“Cam kırıkları gibidir
bazen kelimeler;
ağzına dolar insanın.
sussan acıtır,
konuşsan kanatır..”
Oğuz ATAY (“Kelimeler”, 1934-1977)
Meri Alman Ticaret Kanunu’nun (ATK) 2’nci kitabında (“Ticaret Ortaklıkları ve Sessiz Ortaklıklar”) ve 230’uncu ila 237’nci (bu madde ilga edilmiştir) maddeleri[1] arasında düzenlenmiş bir müessese olan “sessiz ortaklıklar” ile ilgili 05 Mayıs 2022 günü Legal Blog’da yayımlanan yazımızda[2] konunun hukuki yönleri izah edilmişti. Bu defa, anılan kuruma ilişkin ATK’da yer alan hükümler arz edilecektir.
ATK’nın sessiz ortaklıklara ilişkin düzenlenişi şöyledir: “2. Kitap: Ticaret Ortaklıkları ve Sessiz Ortaklıklar; Üçüncü Bölüm: Sessiz Ortaklık”
Sessiz Ortaklık (Silent Partnership)
Madde 230:
(1) Başkası tarafından yürütülen bir ticari işletmeye mal varlığı katkısı (contribution of assets in a commercial business) yoluyla sessiz ortak olarak katılan kişi, katkıyı ticari işletme sahibinin malvarlığına (assets of the owner of the commercial business) intikal edecek şekilde yapar.
(2) İşletmenin işleyişinde yapılan işlemlerden doğan hak ve yükümlülükler (rights and obligations), münhasıran malike aittir.
Madde 231:
(1) Kar ve zararda sessiz ortağın payı (silent partner’s share in the profits and losses) belirlenmemişse, duruma göre makul olan pay şart koşulmuş sayılır.
(2) Ortaklık sözleşmesi (partnership agreement), sessiz ortağın zararlara katılmamasını sağlayabilir; kardaki payı ise hariç tutulamaz.
Madde 232:
(1) Her hesap dönemi sonunda, kar ve zararlar (profits and losses) hesaplanır ve sessiz ortağın alacakları kendisine ödenir.
(2) Sessiz ortak, yalnızca ödenmiş (paid-in) veya hala ödenmemiş katkı tutarına (outstanding contribution) kadar zararlara katılabilir. Sessiz ortak müteakip zararlar nedeniyle, alınan kazançları geri ödemek zorunda değildir; ancak, katkısı zararlarla azaldığı sürece, zararların karşılanması için yıllık kazançlar kullanılır.
(3) Sessiz ortak tarafından çekilmeyen karlar (Profits not withdrawn by the silent partner), aksi kararlaştırılmadıkça katkı tutarını artırmaz.
Madde 233:
(1) Sessiz ortak, yıllık mali tabloların bir örneğini (a copy of annual financial statement) talep etmeye ve defter ile belgeleri inceleyerek doğruluğunu incelemeye yetkilidir.
(2) Sessiz ortak, (Alman) Medeni Kanunun (Civil Code) 716’ncı maddesi ile işletme yönetiminden çıkarılan ortaklara tanınan ek haklardan yararlanamaz.
(3) Sessiz ortağın başvurusu üzerine mahkeme, mücbir sebepler (compelling reasons) ile her zaman bilanço ve diğer yıllık mali tablo veya bilgiler ile defter ve belgelerin verilmesine karar verebilir.
Madde 234:
(1) 132, 134 ve 135’inci madde hükümleri[3], ortaklardan biri veya sessiz ortağın alacaklısı tarafından ortaklığın sona erdirilmesinde gerekli değişiklikler yapılarak uygulanır. (Alman) Medeni Kanunun 723’üncü maddesinin, ortaklığın herhangi bir ihbar süresine uyulmaksızın mücbir sebeple feshedilmesine ilişkin hükümleri bundan etkilenmez.
(2) Sessiz ortağın ölümü (death of the silent partner) ile ortaklık sona ermez (dissolved).
Madde 235:
(1) Ortaklığın sona ermesinden (dissolution of the partnership) sonra, ticari işletme sahibi (owner of the commercial business), sessiz ortağa olan borcunu hesaplar ve ilgili borç bakiyesini ona para olarak öder.
(2) Fesih anında bekleyen işlemler (transactions pending at the time of dissolution), ticari işletme sahibi tarafından tasfiye edilir. Sessiz ortak, bu işlemlerden kaynaklanan kar ve zararlara katılır.
(3) Her hesap dönemi sonunda, bu süre içinde tamamlanan işlemler hesabını (account of transactions completed), ödenmesi gereken tutarın ödenmesini ve bekleyen işlemlerin (pending transactions) durumu hakkında bilgi talep edebilir.
Madde 236:
(1) Ticari işletme sahibinin malvarlığı ile ilgili olarak iflas davası (insolvency proceedings) açılırsa, sessiz ortak, katkısından dolayı, katkı tutarının zarar payını aştığı ölçüde, bir iflas alacaklısı olarak iddiasını ileri sürer.
(2) Katkı hala ödenmemişse (outstanding), sessiz ortak, zarardaki payını karşılamak için gerekli miktara kadar bunu iflas masasına (insolvency estate) ödeyecektir.
Madde 237: (Bu madde ilga edilmiştir)
* Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir.
[1] Alman Ticaret Kanunu (Handelsgesetzbuch; Commercial Code) için lütfen bkz. < https://www.gesetze-im-internet.de/englisch_hgb/ > erişim tarihi 09 Mayıs 2022
[2] Bu konuda bkz. Yavuz AKBULAK, Sessiz Ortaklıklar: Alman Hukukundaki Yeri, Legal Blog, 05 Mayıs 2022, < https://legal.com.tr/blog/genel/sessiz-ortakliklar-alman-hukukundaki-yeri/ >
[3] Anılan madde hükümleri sırasıyla şöyledir:
- Madde 132: “Ortaklık belirsiz bir süre için kurulmuşsa, bir ortağın fesih bildirimine ancak bir mali yılın sonuna kadar geçerli olmak üzere ancak bu zamandan en az altı ay önce izin verilir.”
- Madde 134: “Bir ortağın ömrü boyunca girilen veya belirli sürenin sona ermesinden sonra zımnen devam eden bir ortaklık, 132 ve 133’üncü madde hükümleri kapsamında belirsiz süreli ortaklığa eşdeğer kabul edilir.”
- Madde 135: “Bir ortağın kişisel alacaklısı, ortağın taşınır malları üzerinde zorunlu icra koyma girişiminin son altı ay içinde başarısız olduğunu kanıtladıktan sonra, yalnızca geçici olarak uygulanabilir bir icra işlemi dışında, bir haciz ve devir elde ederse, Ortaklığın belirli veya belirsiz bir süre için kurulmuş olmasına bakılmaksızın, mali yılın bitiminden altı ay önce bildirimde bulunmak suretiyle, mali yılın sonuna kadar geçerli olmak üzere ortaklığı sona erdirebilir.”
Yukarıdaki madde 134’de zikredilen madde 133 hükmü de şu şekilde düzenlenmiştir:
“Madde 133: (1) Ortaklardan birinin başvurusu üzerine ortaklığın feshi, belirlenen sürenin bitiminden önce veya ortaklığın süresiz olarak kurulmuş olması halinde, bildirimde bulunulmaksızın, mücbir sebeplerin bulunması halinde yargı kararıyla ilan edilebilir.
(2) Böyle bir sebep, özellikle bir başka ortağın, ortaklık sözleşmesine göre üzerine düşen maddi bir yükümlülüğü kasten veya ağır ihmali ile yerine getirmemesi veya böyle bir yükümlülüğün yerine getirilmesinin imkansız hale gelmesi halinde var sayılır.
(3) Bu hükümlere aykırı olarak, ortağın ortaklığın sona ermesini isteme hakkının hariç tutulduğu veya sınırlandırıldığı sözleşme geçersizdir.”
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.