“Bazen kalp, göze görünmeyeni görür.”
Horace Jackson Brown Jr. (Amerikalı yazar; 1940-2021)
1. Giriş
Amerika Birleşik Devletleri Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (U.S. Securities and Exchange Commission-SEC) 10 Şubat 2022 tarihinde, Borsa Yasası Madde 13(d) ve 13(g) kapsamında gerçek faydalanıcı (intifa hakkı) bildirimini düzenleyen kurallarda değişiklik önerilerini duyurdu[1].
Önerilen değişiklikler, Program 13D intifa hakkı raporlarının son başvuru tarihlerini 10 günden 5 takvim gününe kadar hızlandıracak ve değişikliklerin bir iş günü içinde bildirilmesini gerektirecek; genellikle Program 13G gerçek faydalanıcı bildirimleri için son başvuru tarihlerini hızlandıracak (bunlar bildirim sahibinin türüne göre farklılık gösterir); son başvuru tarihini 22:00’ye kadar uzatacak; 13D-G Düzenlemesinin uygulamasını belirli türev menkul kıymetlere genişletecek; iki veya daha fazla kişinin, gerçek lehdarlık bildirim yükümlülüklerine tabi olacak bir “grup” oluşturduğu koşulları açıklığa kavuşturacak; belirli kişilerin birbirleri ile iletişim kurmasına ve istişare etmesine izin vermek için yeni muafiyetler sağlayacak, ihraççıları müştereken görevlendirecek ve belirli işlemleri düzenlemeye tabi olmaksızın bir “grup” olarak yürütecek ve 13D ve 13G Programlarının XBRL kullanılarak bildirilmesini gerektirecektir.
Nihai kurallar henüz yayınlanmadı, ancak önerilen kurallar SEC’in en son Düzenleyici Gündemindeki son kural aşamasında listelenmiş olup, 2022 yılı Ekim ayına kadar tamamlanması beklenmektedir[2].
2. Form Bildirimi Son Başvuru Tarihleri (Filing Deadlines)
Halihazırda, Borsa Yasası’nın 13(d)(1) maddesi, “[bir] [teminatlı menkul kıymet sınıfın %5’inden fazlasının] edinilmesinden sonraki on gün içinde veya Komisyonun yapabileceği kadar kısa bir süre içinde” bir açıklama beyanının bildirilmesini gerektirmektedir. Kural 13d-1(a), sırayla, 10 gün içinde bildirimi gerektirir ve 50 yıldan daha uzun bir süre önce yürürlüğe girmesinden bu yana bu bir zorunluluktur. Önerilen kural değişikliği, teminatlı menkul kıymetlerin (covered class securities) %5’inden fazlasının gerçek faydalanıcının elde edilmesinden sonraki 5 gün içinde başvuru tarihini kısaltacaktır. Benzer şekilde, bir Program 13G başvuru sahibi 13G uygunluğunu kaybettiğinde (örneğin, şirket üzerindeki kontrolü değiştirme veya etkileme planı veya mülkiyetin %20 veya daha fazla artması nedeniyle), son başvuru tarihi de 10 günden 5 güne düşürülecektir.
Bir Çizelge 13D, pasif bir yatırımcı için mevcut değildir ve buna göre, Çizelgeyi dolduran herhangi bir yatırımcı, bir bağlı ortaklık/içeriden veya yönetimde veya şirkette değişiklik yapmaya çalışan bir hissedardır. Buna göre, kısaltılmış pencere, bildirim yükümlüleri tarafından daha fazla önceden planlama gerektirecektir.
Şu anda, Çizelge 13D’de yapılan bir değişiklik, tetikleyici bir olay üzerine “hemen” bildirilmektedir. Önerilen yeni kurallar, Çizelge 13D’deki tüm değişikliklerin, değişiklik yükümlülüğünü tetikleyen önemli değişiklikten sonraki bir iş günü içinde bildirilmesini gerektirecektir.
Bir Çizelge 13G, belirli muaf tutulan bildiriciler veya muaf alıcılar tarafından kullanılabilecek kısaltılmış bir formdur. Halihazırda, Kalifiye Kurumsal Yatırımcı (Qualified Institutional Investor-QII), yalnızca takvim yılı sonu itibarıyla %5’ten fazla hisseye sahipse bir 13G Çizelgesi sunmak zorundadır. Bir bildirim gerekiyorsa, takvim yılının bitiminden itibaren 45 gün içinde tamamlanması gerekir. QII, bir takvim ayının son günü itibarıyla %10’luk sahipliği aşarsa, sahipliğin bu tutarda olduğu ayın sonundan itibaren 10 gün içinde bir 13G Çizelgesi ibraz edilmelidir.
Mevcut kurallara göre, Muaf Yatırımcı, takvim yılının bitiminden sonraki 45 gün içinde bir 13G Takvimi sunmak ve bir Pasif Yatırımcı, teminatlı bir sınıfın %5’inden fazlasının gerçek yararlanıcı hakkını elde ettikten sonraki 10 gün içinde bildirmek zorundadır.
Çizelge 13G başvuru tarihlerinin, QII’ler ve Muaf Yatırımcılar için gerçek lehdarlığın ilk olarak %5’i aştığı ayın son gününden sonraki 5 iş gününe ve Pasif Yatırımcılar için %5’ten fazla gerçek yararlanıcı hakkı elde edildikten sonraki 5 gün içinde kısaltılması önerilmektedir. Çizelge 13G’deki değişiklikler, bildirilebilir bir değişikliğin meydana geldiği ayın sonundan itibaren 5 iş günü içinde veya bir kişinin mülkiyetinin %10’un üzerine çıktığı durumlarda 5 takvim günü içinde ve sonrasında %5’ten fazla herhangi bir değişiklik olduğunda vadesi gelmektedir. Olguların değişmesinden kaynaklanan değişiklikler, yalnızca şu anda kurallarda yer alan kuralcı değişiklik şartının aksine önemliyse gerekli olacaktır.
“Muaf Yatırımcı” (exempt investor), takvim yılının sonunda teminatlı bir menkul kıymet sınıfının %5’inden fazla intifa hakkını elinde bulunduran, ancak Madde 13(d)’ye tabi olarak gerçek lehdarlık (gerçek faydalanıcı) edinimi gerçekleştirmemiş olan kişileri ifade eder. Örneğin, Borsa Yasası uyarınca ihraççının söz konusu menkul kıymetleri kaydettirmeden önce tüm menkul kıymetlerini satın alan kişiler, Madde 13(d)’ye tabi değildir ve 12 aylık bir süre içinde teminatlı menkul kıymet sınıfının %2’sinden fazlasını elde etmeyen kişiler, Madde 13(d)’den muaf olup, her iki durumda da Madde 13(g)’ye tabidirler. Madde 13(d) ayrıca, S-4 kayıt beyanı gibi Menkul Kıymetler Yasası uyarınca kayıtlı bir borsada satın alınan söz konusu menkul kıymetlerin alımlarını da muaf tutmaktadır.
“Pasif Yatırımcı” (passive investor), hisseleri şirketin kontrolünü değiştirmek veya etkilemek amacıyla veya etkisi için satın alınmayan veya elde tutulmayan veya bunlarla bağlantılı olarak edinilen, teminatlı bir menkul kıymet sınıfının %5’inden fazlasına ancak %20’sinden azına sahip olan bir kişidir (ters birleşmede edinilmemiş olanlar gibi).
Önerilere göre, başvuru (ilk veya değişiklik) için son saat 17:30’dan 22:00’ye uzatılacaktır.
3. Türev Menkul Kıymetler (Derivative Securities)
Halihazırda, Kural 13d-3 uyarınca, bir kişi, örneğin bir opsiyon veya teminat veya 60 gün içinde kullanılabilir veya dönüştürülebilir menkul kıymetin dönüştürülmesi yoluyla, teminatlı menkul kıymet sınıfı edinme hakkına sahipse, bir kişi, teminatlı bir menkul kıymet sınıfının gerçek faydalanıcı hakkı sahibi olarak “kabul edilir” (deemed). Ayrıca, menkul kıymet ihraççısının kontrolünü değiştirmek veya etkilemek amacıyla veya bu etkinin etkisiyle bir hak elde edilmişse, bu kişi, değiştirilebilir veya dönüştürülebilir bu hakkın ne zaman kullanılabilir olduğuna bakılmaksızın, dayanak hisse senedi sınıfının intifa hakkı sahibi olarak kabul edilir.
Genel olarak, münhasıran nakit olarak ödenen türev menkul kıymet sahiplerinin, türevin tabi olduğu anlaşmanın şartları uyarınca referans menkul kıymetle ilgili olarak icra edilebilir hakları veya diğer yetkileri yoktur ve bu nedenle tarihsel olarak gerçek faydalanıcı hakkı hesaplamalarına dahil edilmemiştir.
SEC, belirli nakit ödemeli türev menkul kıymetlerin sahiplerini referans teminatlı menkul kıymet sınıfının gerçek faydalanıcı hakkı sahipleri olarak kabul etmek için Kural 13d-3’ü değiştirmeyi önermektedir. Spesifik olarak, bir kişi, türev menkul kıymeti, söz konusu hisse senedi ihraççısının kontrolünü değiştirmek veya etkilemek amacıyla veya bu tür hisse senedi menkul kıymet sınıfının kontrolünü değiştirmek veya etkilemek amacıyla veya bunlarla bağlantılı olarak veya bir katılımcı olarak elinde bulunduruyorsa, hisse senedi menkul kıymetlerinin gerçek lehdarı olarak kabul edilecektir. Önerilen kural, menkul kıymetlere dayalı takasları ise hariç tutacaktır.
Önerilen kurallar ayrıca, intifa hakkı sahibi olarak kabul edilecek referans menkul kıymetlerin sayısının nasıl hesaplanacağına ilişkin hükümler içermektedir. Diğer bir deyişle, sahibinin sahip olduğu kabul edilen menkul kıymet sayısı iki hesaplamadan daha büyük olacaktır: (i) (x) türev menkul kıymet kapsamında ödenecek tutarın (y) türev menkul kıymetin deltası ile çarpılarak belirlendiği referansa göre menkul kıymet sayısının çarpımı veya (ii) türev menkul kıymetin itibari/nominal tutarının, referans hisse senedi menkul kıymetinin en son kapanış piyasa fiyatına bölünmesi ve ardından (y) türev menkul kıymetin deltası ile bu bölümün çarpılması. Her durumda, “delta”, (x) türev menkul kıymetin değerindeki değişikliği (y) referans hisse senedi değerindeki değişiklikle karşılaştırarak elde edilen orandır.
Önerilen bu kural değişikliği, aynı şekilde, gerçek yararlanıcı hakkı tanımı için Madde 13’e atıfta bulunan Madde 16 başvurularını da etkileyecektir.
4. Bir “Grup” Kompozisyonu
Önerilen değişiklikler, iki veya daha fazla kişinin bir “grup” olarak hareket etmesi durumunda Kural 13d-5’te çeşitli değişiklikler yapmaktadır. İlk olarak, kuralın başlığının, tüzüğün amaçlanan anlamını daha doğru bir şekilde yansıtmak için “Menkul kıymetlerin edinilmesi” yerine “Gerçek lehdar mülkiyetinin edinilmesi” olarak değiştirilmesi önerilmiştir.
Önerilen kural değişikliği, grup üyeleri arasında açık veya zımni bir anlaşmanın bir grubun oluşturulması için gerekli bir ön koşul olduğu şeklindeki herhangi bir imayı ortadan kaldırmak için bir “grup” tanımını değiştirecektir.
Buna ek olarak, yeni kurallar, bireylerin grup olarak hareket ettiği kabul edilecek koşullara ek muafiyetler ekleyecektir. Değiştirilen kurallar, iki veya daha fazla kişinin birbirleriyle iletişim kurabileceği ve istişare edebileceği ve bir grup olarak düzenlemeye tabi olacakları endişesi olmaksızın bir şirketle ilişki kurabileceği koşulları ekleyecektir.
Benzer şekilde, önerilen kurallar, iki veya daha fazla kişinin, türevin referans hisse senedi menkul kıymetlerine ilişkin olarak bir grup olarak düzenlemeye tabi olacakları endişesi olmaksızın, olağan iş akışı içinde bir türev menkul kıymeti düzenleyen bir anlaşmaya girebilecekleri koşulları ortaya koyacaktır.
* Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir.
[1] SEC’nin kural değişiklik önerileri hakkındaki 10 Şubat 2022 tarihli basın duyurusu ve kural değişikliklerine ilişkin raporu için bkz. < https://www.sec.gov/news/press-release/2022-22 > Erişim Tarihi 17 Ağustos 2022; < https://www.sec.gov/rules/proposed/2022/33-11030.pdf > Erişim Tarihi 17 Ağustos 2022
Bu konuda aşağıdaki kaynaklara bakılabilir:
- Eleazer Klein, Adriana Schwartz, and Clara Zylberg, Proposed Rule Changes to SEC Beneficial Ownership Reporting, Harvard Law School Forum on Corporate Governance, March 10, 2022, < https://corpgov.law.harvard.edu/2022/03/10/proposed-rule-changes-to-sec-beneficial-ownership-reporting/ > Erişim Tarihi 17 Ağustos 2022
- SEC Proposes Amendments to Beneficial Ownership Reporting Requirements, March 21, 2022, < https://www.chapman.com/publication-sec-proposes-amendments-to-beneficial-ownership-reporting-requirements#:~:text=On%20February%2010%2C%202022%2C%20the,the%20%E2%80%9CProposed%20Amendments%E2%80%9D). > Erişim Tarihi 17 Ağustos 2022
[2] Hem bu konuda hem de değiştirilmek istenilen kurallara ilişkin bazı yorumlar hakkında bkz. Laura Anthony, SEC Proposes Amendments To Beneficial Ownership Reporting Rules, August 16, 2022, < https://securities-law-blog.com/2022/08/16/sec-proposes-amendments-to-beneficial-ownership-reporting-rules/ > Erişim Tarihi 17 Ağustos 2022
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.