3.3. Limited Şirketin Payları (Shares)
3.3.1. Sermaye katkı payı karşılığı hisse (shares versus share capital contributions)
*Hissedarların hukuki durumunu tanımlarken, GmbHG biraz farklı iki kavram kullanır: “hisse” (Geschäftsanteil; share), bir hissedarın konumundan doğan hak ve görevlerin toplamı anlamına gelir; şirketteki üyeliği temsil eder. Her hisse için üye bir “sermaye katkı payı” (Stammeinlage; share capital contribution) (a§ 14 GmbHG) sunmalıdır.
Haklar ve yükümlülükler (rights and obligations), ilk olarak kuruluş sözleşmesiyle ve ikinci olarak kanunla belirlenir. Yasa, bir hisse senedi veya pay kaydı (a share certificate or a share register) sağlamaz, ancak bireysel (gerçek kişi) hissedar bir hisse senedi alabilir. Bu sertifika sadece belge niteliğinde bir kanıttır (documentary proof). Bu bir menkul kıymet (security) değildir ve dolayısıyla bu şekilde devredilemez.
Anonim şirketler ile ilgili olarak daha önce açıklandığı gibi, bir hissenin doğasında bulunan iki tür hak söz konusudur: sahiplik/mülkiyet hakları [property rights (örneğin, temettü hakkı, a§ 29 GmbHG)] ve yönetsel/idari haklar [administrative rights (örneğin, hissedarlar genel kurul toplantısında oy kullanma hakkı, bilgi alma ve azınlık hakları, a§a§ 48, 51a, 51b GmbHG)]. Bu yasal hakların ötesinde, ana sözleşme, bu paylar kanunlara uygun olduğu sürece imtiyazlı paylar (preferred shares) tahsis edebilir. İmtiyazlı hisseler üstün nitelikte haklar (preferential rights) taşır, örneğin, sabit oranda temettü veya imtiyazlı temettü alma hakkı (a§ 29 III 2 GmbHG; right to receive a fixed rate of dividend or a preferential dividend), bir veya tüm murahhas üyeleri veya isteğe bağlı bir denetim kurulunun üyelerini atama hakkı, tasfiye halinde sermayenin geri ödenmesi için bir rüçhan veya murahhas müdür olarak atanır. İmtiyazlı paylara eklenen rüçhan hakları, hissedarlara bireysel olarak tanınan özel imtiyazlardan ayırt edilmelidir.
3.3.2. Payların devri (transfer of shares)
Hisseler [shares (ancak hisse senetleri değil; not share certificates)] devredilebilir ve miras alınabilir (a§ 15 I GmbHG; transferable and inheritable). Alman Medeni Hukuku, paydaki mülkiyeti devreden asıl sözleşme ile bunu yapma yükümlülüğünü oluşturan temel sözleşme arasında ayrım yapmaktadır. Bu nedenle, hisselerin uygun ve etkin bir şekilde devri için iki sözleşme gereklidir. Her ikisinin de noter tasdikli olması gerekir (a§ 15 III, IV GmbHG). Devrin tamamlanması ile payın mülkiyeti ve buna bağlı hak ve görevler devralana geçer. a§ 16 III 1 GmbHG, devreden kişinin hissedarlar listesinde (yanlış bir şekilde) kayıtlı olması durumunda, bir hissenin gerçek bir şekilde iktisap edilmesi olasılığını sağlar; gerçek mal sahibi yalnızca sınırlı sayıda itirazda bulunabilir (a§ 16 III 2”“4 GmbHG).
Uygulamada, şirket sözleşmesi genellikle devrin belirli bir hissedar tarafından veya hissedarlar toplantısında onaylanması gerektiğini belirtir (a§ 15 V GmbHG). Payların devri hakkının hariç tutulmasına da izin verilmektedir. Ana sözleşme, mevcut hissedarlar lehine rüçhan hakkı sağlayabilir veya potansiyel hissedarların nitelikleri için standartlar belirleyebilir. Böylece, hissedarların kompozisyonunu kontrol etmek ve bunu yaparken bir ailenin veya kurucular grubunun şirket üzerindeki etkisini dengelemek mümkündür. Bir hissenin herhangi bir devri veya değişikliğinden sonra, genel müdürler, tüm hissedarların bir listesini ve hisselerinin miktarını ticaret siciline (a§ 40 GmbHG) ibraz etmelidir.
* Bu çalışma için yararlanılan kaynak için bkz. Introduction to German Law, Third Edition, Edited by Joachim Zekoll and Gerhard Wagner, Wolters Kluwer, 2019, < https://www.ius.uzh.ch/dam/jcr:1877b5cd-285a-49a3-a44b-f1c7c2ed283c/Sethe%20in%20Zekoll_Wagner%20Company%20Law%20in%20Germany.pdf > erişim tarihi 13 Aralık 2022 (Bu yazıda yer alan görüşler “Introduction to German Law” kitabının 5. Bölüm yazarı Rolf Sethe’ye ait olup derleyenin çalıştığı kurumu bağlamaz, derleyenin çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Bu çalışmadaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler derleyene aittir.)
Bu yazı başlığında aşağıdaki çalışmalara da bakılabilir:
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Limited Şirketler-2, Legal Blog, 13 Aralık 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Hisseli Komandit ve Limited Şirketler, Legal Blog, 12 Aralık 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-7 (Fesih ve Tasfiye), Legal Blog, 23 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-6 (Bağlı Ortaklıklar), Legal Blog, 23 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-5 (Şirket Organları), Legal Blog, 23 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-4 (Pay Sahipliği Hakları ve Azınlıkların Korunması), Legal Blog, 23 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-3 (Sermaye Azaltımı), Legal Blog, 23 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-2 (Sermaye Artırımı ve Diğer Finansman Şekilleri), Legal Blog, 22 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-1, Legal Blog, 22 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’daki Şirket Türlerine Genel Bir Bakış, Legal Blog, 22 Kasım 2022
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.