Panama’daki kuraklık, aşırı iklim koşullarından kaynaklanan ticaret kesintilerinin dünya çapında nasıl yansıyabileceğini gösteriyor.
Her ay yaklaşık ‘bin’ gemi Panama Kanalı’ndan geçerek toplam 40 milyon tonun üzerinde mal taşıyor ki; bu da küresel deniz ticareti hacminin yaklaşık %5’idir. Ancak Atlantik ve Pasifik okyanusları arasındaki bu hayati bağlantıdaki su seviyeleri, kanalın 143 yıllık tarihindeki en kötü kuraklık nedeniyle kritik seviyelere düştü.
Kanalı besleyen ‘Gatún Gölü’ndeki yetersiz yağış nedeniyle uygulanan kuraklık kısıtlamaları, bu yıl şu ana kadar üretimin yaklaşık 15 milyon ton azalmasına neden olmuştur. Gemiler transit geçişte ilave altı günle karşı karşıya kalmıştır. Yetkililer kanaldaki su kaynağını artırmak için stratejik seçenekleri araştırmaktadır.
Panama, Nikaragua, Ekvador, Peru, El Salvador ve Jamaika limanları bu gecikmelerden en fazla zarar gören limanlar olup, toplam deniz ticaret akışlarının %10 ila %25’i etkilenmiştir. Ancak kuraklığın etkileri Asya’dan Avrupa’ya ve Kuzey Amerika’ya kadar hissedilmektedir. Kuraklık önümüzdeki aylarda ticareti engelleyecek; kanal geçişleri normal zamanlarda 36 gemiden Şubat ayına kadar yarıya düşerek günde 18 gemiye düşecektir. Ticaret için kanala bağımlı olan ekonomiler daha fazla aksama ve gecikmeye hazırlıklı olmalıdır.
İklim değişikliğinin ortasında kuraklıklar, seller, tropikal fırtınalar ve diğer felaketler daha yaygın hale geliyor ve denizcilik altyapısı için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Oxford Üniversitesi araştırmacıları tarafından bugün başlatılan açık bir platform olan “PortWatch” (liman izleme/gözetimi) ile politika yapıcılar, aşırı iklim koşulları gibi şokların neden olduğu ticaret aksaklıklarına hazırlıklı olabilir ve bunlara nasıl yanıt vereceğine karar verebilir.
Bu Platform, dünya çapında yaklaşık 120 bin kargo gemisini ve tankerini (küresel deniz ticaretinin %99’undan fazlasını) izlemek için gerçek zamanlı uydu verilerini kullanıyor ve bin 400 limandaki ve Panama Kanalı gibi bir düzineden fazla sıkışma noktasındaki ticaret hacimlerine ilişkin günlük tahminler sağlıyor.
PortWatch, bir limanın kapanmasından kaynaklanan uluslararası yayılmaları simüle eder ve etkileşimli bir harita üzerinde tedarik zincirlerinin devamına kadar olan kesintileri gösterir. İklim senaryosu analizine olanak tanıyarak çeşitli aşırı iklim koşulları için modellenmiş risk tahminleri sağlar. PortWatch ayrıca büyük felaketlerden sonra potansiyel ve fiili ticaret kesintileri hakkında uyarılar gönderir.
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.