3.7. Şirketin ve Pay Sahiplerinin Sorumluluğu/Yükümlülüğü (Liability of the Company and the Shareholders)
Alacaklı açısından en önemli sorun, borçlardan kimin sorumlu olduğudur. Tüzel kişilik olarak şirket mi? Yöneticileri mi, yoksa hissedarları mı? Kurumsal zırh/örtü/peçe kavramı (concept of a corporate veil), ilke olarak, şirketin alacaklılarının taleplerini karşılamak için yalnızca şirketin varlıklarının mevcut olduğunu ifade eder. Limited şirket ticaret siciline tescil edildikten sonra, hissedarlar şirketin borçlarından kişisel olarak sorumlu değildir (a§ 13 II GmbHG). Ancak, bu kuralın bazı istisnaları vardır:
- Bir hissedar, tüm sermaye taahhüdünü ödemezse ve taahhüt tutarı ondan geri alınamazsa, kalan hissedarlar aradaki farktan sorumludur (a§ 24 GmbHG).
- Şirket ana sözleşmesinin öngörmesi halinde, hissedarlar ek sermaye koymak zorundadır (a§a§ 26 et seq. GmbHG).
- Bir hissedar-yönetici (shareholder-manager), iflas dilekçesi zamanında verilmiş olsaydı, şirket ile sözleşme yapmayacak olan alacaklılara karşı şahsen sorumlu olabilir (a§ 823 II BGB veya a§ 64 GmbHG).
- İçtihada göre, hissedarlar örf ve adetlere karşı (contra bonos mores) hareket ederek şirketi borçlarını ödemek için gerekli varlıklardan mahrum bırakır ve iflasına (existenzvernichtender Eingriff; debts and causing its insolvency) neden olurlarsa kişisel olarak sorumlu olabilirler.
- Kurumsal zırhın ciddi şekilde kötüye kullanılması durumunda (case of severe abuse of the corporate veil), yani bireysel (özel) ve şirket varlıklarının karıştırılması veya bariz bir şekilde yetersiz sermaye kullanımı durumunda, mahkemeler kurumsal perdeyi “deler” (pierce) ve bir hissedarı kişisel olarak sorumlu tutar (Durchgriffshaftung; shareholder personally liable). Aynı durum, hakim hissedarın bir GmbH üzerindeki yönetim yetkisini şirketin sermayesine zarar verecek şekilde kötüye kullandığı durumlar için de geçerlidir.
- Culpa in contrahendo (“sözleşme öncesi sorumluluk”; pre-contractual liability) ilkesine dayanarak, bir hissedar-yönetici, şirket adına hareket ederken, alacaklıların güvenini şahsen elde etmiş ve yanlış beyanlarla ihanet etmişse, şirketin alacaklısına karşı sorumludur.
- Son olarak mahkemeler, bir hissedar-yöneticinin, şirketi dahili olarak organize ederken (internally organizing the company) üçüncü kişilerin zarar görmesini önlememesi durumunda kişisel olarak sorumlu tutulabileceğine hükmetmiştir.
3.8. Şirketin Hesapları (Accounting)
(Alman) Ticaret Kanunu’nun [Commercial Code (a§a§ 264 ve devamı HGB)] yıllık finansal raporlamaya ilişkin hükümleri limited şirket için de geçerlidir. Genel müdür(ler), şirketin yıllık bilançosunu (Bilanz; balance sheet), gelir ve zarar tablosunu (Gewinn und Verlustrechnung; statement of revenues and losses) ve yıllık raporunu (Anhang; annual report) hazırlar. Uygun şekilde denetlenmiş ve onaylanmış hesapları ve yıllık raporu hissedarlara gereksiz gecikme olmaksızın sunmalıdırlar (a§ 42a GmbHG). Limited şirket, a§ 267 HGB anlamında “küçük şirket” (small corporation) ise, yıllık mali tabloların bağımsız bir yeminli mali müşavir tarafından denetlenmesi zorunluluğu yoktur (a§ 316 I HGB); yıllık mali tablolar a§a§ 325 ve devamına göre yayınlanmalıdır. HGB). Hissedarlar yıllık mali tabloları (a§ 46 no. 1 GmbHG) kabul eder ve kar dağıtımına (distribution of profits) karar verir.
3.9. Şirketin Feshi ve Tasfiyesi (Dissolution and Liquidation)
- 60 ve devamı GmbHG, (zorunlu; compulsory) tasfiyenin nedenlerini ve tasfiye koşullarını ortaya koyar. Hem infisah (dissolution) hem de tasfiye (liquidation) anonim şirketlerde olduğu gibi düzenlenir.
* Bu çalışma için yararlanılan kaynak için bkz. Introduction to German Law, Third Edition, Edited by Joachim Zekoll and Gerhard Wagner, Wolters Kluwer, 2019, < https://www.ius.uzh.ch/dam/jcr:1877b5cd-285a-49a3-a44b-f1c7c2ed283c/Sethe%20in%20Zekoll_Wagner%20Company%20Law%20in%20Germany.pdf > erişim tarihi 14 Aralık 2022 (Bu yazıda yer alan görüşler “Introduction to German Law” kitabının 5. Bölüm yazarı Rolf Sethe’ye ait olup derleyenin çalıştığı kurumu bağlamaz, derleyenin çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Bu çalışmadaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler derleyene aittir.)
Bu yazı başlığında aşağıdaki çalışmalara da bakılabilir:
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Limited Şirketler-5, Legal Blog, 13 Aralık 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Limited Şirketler-4, Legal Blog, 13 Aralık 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Limited Şirketler-3, Legal Blog, 13 Aralık 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Limited Şirketler-2, Legal Blog, 13 Aralık 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Hisseli Komandit ve Limited Şirketler, Legal Blog, 12 Aralık 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-7 (Fesih ve Tasfiye), Legal Blog, 23 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-6 (Bağlı Ortaklıklar), Legal Blog, 23 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-5 (Şirket Organları), Legal Blog, 23 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-4 (Pay Sahipliği Hakları ve Azınlıkların Korunması), Legal Blog, 23 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-3 (Sermaye Azaltımı), Legal Blog, 23 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-2 (Sermaye Artırımı ve Diğer Finansman Şekilleri), Legal Blog, 22 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’da Paylı Şirketler: Anonim Şirketler-1, Legal Blog, 22 Kasım 2022
- Yavuz Akbulak, Almanya’daki Şirket Türlerine Genel Bir Bakış, Legal Blog, 22 Kasım 2022
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.