“Her eser, belli bir zamanın aynası ve ürünüdür, onu bu zamana göre kavramak, yorumlamak gerekir.”
Hippolyte Taine (Fransız düşünür ve tarihçi; 1828-1893)
Bu çalışma, “17 Ağustos 1999 Gölcük Depremi’nde yaşamlarını yitiren yurttaşlarımız”ın aziz anılarına atfedilir.
Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD), 07 Temmuz 2022 tarihinde, Hazine Bakanı, Dışişleri Bakanı, Ticaret Bakanı, ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (U.S. Agency for International Development-USAID) Yöneticisi ve diğer ilgili kurumların başkanları ile istişare edilerek ABD Başkanı Biden’a 09 Mart 2022 tarihli Dijital Varlıkların Sorumlu Gelişimini Sağlamaya Dair Başkanlık Kararnamesi’nde (President’s Executive Order on Ensuring Responsible Development of Digital Assets[1]) belirtildiği gibi, yabancı meslektaşlarla ve uluslararası forumlarda kurumlar arası angajman için bir çerçeve sunuldu. Kararname’de, dijital varlıkların nasıl kullanıldığına ve işlendiğine ilişkin küresel ilkelerin ve standartların uyarlanması, güncellenmesi ve benimsenmesinin geliştirilmesi de dahil olmak üzere, dijital varlıkların ve bunların altında yatan teknolojinin risklerini ele almak ve potansiyel faydalarından yararlanmak için kurumlar arası bir yaklaşımın ana hatları çizildi. Kararname ayrıca ABD İdaresini, Amerikan değerlerini ve yasal yükümlülüklerle uyumlu dijital varlık ve merkez bankası dijital paraları (central bank digital currencies; CBDCs) teknolojilerinin geliştirilmesini teşvik etmeye yönlendirmektedir. Kararname’de ana hatlarıyla belirtilenler, dijital varlıkların geliştirilmesi ile ilgili olarak Amerika’nın temel demokratik değerlerine saygı gösterilmesini sağlamayı amaçlamakta; tüketiciler, yatırımcılar ve işletmeler ile uygun küresel finansal sistem bağlantısı ile platform ve mimari birlikte çalışabilirliği ve küresel finans sisteminin ve uluslararası para sisteminin güvenliği ve sağlamlığı korunmaktadır.
Teknoloji güdümlü finansal yenilikler genellikle sınır ötesidir ve dünya çapında haneleri, işletmeleri ve devletleri etkileyebilir. Bu nedenle, kamu otoriteleri, özel sektör ve diğer paydaşlar arasındaki uluslararası işbirliği, yüksek düzenleyici standartların ve eşit bir oyun alanının korunması, güvenli ve uygun maliyetli finansal hizmetlere erişimin genişletilmesi, kamusal ödeme sistemlerinin sürekli modernizasyonu ile yurtiçi ve sınır ötesi ödemelerin maliyetinin düşürülmesi için kritik öneme sahiptir. Yetki alanları arasında eşit olmayan düzenleme, denetim ve uyum, arbitraj için fırsatlar yaratmakta ve finansal istikrar ile tüketicilerin, yatırımcıların, işletmelerin ve piyasaların korunmasına yönelik riskleri artırmaktadır. Yetersiz kara para aklama ve terörün finansmanı ile mücadele (anti-money laundering and combating the financing of terrorism; AML/CFT) düzenlemeleri, denetimi ve diğer ülkelerin yaptırımları, casus yazılımı ödemelerinde (ransomware payments) ve diğer siber suçlar ile ilgili kara para aklamada sıklıkla olduğu gibi, ABD’nin çokça denizaşırı ülkelere sıçrayan yasa dışı dijital varlık işlem akışlarını araştırma kabiliyetine meydan okumaktadır. Anlaşmazlıklar, özellikle gelişmekte olan ekonomilere gönderildiğinde, sınır ötesi ödemelerin ve havalelerin yavaş ve maliyetli olmasına neden olmaktadır.
Çerçevenin Hedefleri
Bu Çerçeve, 09 Mart 2022 tarihli Dijital Varlıkların Sorumlu Gelişiminin Sağlanmasına İlişkin Kararname’de ortaya konan ve çalışmanın uluslararası yönlerini yansıtacak şekilde uyarlanan ABD’nin temel politika hedefleri doğrultusunda yönlendirilir:
- ABD değerlerini yansıtan teknoloji ve düzenleyici standartları teşvik ederek ABD’deki ve dünyadaki tüketicileri, yatırımcıları ve işletmeleri korumak;
- ABD ve küresel finansal istikrarı korumak ve sistemik riski azaltmak;
- Dijital varlıkların kötüye kullanılmasından kaynaklanan yasadışı finansman ve ulusal güvenlik risklerini azaltmak ve yabancı rakiplerin standartları yönlendirme ve protokollerini teşvik etme çabalarına karşı çıkmak ve bunlara yanıt vermek;
- Ödeme yeniliklerinin ve dijital varlıkların sorumlu bir şekilde geliştirilmesi ve ABD değerleri ile uyumlu teknoloji ve düzenleyici standartların geliştirilmesi de dahil olmak üzere küresel finansal sistemdeki ve teknolojik ve ekonomik rekabet gücündeki ABD liderliğini güçlendirmek;
- Güvenli ve uygun maliyetli finansal hizmetlere erişimi teşvik etmek ve
- Paylaşılan öğrenmeyi artıran araştırma ve ilişkileri ilerleterek dijital varlıkların sorumlu gelişimini ve kullanımını destekleyen teknolojik gelişmeleri desteklemek.
Birleşik Devletler Hükümeti, bu konuların birçoğunda uluslararası forumlarda ve ikili ortaklıklarda aktif olmuştur, ABD Başkanı’nın politika hedeflerini karşılamak için bu çabaları güçlendirmek ve genişletmek için çalışmaya da devam edecektir.
Sağlam Bir Katılım Geçmişi, İleriye Dönük Genişletilmiş Stratejik İşbirliği İçin Güçlü Bir Temel Sağlar:
ABD Hükümeti, dijital varlık sorunlarıyla ilgili uluslararası angajmanda aktif bir katılımcı olmuştur. Örneğin, 2018-2019 yılları arasında Mali Eylem Görev Gücü (Financial Action Task Force-FATF) Başkanı olarak Amerika Birleşik Devletleri, grubun dijital varlıklara ilişkin ilk uluslararası standartları geliştirmesine ve benimsemesine öncülük etmiştir. 2020 G7 Başkanlığı sırasında Amerika Birleşik Devletleri, merkez bankası dijital paraları (CBDC), sabitcoin’leri ve diğer dijital ödeme sorunlarını tartışmak için G7 Dijital Ödeme Uzmanları Grubunu kurmuştur. 2021 yılında G7 çalışması, merkez bankası dijital paraların (CBDC) keşfedilmesinde ve potansiyel olarak geliştirilmesinde yetki alanları bakımından ilkeler belirleyen perakende merkez bankası dijital paraları (CBDC) için bir dizi ortak politika ilkesine yol açmıştır [1]. Ayrıca, bir ülkenin merkez bankası dijital parası (CBDC) merkez bankası tarafından çıkarılacak olsa da, onu destekleyen altyapı hem kamu hem de özel katılımcıları içerebilir. Bu, ABD şirketlerine bu teknik sistemlerin geliştirilmesinde öncülük etme ve G7 ortakları ile birlikte çalışan ABD Hükümeti için, uygun olduğu belirlenirse, G7’nin şeffaflık, hukukun üstünlüğü ve sağlam ekonomik yönetişim için kamu taahhütleri içeren uzun vadeli planıyla tutarlı bir merkez bankası dijital parasını (CBDC) destekleyecek teknolojik gelişmeyi teşvik etme fırsatları sunmaktadır.
Bu katkılara ilave olarak, ABD çok taraflı forumlar aracılığıyla dijital varlıklar üzerinde işbirlikçi çalışmalara aktif olarak katılmaya devam edecek ve bu kuruluşlara katılımını artırmayı sürdürecektir. Amerika Birleşik Devletleri, mevcut sistemlerdeki iyileştirmeler, veri yerelleştirmesinden kaynaklanan potansiyel engeller ve veri yönetişim çerçevelerindeki diğer anlaşmazlıklar/sürtüşmeler (frictions), merkez bankası dijital parası ve iyi düzenlenmiş stabilcoin düzenlemeleri tasarımlarının uluslararası boyutları ve potansiyel sorunlar dahil olmak üzere sınır ötesi ödemelerdeki zorlukları ve sürtüşmeleri ele almak için G20 yol haritası üzerinde çalışmaya devam etmektedir. Amerika Birleşik Devletleri, uluslararası standart belirleme organları ile birlikte, sabit paralar, dijital varlıkların ve ödemelerin diğer uluslararası boyutları ile ilgili konularda çalışmalara öncülük eden Finansal İstikrar Kurulu’nun (Financial Stability Board-FSB) bir parçası olarak aktif olarak katılmaktadır.
Amerika Birleşik Devletleri, ödeme verimsizliklerini azaltmak ve herhangi bir yeni ödeme sisteminin ABD değerleri ve yasal yükümlülüklerle tutarlı olmasını sağlamak amacıyla dijital ödeme mimarilerinin ve merkez bankası dijital paralarının geliştirilmesine yönelik standartlar konusunda uluslararası ortaklarla çalışmaya devam etmelidir. Bu tür uluslararası çalışmalar; tüketici ve yatırımcı koruması ve iş riskleri ve kara para aklama, terörün finansmanı, nükleer silahların yayılmasının finansmanı, yaptırımlardan kaçınma ve diğer yasadışı faaliyetler finansal istikrar da dahil olmak üzere dijital varlıkların ortaya çıkardığı tüm sorunları ve zorlukları ele almaya devam etmelidir. Buna ek olarak, Amerika Birleşik Devletleri ikili ve bölgesel bağlantılar yoluyla uluslararası standartların benimsenmesini ve uygulanmasını teşvik edecektir. Amerika Birleşik Devletleri, tüm angajmanlarda koordineli bir mesaj sağlamaya, tekrarları sınırlamaya ve işin birincil paydaşları içinde sürdürülmesini teşvik etmeye çalışacaktır.
Anahtar Uluslararası Görüşmeler
G7: Amerika Birleşik Devletleri, paranın yaratılması ve hareketinde kamu ve özel sektörün rolleri, merkez bankası dijital paraları ile ilgili hususlar ve uluslararası para sistemine ilişkin yeni teknolojilerin bu konudaki etkileri de dahil olmak üzere dijital ödemelerle ilgili geniş konularda G7 ile ilişki kurmaya devam edecektir. Amerika Birleşik Devletleri ayrıca, kilit müttefikler ve ortaklarla birlikte, ABD değerleri ve hedefleri doğrultusunda dijital varlıklar için bir vizyon daha aktif bir şekilde geliştirecek; finansal istikrarı, ulusal güvenliği ve diğer riskleri belirlemek ve bu riskleri azaltmak için sağlam düzenleyici ve denetleyici politikaların geliştirilmesini ve benimsenmesini teşvik edecektir. 2020’de ABD G7 Başkanlığı altında ABD, dijital ödemeler ile ilgili ortak bir vizyon tartışmak ve geliştirmek için bir forum olarak G7 Dijital Ödeme Uzmanları Grubu’nu (Digital Payments Experts Group-DPEG) kurmuştur. G7 de, dijital varlıklar hakkındaki görüşlerini yıllık G7 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanlarının dijital ödemelerle ilgili açıklamaları aracılığıyla kamuoyuna açıklamış ve 2021’de Perakende Merkez Bankası Dijital Paraları için bir dizi Kamu Politikası İlkeleri (Public Policy Principles for Retail CBDCs) yayınlamıştır.
G20: Amerika Birleşik Devletleri, çeşitli kullanım durumları ve yetki alanları için sınır ötesi ödemelerin zorluklarının azaltılmasına öncülük etmek, dijital varlıkların finansal istikrar risklerini belirlemek, dijital varlıklar için daha güçlü düzenleyici, denetleyici ve diğer finansal sektör politikalarını teşvik etmek ve gerektiğinde zorlamak ve dijital varlıklara ilişkin makro-finansal zorluklarla ilgili deneyimleri paylaşmak amacıyla diğer büyük ekonomilerle ilişki kurmak için G20 aracılığıyla çalışacaktır. 2020’de G20, sınır ötesi ödemeleri geliştirmeye yönelik bir yol haritasını onaylamıştır. Bu yol haritası, uygun olduğunda yeni teknolojilerden yararlanmak da dahil olmak üzere, daha hızlı, daha ucuz ve daha şeffaf bir uluslararası ödeme sistemi geliştirmeye yönelik politika önceliğimizi karşılamak için iddialı bir çalışma planı ortaya koymaktadır.
Finansal İstikrar Kurulu (Financial Stability Board-FSB): Amerika Birleşik Devletleri, dijital varlıklardan kaynaklanan küresel finansal istikrar risklerine ilişkin ortak bir anlayışı izlemek, belirlemek ve geliştirmek belirlenen risklere yönelik politika yanıtlarını dikkate almak, uluslararası işbirliğini kolaylaştırmak ve sınır ötesi ödemelerdeki teknik öncelikleri teşvik etmek için çalışmaları sürdürmek ve teşvik etmek için FSB’yi bir forum olarak kullanmaya devam edecektir. 2019 yılından bu yana, FSB dijital varlıklar üzerinde çalışmaya öncelik vermekte ve konuyla ilgili olarak aşağıdakiler dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere çeşitli raporlar yayınlamaktadır:
1) “Küresel Sabitcoin” düzenlemelerinin yapılması, bunların denetlenmesi ve gözetimi (2020; Regulation, Supervision and Oversight of “Global Stablecoin” Arrangements);
2) Ödemeler ve Piyasa Altyapıları Komitesi (Committee on Payments and Market Infrastructures-CPMI) ile koordineli olarak sınır ötesi ödemelerin artırılması için G20 Yol Haritası (2020; G20 Roadmap for enhancing cross-border payments in coordination with the CPMI);
3) Kripto Varlıklardan Finansal İstikrara Yönelik Risklerin Değerlendirilmesi (2022; Assessment of Risks to Financial Stability from Crypto-Assets).
Bu forum aracılığıyla, finansal istikrara yönelik riskleri veya sistemik riskleri uygun şekilde azaltmak için bilgi sahibi olunduğundan ve dikkatli adımlar atılabileceğinden emin olmak için çalışılacaktır.
Mali Eylem Görev Gücü (Financial Action Task Force-FATF) ve Egmont Mali İstihbarat Birimleri Grubu (Financial Intelligence Units; FIUs): Amerika Birleşik Devletleri, sanal varlıklar ve sanal varlık servis sağlayıcıları (virtual asset service providers; VASPs) için FATF standartlarını uygulamada ülkeleri desteklemeye, malzeme değişiklikleri için sanal varlık sektörünü izlemeye, casus yazılımı tehdidi ve ilgili kara para aklama hakkında farkındalık yaratmaya ve merkez bankası dijital parası projeleri için uygun politika seçimlerini uygulamak için FATF’nin pozisyonunu iletmeye devam edecektir. FATF, 200’den fazla ülkenin uygulamayı taahhüt ettiği kara para aklama, terör finansmanı ve yayılma finansmanını önlemek için uluslararası standartlar belirler. ABD, Hazine Bakanlığı tarafından yönetilen, FATF’deki sanal varlıklar çalışma grubuna eş başkanlık etmektedir. 2018’den beri FATF, FATF standartlarının sanal varlıklar ve sanal varlık hizmet sağlayıcıları (VASPs) için geçerli olduğunu açıkça ortaya koymuş ve ülkelerin ve özel sektörün bu standartları uygulamasına yardımcı olmak için kaynaklar geliştirdi ve FATF standartlarının bir merkez bankası tarafından çıkarılan diğer herhangi bir itibari para birimine benzer şekilde merkez bankası dijital paraları için geçerli olduğunu kaydetmiştir. Amerika Birleşik Devletleri ayrıca Egmont Grubu aracılığıyla finansal istihbaratı paylaşmak için en iyi uygulamaları geliştirmede Mali İstihbarat Birimlerini (Financial Intelligence Units; FIUs) desteklemeye devam edecektir. Egmont Group, dijital varlıklar ile ilgili olanlar da dahil olmak üzere uluslararası AML/CFT çabalarını desteklemek için FIU’ları bir araya getirmektedir.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (Organization for Economic Cooperation and Development-OECD): Amerika Birleşik Devletleri, dijital varlıklarla ilgili en iyi uygulamalara yönelik destek de dahil olmak üzere verimli, açık ve istikrarlı uluslararası pazarları destekleyen politikalar; dijital varlıkların oluşturduğu tüketici finansal korumasına yönelik risklere ilişkin ortak bir anlayışın izlenmesi, tanımlanması ve geliştirilmesine yardımcı olunması ve kripto varlık alanında küresel vergi uyumluluğunun iyileştirilmesi için, OECD’yi benzer düşüncelere sahip, piyasa odaklı demokrasilerle ilişki kurmak için bir forum olarak kullanmaya devam edecektir. OECD, işlevleri arasında G20 gibi uluslararası kuruluşlarla işbirliği içinde politika çalışmaları yürütür ve dijital varlıklarla ilgili çeşitli konularda raporlar yayınlar. Buna, kripto varlıklarının kurumsal olarak benimsenmesi ve merkezi olmayan finansın geliştirilmesine ilişkin raporların yanı sıra dijital varlıkları dikkate alan finansal tüketici korumasına ilişkin standartlar geliştirme dahildir.
Diğer Standart Belirleme Organları (Standard-Setting Bodies; SSBs): Amerika Birleşik Devletleri, dijital varlıklarla ilgili sektörel ve sektörler arası uluslararası standart belirleme kuruluşlarına katılmaya devam edecek ve ilgili standartların geliştirilmesinde öncü bir rol oynamamızı sağlamak için bu forumlardaki çalışmalarımızı artıracaktır. Hızla gelişen dijital varlık ekosisteminde standart belirleme, gizlilikten demokratik değerlere saygıya, sınır ötesi sürtüşmeleri azaltan ve güvenli ve uygun maliyetli finansal hizmetlere erişimi artıran birlikte çalışabilirliğe kadar birçok temel politika önceliklerimizin herhangi bir yeni sisteme dahil edilmesini sağlamak için kritik öneme sahiptir. Örneğin, ABD mali gözetim makamları, kendi yetki alanlarına giren faaliyetler için dijital varlıkların düzenlenmesi ve denetimine ilişkin mevcut rehberliği, standartları ve ilkeleri gözden geçirmek ve uygun olduğunda güncellemek için uluslararası SSB’ler aracılığıyla çalışır. Federal Rezerv Kurulu (Federal Reserve Board-FRB), merkez bankası dijital paraları ve ödemelerdeki diğer gelişmeler hakkında Uluslararası Ödemeler Bankası (Bank of International Settlement-BIS) merkez bankaları için düzenlenen forumlara da katılmaktadır. 2021 yılında New York Federal Rezerv Bankası, BIS İnovasyon Merkezi ile stratejik bir ortaklık olan New York İnovasyon Merkezi’ni (New York Innovation Center-NYIC) başlatmıştır. NYIC, merkez bankası topluluğu için yeni finansal teknoloji ürünleri ve hizmetlerini doğrulamak, tasarlamak, inşa etmek ve başlatmak için Federal Rezerv Sistemi, BIS İnovasyon Merkezi ve kamu ve özel sektör uzmanlarıyla işbirliği yapmaktadır. Son olarak, Uluslararası Standardizasyon Örgütü gibi teknik standartlar forumları, temel dijital varlıklar ve ödeme teknolojilerinde kullanılan protokolleri ve diğer standartları geliştirmektedir. Amerika Birleşik Devletleri, sorumlu bir şekilde ve ABD değerlerine uygun olarak geliştirilmeleri için dijital varlıklar için sağlam politikaların geliştirilmesini ve benimsenmesini teşvik etmek için bu forumları kullanmaya devam edecektir.
Uluslararası Para Fonu (International Monetary Fund-IMF): Amerika Birleşik Devletleri, makro seviyede kritik olan ve ekonomik ve finansal istikrarı teşvik etme göreviyle uyumlu olan dijital varlıkları içerecek şekilde analitik çalışmalarını ve gözetimini genişletmesi için IMF’yi destekleyecektir. Bu itibarla, IMF’nin, makro finansal politikalar, potansiyel yayılmalar ve uluslararası para sisteminin istikrarı ve işleyişi üzerindeki yansımalarına (repercussions for macro financial policies, potential spillovers, and the stability and functioning of the international monetary system) odaklanarak dijital varlıkların kullanımından (use of digital assets) kaynaklanan sorunları izleme, tavsiye verme ve yönetmeye yardımcı olmada önemli bir rolü vardır. IMF, temel makroekonomik politika tavsiyelerinin yanı sıra, üyelerin dijital varlıklar ve ödemelerle ilgili politika çerçevelerinin tasarımında teknik yardım da sağlayabilir. Temmuz 2021’de IMF personeli, yetkileri doğrultusunda dijital varlıkların yükselişini ele almak için stratejik bir plan geliştirmiştir.
Dünya Bankası (World Bank) ve Diğer Çok Taraflı Kalkınma Bankaları (Multilateral Development Banks; MDBs): Amerika Birleşik Devletleri, finansal ürün ve hizmetlere yönelik daha büyük ve daha verimli değerlendirmeyi teşvik etme çabalarını ilerletmek, ilişkili riskleri yeterince yansıtan dijital varlıklarla ilgili oldukları için yatırım ve kredi faaliyetleri geliştirmek ve bu alandaki kapasite geliştirme çabalarına ABD değerlerinin dahil edilmesini desteklemek için çeşitli MDB’ler üzerindeki etkisini kullanacaktır. Diğerlerinin yanı sıra Dünya Bankası, Amerikalılar Arası Kalkınma Bankası, Asya Kalkınma Bankası (World Bank, Inter-American Development Bank, Asian Development Bank) gibi MDB’ler, ABD’nin dijital varlıklar ile ilgili olarak politikaların, projelerin ve diğer yardımların geliştirilmesini şekillendirmek için etkisini kullanması gereken kurumlardır. MDB’ler, kredi verme ve kapasite geliştirme gibi diğer faaliyetler yoluyla kalkınma hedeflerini belirleme ve gerçekleştirme konusunda üye ülkeleri desteklemektedirler.
Bölgesel ve İkili Anlaşmalar (Regional and Bilateral Engagements): Amerika Birleşik Devletleri, mevcut bölgesel ve ikili ilişkilerin nerede güçlendirilebileceğini belirleyecek ve uygun olduğunda, dijital varlıklarla ilgili hedeflerimize ulaşmak için yeni ortaklarla etkileşimi artıracaktır. Amerika Birleşik Devletleri, dijital varlıkların potansiyel fırsatlarını ve risklerini (potential opportunities and risks of digital assets) araştırmak, bilgi paylaşımına katılmak ve uygun olduğunda teknik yardım sağlamak AML/CFT dahil olmak üzere politikaların benimsenmesini ve uygulanmasını sağlamak için departmanlar ve ajanslar arasında önceliklendirme için koordineli bir çerçeve altında bu taahhütleri kullanacaktır. Amerika Birleşik Devletleri, ortak politika hedeflerini karşılayan sistemler geliştirme yolları hakkında ortak öğrenmeyi artırmak amacıyla bu temel müttefikler ve ortaklar grubuyla dijital varlık teknolojileri, pazar yenilikleri ve dijital merkez bankası paraları üzerinde ortak deneyler için fırsatları keşfedecektir.
[1] “Perakende merkez bankası dijital parası” veya “perakende CBDC” (retail central bank digital currency or retail CBDC) kavramı, ödemeler için kullanılan ve merkez bankasının bir yükümlülüğü olan ulusal hesap biriminde ifade edilen bir dijital para veya parasal değer biçimini ifade eder. Potansiyel olarak aracı kuruluşlar aracılığıyla veya doğrudan halka açık olacak şekilde tasarlanacaktır.
* Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir. [Amerika Birleşik Devletleri Hazine Bakanlığı’nın ‘Dijital Varlıklara İlişkin Uluslararası Katılım Çerçevesi’ Konulu Bilgi Notu (Secretary of the Treasury, Fact Sheet: Framework for International Engagement on Digital Assets, July 7, 2022) için erişim: < https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy0854 > Erişim Tarihi 16 Ağustos 2022]
Yazarın Notu: İşbu yazı minvalinde yayımlanan bir makalede yer alan görüşler aşağıda özetlenmektedir:
“Makalede üç yaklaşım önerilmektedir: Birincisi, kripto piyasasının tüm yönlerini düzenlemekten sorumlu olacak merkezi bir küresel düzenleyicinin atanmasıdır. Böyle bir uluslararası organ, yeni bir bağımsız düzenleyici olarak oluşturulabilir veya mevcut bir düzenleyici misyonla görevlendirilebilir (örneğin, Mali İstikrar Kurulu, Mali Eylem Görev Gücü veya G7 forumu tarafından kurulan bazı geçici kuruluşlar). İkincisi, merkezi olmayan düzenleme olup, birçok farklı ülkeyi kapsamaktadır. Bu yaklaşım, blok zincirinin bir oylama mekanizması uygulama yeteneğinden yararlanırsa teknolojik olarak anlamlı olabilir. Örneğin, oyları kaydetmek için blok zinciri kullanan bir “Merkezi Olmayan Otonom Organizasyon” (Decentralized Autonomous Organization-DAO) gibi, farklı ülkelerden kilit düzenleyicilerin her birine bir oy hakkı verilebilir ve yeni düzenlemelere karar verilebilir. Üçüncü çözüm ise, uluslararası standartlardır. Örneğin, Basel Anlaşmalarının banka riski düzenlemesi için standartlar belirlemesi, ancak her ülkenin ayrıntılara karar vermesine izin vermesi gibi, kişi tüm ülkelerin izlemesi gereken bir dizi ilke geliştirebilir. Bu yaklaşım, bir dereceye kadar uyum sağlarsa ancak bir ülke bazı kendine özgü sorunlarla karşılaştığında esnekliğe izin verirse faydalı olacaktır.” [Makale (toplam ‘56’ sayfadır) için bkz. Roee Sarel (Institute of Law and Economics, University of Hamburg), Hadar Yoana Jabotinsky (Tel Aviv University – Cegla Center for Interdisciplinary Research of the Law; The Hadar Jabotinsky Center for Interdisciplinary Research of Financial Markets, Crises and Technology (HJC) and Israel Klein (Ariel University – Department of Economics and Business Administration), Globalize Me: Regulating Distributed Ledger Technology, SSRN, 26 Jul 2022, < https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4167978 > Erişim Tarihi 16 Ağustos 2022]
[1] Bu kararname için bkz. < https://www.whitehouse.gov/briefing-room/presidential-actions/2022/03/09/executive-order-on-ensuring-responsible-development-of-digital-assets/ > Erişim Tarihi 16 Ağustos 2022
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.