– Önceki kararlarında gerek Hukuk Genel Kurulu ve gerekse Yargıtay 12. Hukuk Dairesi; herhangi bir ayrım yapmadan “icra müdürünün yaptığı işlemi sonradan değiştirmek veya kaldırmak yetkisinin bulunmadığını” [4] belirtmiştir.[5]
– Son tarihli kararlarında, gerek 12.Hukuk Dairesi gerekse 8.Hukuk Dairesi “ İcra memurunun, her ne kadar kendi verdiği karardan dönemez ise de, verdiği kararın dosya kapsamı ve yasa hükmüne uygun olmadığını fark edip onun yararına yasaya uygun olan kararı vermesine engel bir düzenlemenin de bulunmadığını “ açıkça belirtmiştir:
- “ İcra müdürlüğünce alacaklının “emekli ikramiyesinin haczine” ilişkin talebinin kabulüne karar verildikten sonra, alacaklının, “borçlunun emekli ikramiyesinin haczine yönelik bir talebinin bulunmadığı” belirtilerek “yeni” bir kararın verilmesinin, “icra müdürlüğünün kendi kararından kendiliğinden dönemeyeceği” ilkesine aykırı olacağı- İcra müdürlüğü, kendi kararından vazgeçemez ise de, şikayete konu işlemin icra mahkemesince denetlenerek usulüne uygun olup olmadığının belirlenmesi gerektiği ilkesi de nazara alınarak, alacaklının icra müdürlüğüne yaptığı talep yazısı ile müdürlüğün bu talebe ilişkin kabul kararı ve aynı tarihli e-haciz işlemi birlikte değerlendirilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, alacaklının söz konusu talebi göz ardı edilerek, sadece önceki tarihli haciz istemi esas alınmak suretiyle, eksik inceleme ile sonuca gidilmesinin hatalı olduğu-“ (12.HD. 04.04.2019 T. E: 12447, K: 5556)
- “Her ne kadar icra müdürlüğü kendi kararından vazgeçemez ise de, şikayete konu işlemin icra mahkemesince denetlenerek usulüne uygun olup olmadığının belirlenmesi gerektiği-“(12. HD. 10.05.2018 T. E: 2590, K: 4635)
- ”İcra müdürünün kendi verdiği karardan dönmesi mümkün bulunmasa da, bilahare, daha önce verdiği kararın dosya kapsamı ve yasa hükmüne uygun olmadığını fark edip, onun yerine yasaya uygun olan kararı vermesine engel bir düzenlemenin de bulunmadığı” (12. HD 19.09.2017 T. E: 2016/19215, K:10955)
- “Haciz ihbarnamelerinin, muhatabın, vatandaşı olduğu devlete ait yabancı dile çevrilerek gönderilmesine gerek bulunmadığı- Tebliğ işlemlerinin usulsüzlüğünün, ancak ilgilisi tarafından, İİK’nun 16/1. maddesi uyarınca yasal sürede icra mahkemesinde şikayet yoluyla ileri sürülmesi halinde değerlendirilebileceği, icra müdürlüğünce tebligatın usulsüz olduğuna karar verilemeyeceği- İcra müdürü kendi verdiği karardan dönemez ise de, daha önce verdiği kararın dosya kapsamı ve yasa hükmüne uygun olmadığını fark edip, onun yerine yasaya uygun olan kararı vermesine engel bir düzenlemenin de bulunmadığı-“(12. HD. 03.07.2017 T. E:17602, K:9917)
- “Alacaklı tarafından başlatılan ilamlı takipte; ilam gereği işlem yapılarak davacının mütevelli heyeti başkanlığını ifa edebilmesine ilişkin işlem tesisinin talep edildiği anlaşılan ilamda, yargılama gideri ve avukatlık ücreti dışındaki kısımlar eda hükmünü içermediğinden ilamlı takibe konulamayacağı- İcra müdürü kendi verdiği karardan dönemez ise de bu husus şikayete konu edildiğinde hakim tarafından her iki kararın da denetlenmesinin mümkün olduğu-“ (8. HD. 19.01.2017 T. E: 4951, K:439)
- “İcra memuru kendi verdiği karardan dönemez ise de;a önceki verdiği kararın dosya kapsamı ve yasa hükmüne uygun olmadığını fark etmesi, örneğin, iflasın ertelenmesi davasında borçlu şirket hakkında takiplerin durdurulmasına dair verilen tedbir kararına rağmen yanlışlıklaa borçlunun malvarlığının haczine karara verilmesi halinde, a icra memurunca yasaya uygun olan kararın verilmesine engel bir düzenleme de bulunmadığı- İcra müdürlüğünce tedbir kararı gerekçe gösterilerek -yanlışlıkla konulan- haczin kaldırılmasına karar verilmesinina isabetli olduğu-“ (12. HD. 19.03.2021 T. E: 2011/23505, K:8449)
Makale konusu uyuşmazlıkta;
– Alacaklı H.G, kendisine borçlu bulunan ( ve Türk vatandaşları olan) O.G ve Dmyrtro A.H’ten olan alacağının tahsili için, Fethiye İcra Müdürlüğünün 2021/…. sayılı dosyası ile icra takibinde bulunmuş ve takibin kesinleşmesi üzerine ödeme yapmayan borçlulardan O.G’a ait 2 adet taşınmazının satışını talep etmiştir.
– Çanakkale’de bulunan bu taşınmazların satışının yapılması için Fetiye İcra Müdürlüğü tarafından Çanakkale İcra Müdürlüğü’nden talimat yazılmış ve Çanakkale İcra Müdürlüğü’nün 2022/…. Talimat sayılı dosyası ile satış işlemlerine başlanmış ve 11.10.2022 tarihinde yapılan ihalede adı geçen borçluya ait (4) ve (6) nolu bağımsız bölümler alacağına mahsuben alacaklı tarafından satın alınmıştır.
– Satın alınan taşınmazların ihale bedeline ait KDV ve damga vergisi ile tellaliye, tahsil ve ceza evi harçları alacaklı tarafından yatırılmış, ihalenin feshi davası açılmadığından, ihaleler kesinleşmiştir.
– Çanakkale İcra Müdürlüğü’nce, Fethiye İcra Müdürlüğüne müzekkere yazılarak, “taşınmazların alıcı adına tescilinin yapılmasında bir sakınca bulunup bulunmadığı” sorulmuş, Fethiye İcra Müdürlüğünce “talimat İcra Müdürlüğünce yapılan tebligatlarda hata olduğu” gerekçesi ile “tescil işlemleri hususunda karar verilmesine yer olmadığına” karar verilmiştir.
– Alacaklı vekilinin “tapuya tescil yazısının yazılması” konusundaki talebi, icra memuru tarafından “ daha önce verilen karardan dönülmesi mümkün olmadığı “ gerekçesi ile red edilmiştir.”
Tüm bu nedenlerle; İİK.m. 135/I’deki “taşınmaz alıcıya ihale edilip, bedeli alındıktan sonra, alıcı namına tescil edilmesi için (134) ‘üncü madde yazılı müddete riayet edilerek, tapuya müzekkere yazılır” ş e k l i n d e k hüküm uyarınca ‘alıcıdan ihale bedeli alındıktan’ (veya; olayda olduğu gibi; taşınmaz alacaklıya alacağına mahsuben ihale edildikten) s o n r a ‘ihalenin de kesinleşmesi üzerine’ İcra Dairesince tapuya alıcı adına taşınmazın tescili için müzekkere yazılması yasal bir zorunluluk bulunduğundan, icra müdürünün ö n c e tapuya tescil müzekkeresi yazmakta tereddüt etmesi, daha sonra bu müzekkereyi yazmakla yükümlü olduğunu kabul edip, tescil müzekkeresini yazmasında ”“ yukarıda sunduğumuz içtihatlar uyarınca ”“ bir sakınca bulunmamaktadır. 24/11/2022
(*) İzmir Barosu Avukatlarından (Yaşar Ünv. Huk. Fak. Öğr. Görv.)
[1] PEKCANITEZ, H./ SİMİL, C. İcra-İflas Hukukunda Şikayet, İkinci Baskı , 2017 , s:49- PEKCANITEZ, H. / ATALAY, O./ ÖZKAN, M.S./ÖZEKES, M. İcra ve İflas Hukuku Ders Kitabı, 4.Baskı, 2017,s:57- ARSLAN,R. /YILMAZ,E ./AYVAZ, S.T./HANAĞASI, E. İcra ve İflas Hukuku, 8. Baskı , 2022, s :88
[2] MUŞUL, T. İcra ve İflas Hukukunda Şikayeta , 2. Baskı ,2018 , s:73
[3] ERCAN, İ. Uygulamacılar İçin İcra ve İflas Hukuku El Kitabı , 9. Baskı, 2022, s:288 ”“ PEKCANITEZ, H./ SİMİL, C. age. s:133
[4] Bkz: HGK. 03.10.2017 T. E: 12-601, K: 695; HGK. 06.02.2013 t. E: 12-703, K: 214; HGK. 20.09.2000 T. E: 12-1145, K:1159; 12. HD. 23.06.2014 T. E:15574, K: 18162(www.e-uyar.com).
[5] UYAR,T./UYAR,A/UYAR.C, İcra ve İflas Kanunu Şerhi, 2014, C-1 ,3.baskı, s: 289, dipn.10
Av. Talih Uyar, 20.06.1945 tarihinde Manisa’da doğmuş, 1966 tarihinde İstanbul Hukuk Fakültesi’nden birincilikle mezun olmuştur. Aralık/1969 tarihinde Manisa’da serbest avukat olarak çalışmaya başlamıştır. 1993 yılından beri İzmir’de -başta; icra takipleri ve bunlara ilişkin hukuk ve ceza davaları olmak üzere- şirketler hukuku, ticaret hukuku ve medeni hukuk alanlarında dava takibi ve hukuki danışmanlık faaliyetini sürdürmektedir. 1981-2006 yılları arasında İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde -İcra ve İflas Hukuku Ana Bilim Dalında- ‘öğretim görevlisi’ olarak ders vermiştir. 2011 yılından beri İzmir Yaşar Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde Uygulamalı İcra ve İflas Hukuku dersini vermektedir.
2011 yılında www.e-uyar.com adresinde kurmuş olduğu internet sitesinde tüm eserlerini toplayarak online hukuk yayıncılığı faaliyetine başlamıştır.
Av. Talih Uyar Barolar Birliği’nin meslek içi eğitim çalışmaları kapsamında ve Baroların davetlisi olarak Türkiye’nin tüm illerinde sayısız konferansa konuşmacı olarak katılmış olup, eğitim seminerlerine ve konferans çalışmalarına halen devam etmektedir. Pandemi süreci ile birlikte yeni seminer ve konferanslarına Aralık 2020’de açmış olduğu youtube kanalında da yayımlanmaktadır.
Av. Talih Uyar’ın bugüne kadar -3. basılarla birlikte- 70’i aşkın kitabı ve 600’ü aşkın sayıda makalesi yayımlanmıştır. Gerekçeli - İçtihatlı İcra ve İflas Kanunu Şerhi isimli -2010 yılında- 13 ciltte tamamlanmış olup icra ve iflas hukuku alanında “İcra ve İflas Hukukunda Tasarrufun İptali Davaları”, “Uygulamalı İcra ve İflas Hukuku”, “İcra ve İflas Hukukunda Olumsuz (Menfi) Tespit ve Geri Alma (İstirdat) Davaları”, “İcra Hukukunda İstihkak Davaları”, “İcra Hukukunda Tahliye”, “İcra Hukukunda Suç Sayılan Fiiller”, “İcra Hukukunda İhale ve İhalenin Bozulması”, “İcra Hukukunda Kambiyo Senetleri”, “İcra Hukukunda Haciz”, “İcra Hukukunda İtiraz”, “İcra Hukukunda Şikayet”, “İcra Hukukunda İlamlı Takipler”, “İcra Hukukunda Yetki Görev ve Yargılama Usulü”, “İcra Hukukunda Rehnin Paraya Çevrilmesi”, “Açıklamalı İcra ve İflas Hukuku Rehberi” vb. konularda yazılmış monografilerdir. “(İcra ve İflas Hukukuna İlişkin) Hukuki Mütalaalar” isimle eseri de derleme olarak yayımlanmıştır. Medeni hukuk alanında da, Türk Medeni Kanunu’na göre hazırlanmış Yargıtay kararlarını içeren (18 ciltlik) “Gerekçeli -İçtihatlı Türk Medeni Kanunu” isimli eseri ve bu eserin devamı niteliğinde olan “2” ve “14” ciltlik eserleri de bulunmaktadır. Tüm eserlerine online olarak www.e-uyar.com adresinde yer vermektedir.