Dijitalleşme (digitalization), bizi Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine (Sustainable Development Goals-SDGs) ulaşmaya itebilir. Günümüzün benzeri görülmemiş krizine verdiğimiz yanıt, savunmasız insanları desteklemek, eşitsizlikleri azaltmak, geçim kaynaklarını sürdürmek ve dayanışmayı güçlendirmek için dijitalleşmeden nasıl yararlanılabileceğini gösteriyor. Ancak kontrol edilmezse, dışlanmayı derinleştirebilir, eşitsizliği artırabilir ve bizi daha fazla bölebilir.
Dijital yıkım, finansı yeniden şekillendirmek için tarihi bir fırsat yaratıyor. Mobil platformlar ve veri analitiği, gelişmiş finansal hizmetleri kitlesel pazarlara taşıyor. On milyonlarca işletme, her yıl çevrimiçi olarak trilyonlarca dolar harcayan iki milyardan fazla kişiye bağlıdır. Hükümetler kamu maliyesini dijitalleştiriyor ve dünyanın halka açık hisse senedi işlemlerinin artan bir kısmı bilgisayar tarafından yönetilen fonlar tarafından yürütülüyor.
Dijitalleşme, insanları finansman konusunda güçlendirerek dönüştürücü bir etkiye sahip olabilir. Görev Gücü (Task Force), dijitalleşmenin, hizmet etmesi amaçlanan kişilerin önceliklerini karşılayan finansmanı, onları tasarruf sahipleri, borç verenler, borç alanlar, yatırımcılar ve vergi mükellefleri olarak güçlendirerek nasıl destekleyebileceğine odaklanmıştır. Bu öncelikler, tüm Birleşmiş Milletler Üyesi Devletler (United Nations Member States) tarafından benimsenen ortak gündem olan Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri tarafından toplu olarak temsil edilmektedir.
Katalitik fırsatlar, finansmanı Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile uyumlu hale getirmede dijitalleşmeden yararlanabilir. Görev Gücü, dijitalleşmenin zaten bir fark yarattığını, ancak temel taşı, katalitik fırsatları gerçekleştirerek çok daha fazlasına ulaşılabileceğini vurguluyor. Uzun vadeli kalkınma için yurt içi tasarrufların kullanımını hızlandırmak, kamu finansmanının hesap verebilirliğini artırmak, Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin küresel finansal piyasalarda dikkate alınmasını sağlamak, küçük ve orta ölçekli işletmeleri finanse etmek ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi ile uyumlu tüketici harcamalarını teşvik etmek dikkate değerdir.
Dijitalleşmenin Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini finanse etme potansiyelinden yararlanmada, yetersiz dijital altyapı ve erişim, satın alınabilirlik ve yetenekler gibi engeller ve cinsiyet ve azınlık önyargıları, artan kısa vadecilik, siber güvenlik açığı ve pazar yoğunlaşması gibi dijital riskler gibi engeller ve dijital risklerin aşılması gerekiyor.
Kurumsal yönetişim yenilikleri, Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin finansmanını sağlamada dijitalleşmeden yararlanmanın ön koşullarıdır. Dijital finansmanı yöneten düzenlemeler ve standartlar, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi taahhütleri ve hedefleri tarafından bilgilendirilmelidir ve özellikle Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin sınır ötesi, yayılma etkileri olan yeni nesil küresel dijital finansman platformlarının kurumsal yönetişimini bilgilendirmesini sağlama ihtiyacı vardır.
Birleşmiş Milletler, Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin finansmanında dijitalleşmeden yararlanmada fırsatların gerçekleştirilmesi, engellerin aşılması ve risklerin azaltılmasında kilit bir rol oynayabilir. Merkezi olarak, katalitik fırsatları gerçekleştirme, dijitalleştirilmiş finans ekosistemlerini Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile uyumlu hale getirme, riskleri azaltmak için yönetişim yeniliklerini ilerletme ve Birleşmiş Milletler’de dijital finansmanı ilerletme konusunda Üye Devletlere verilen destektir.
Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini finanse etme aciliyeti, dijital bozulma döneminden kaynaklanan kısa değişim penceresi ve mevcut krizin dijital ivmesini koruma potansiyeli göz önüne alındığında, finansı yeniden şekillendirmede dijitalleşmeden yararlanmaya yönelik tarihi fırsatın şimdi kavranması gerekiyor.
Uzun dijitalleşme dalgası, nasıl yaşadığımızın temellerini değiştiriyor. Bugün, dünya nüfusunun yarısından fazlası çevrimiçi, 1990 yılından bu yana yüz kat arttı. Kimlikler oluşturuluyor, ilişkiler sürdürülüyor ve mal ve hizmetler çevrimiçi işlem görüyor. On milyonlarca işletme, 2018’de tahmini 1,9 milyar kişinin çevrimiçi mal satın aldığı dijital pazarlara bağımlı durumdadır.
Dijitalleşme, finansı dönüştürüyor, hizmetlerin ve pazarların otomatikleştirilmesini, ticarileştirilmesini ve özelleştirilmesini sağlıyor. Mobil platformlar ve veri analitiği, gelişmiş finansal hizmetleri kitlesel pazarlara taşıyor. Hükümetler kamu maliyesini dijitalleştirirken, Amerika Birleşik Devletleri halka açık hisse senedi alım satımlarının üçte biri bilgisayar tarafından yönetilen fonlar tarafından yürütülüyor. Fintech destekli start-up’lar, finansal hizmet sağlayıcılar ve elektronik ticaret, sosyal medya ve arama platformlarının tümü yıkıcı dalganın bir parçası.
Görev Gücü, dijitalleşmenin, hizmet etmesi amaçlanan kişilerin önceliklerini karşılayan finansmanı nasıl destekleyebileceğine odaklanmıştır. Yurttaşlar, dünyanın gelir ve servetinin nihai sahipleridir ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri onların ortak önceliklerini yansıtmaktadır. Bugün dünya finansla çalkalanıyor, ancak kurumlardaki ve piyasalardaki boşluklar, zayıflıklar ve çarpıklıklar nedeniyle bu önceliklerle uyumlu değildir.
Dijitalleşme, yeni nesil finansman araçlarının, piyasaların ve kurumsal düzenlemelerin Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri ile uyumlu hale getirilmesinde bu eksikliklerin üstesinden gelmek için tarihi bir fırsat sunuyor. Bununla birlikte, bu yıkıcı geçiş döneminde kararlı adımlar atılmazsa, dijitalleşme, finansın sürdürülebilir kalkınma gereksinimleriyle daha fazla uyumlu hale gelmesine neden olabilir.
Günümüzün benzeri görülmemiş krizi, dijitalleşmeyi çok daha önemli hale getirdi. Dijital finans, kriz sırasında milyarlarca insan için kritik bir cankurtaran halatı haline geldi. İnovasyonlar ve yatırımlar, sosyal güvenlik ağları ve sağlık sistemlerinin erişimini genişletmekten dijital geçim kaynaklarını güvence altına almaya ve aileler ve topluluklar içinde karşılıklı desteği üstlenmeye kadar, savunmasız gruplara yönelik desteğin hızla ölçeklendirilmesinin temelini oluşturdu. Dijital dünyadaki bu artış, sürdürülebilir kalkınmanın uzun vadeli takibi ve finansmanında kullanılması fırsatını ve ihtiyacını artırıyor. Bununla birlikte, krizin ötesinde daha iyi inşa etme başarısı, derinleşen bir bölünmenin, mahremiyet kaybının ve artan siber risklerin ve pazar yoğunlaşmasının ortaya çıkan dijital risklerinin üstesinden gelinmesine bağlıdır.
Dijital dünyadaki bu artış, sürdürülebilir kalkınmanın uzun vadeli takibi ve finansmanında kullanılması fırsatını ve ihtiyacını artırıyor. Bununla birlikte, krizin ötesinde daha iyi inşa etme başarısı, derinleşen bir bölünmenin, mahremiyet kaybının ve artan siber risklerin ve pazar yoğunlaşmasının ortaya çıkan dijital risklerinin üstesinden gelinmesine bağlıdır.
Bu benzeri görülmemiş krizle birleşen bu tarihi fırsat, Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin finansmanını hızlandırmak için dijitalleşmeden yararlanma konusunda harekete geçmek için benzersiz bir an ve zorunluluk sunuyor. Harekete geçilmemesi, boşa harcanan bir fırsat olacaktır ve kapsayıcı, sürdürülebilir bir kalkınma için finansın vatandaşların ihtiyaçlarından uzaklaşması riskini doğuracaktır. Beri yandan, amaç ve hırsla hareket etmek, finansın dijitalleşmesiyle ilişkili riskleri azaltırken, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri için finansman sağlamanın önündeki engelleri aşma olasılığını açar.
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.