
Akredite yatırımcı: kavram
Akredite bir yatırımcı (accredited investor), özel sermaye piyasalarına yatırım yapmasına izin verilen bir kişi veya kuruluştur. Bu kişi veya kuruluş, borsaya kote olmayan menkul kıymetleri satın almak için Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (U.S. Securities and Exchange Commission; SEC) tarafından belirtilen belirli ölçütleri karşılamak durumundadır. Özünde, SEC, yatırımcının finansal karmaşıklığı nedeniyle kendi başının çaresine bakabilme yeteneğine sahip olmasını sağlamak için bazı koşulları ortaya koymaktadır.
Akredite olunmanın nedeni
Avantajlardan biri, akredite yatırımcıların özel sermaye yatırımı, tahsisli satışlar, riskten korunma fonları, risk sermayesi ve paya dayalı kitle fonlaması (private equity, private placements, hedge funds, venture capital, and equity crowdfunding) gibi belirli menkul kıymet halka arzlarına/çağrılarına katılabilmeleridir. Bu tür yatırımlar yüksek risklidir ancak yatırımcı için yüksek getiri de sağlayabilir. Böylece akredite yatırımcıların bu özel işlemlerle varlıklarını artırmaları ve portföylerini daha iyi çeşitlendirmeleri mümkün olmaktadır. Ayrıca, SEC, akredite yatırımcıların bu şirketlere yatırım yapabilecekleri para tutarını sınırlamaz.
Akredite bir yatırımcı olmak için gerekenler
SEC (veya bir başka devlet kurumu) ile akredite bir yatırımcı olmak için bir süreç yoktur. Koşullar, 1933 Menkul Kıymetler Yasası D Yönetmeliğinin 501(a) kuralında bulunabilir.
Aşağıdaki ölçütlerden sadece birini karşılayan herkes akredite yatırımcı olarak kabul edilebilir:
- Son iki yılın her birinde 200.000 ABD dolarını aşan geliri veya toplam geliri 300.000 ABD dolarını aşan ve makul olarak bu geliri korumayı bekleyen bir kişi;
- Yatırım sırasında tek başına veya bir eş veya eş eşdeğeri ile birlikte net değeri 1 milyon doların üzerinde olan bir kişi (ana konut ikamet dahil değil);
- SEC’nin belirlediği bir eğitim kurumundan en az bir profesyonel sertifika, atama veya kimlik belgesine sahip olan bir kişi, bir kişiyi akredite bir yatırımcı olarak nitelendirir. Örneğin, Seri 7, 65 veya 82 lisanslarına sahip bir kişi hak kazanabilir;
a) Buradaki fikir, nitelikli eğitim ve kimlik bilgilerinin, yatırımcının riskleri anlamak için sofistike ve yeterince bilgili olduğuna dair kanıt sağlamasıdır.
b) Toplam varlıkları 5 milyon doların üzerinde olan ve satın alımına sofistike bir yatırımcı tarafından yönetilen herhangi bir tröst;
c) Toplam yatırımları 5 milyon dolardan fazla olan bir kişi;
d) Tüm hisse sahiplerinin akredite yatırımcılar olduğu herhangi bir kuruluş.
ABD tarafından akredite edilmiş yatırımcı yeterliliği kendi kendine onaylı mıdır? Evet, ama tamamen değil. Bir kişinin akredite bir yatırımcı olup olmadığını doğrulama yükümlülüğü, menkul kıymetleri arz eden şirkete düşer. Vericilerin bir bireyin durumunu belirlemek için kullandığı bir doğrulama aracı ankettir. Bu anket muhtemelen yatırımcının finansal veya banka hesap özetleri gibi destekleyici belgeleri eklemesini gerektirir. Kural 506(c)’ye dayalı halka arzlarda, potansiyel yatırımcıların, ihraççıya, bir yeminli mali müşavir (certified public accountant-CPA), avukat veya kayıtlı yatırım danışmanının son 90 güne ait mali bilgilerini gözden geçirdiğini ve yatırımcıyı akredite bulduğunu doğrulayan imzalı bir mektup sağlayarak, akredite yatırımcı statülerini doğrulaması gerekir (Kote olmayan menkul kıymetler satın alırken yatırımcılardan net varlık veya gelir bilgileri istenmezse, yatırımın bir aldatmaca olduğu, potansiyel bir kırmızıçizgidir.).
Akredite bir yatırımcı olunduğu konusunda yalan söylenebilir mi? Bunu kim kontrol eder? Yanıt hayırdır, yalan söylenemez. 2013 yılından bu yana, SEC, akredite yatırımcılara satış yapan tüm ihraççıların durumlarını doğrulamak için adımlar atmasını şart koşmaktadır. Şirket, kimlik bilgilerini doğrulama sorumluluğuna sahip olsa da, bu, mali durum hakkında yalan söylenilirse mutlaka sorunsuz olacağı anlamına gelmez. Örneğin, bir yatırımcı mali tablolarını tahrif edebilir ve hak etmedikleri bir anlaşmaya girebilir. Anlaşma başarısız olursa, yatırımcı önemli ölçüde zarar görebilir. Ayrıca, haksız yere akredite olduğunu iddia eden ve ihraççıya zarar veren yatırımcılar, yanlış beyan nedeniyle haklarında dava açılması gibi ciddi hukuki sonuçlarla karşı karşıya kalabilirler.
Yabancı yatırımcıların akredite yatırımcı olması gerekir mi? Hayır, ancak ihraççıların yabancı yatırımcılara teklif verirken ve satarken 1933 Menkul Kıymetler Yasası’nın S Yönetmeliğine uymaları gerekir.
Diğer yükümlülüklere ek olarak, bir yabancı yatırımcı, “ABD vatandaşı” olmadığını, işlemi ABD dışında yürüttüğünü ve herhangi bir ABD şahsı adına çalışmadığını ve Menkul Kıymetler Yasası’na uygun değillerse, çıkarları içeren riskten korunma işlemlerine girmeyeceklerini yazılı olarak göstermelidir.
* Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir. [Accredited Investor, Securities and Exchange Commission, < https://www.sec.gov/education/capitalraising/building-blocks/accredited-investor > erişim tarihi 24 Ağustos 2022]
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.
