“Sayı üstünlüğü, kişileri hikmet sahibi yapmaz.”
Baruch Spinoza (1632-1677)
Bireysel yatırımcılar veya Ana Cadde yatırımcıları (individual investors or Main Street investors) olarak da anılan perakende yatırımcılar (retail investors), menkul kıymetleri bir kurum veya kuruluş için değil, kendileri için alıp satan kişilerdir.
Ombudsman, endişelerini nasıl ele alacaklarından emin olmayan, diğer tüm SEC kaynaklarını tükettiklerini hisseden veya konularını gizli bir şekilde tartışmak isteyen perakende yatırımcılara yardımcı olur. Ombudsman ayrıca bireylere, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’nun (Securities and Exchange Commission-SEC) denetlediği özdenetim kuruluşları (self-regulatory organizations; SROs) ile ilgili konularda ve menkul kıymetlere ilişkin yasalarına uygunlukla ilgili sorularda yardımcı olur.
Bu kurumun yardım ettikleri arasında yatırım dolandırıcılığı mağdurlarına Adil Fon dağıtımları hakkında bilgi arayan yatırımcılar, halka açık şirket verilerine erişmekte güçlük çeken kişiler ve Finans Sektörü Düzenleme Kurumu (Financial Industry Regulatory Authority-FINRA) tahkim süreci ile ilgili soruları ve endişeleri olan yatırımcılar da bulunmaktadır.
Ombudsman, yatırımcıların sorularını, şikayetlerini ve sorunlarını dinleyerek, kendisine sağlanan bilgileri gözden geçirerek ve hukuki süreçleri, seçenekleri ve kaynakları belirlemeye yardımcı olur. Ombudsman ayrıca belirli SEC kararlarını, politikalarını ve uygulamalarını netleştirmek ve perakende yatırımcılar ile SEC arasında alternatif bir iletişim kanalı olarak hizmet etmek için de mevcuttur.
Sorunu veya endişeyi ele almak için yerleşik bir SEC çözüm kanalı veya süreci varsa, Ombudsman ilgili yatırımcıyı uygun SEC personeline veya kaynaklarına yönlendirir ve gerekirse sonucu izleyebilir. Ombudsman, sorunların ve endişelerin çözülmesine yardımcı olmak için SEC dışındaki kaynakların belirlenmesine de yardımcı olabilir.
Perakende yatırımcılar, SEC veya SEC’in denetlediği bir özdenetim kuruluşu hakkında özel bir endişeleri varsa Ombudsman ile iletişime geçebilirler. Perakende yatırımcılar ve diğer ilgili kişiler, menkul kıymet yasaları ve politikalarına ilişkin sorularını veya sorunlarını Yatırımcı Hukuk Danışmanına (Investor Advocate) sunmak için veya endişelerini, sorularını veya sorunlarını gizli bir forumda sunmak isterlerse Ombudsman ile iletişime geçebilirler. SEC’in www.sec.gov adresinde ve Ek Kaynaklar sayfasında birçok yararlı bilgi bulunmaktadır.
Ombudsman, herhangi bir kişi veya kuruluşu temsil etmez veya avukatlık yapmaz ve hiçbir konuda taraf tutmaz. Ombudsman, sorunları, şikayetleri ve endişeleri çözerken tarafsız bir duruş sergiler.
1934 tarihli Menkul Kıymetler Borsası Yasası’nın (Securities Exchange Act) 4(g)(8) maddesi, Yatırımcı Avukatının aşağıdaki hususlar için bir Ombudsman atamasını gerektirir:
- Perakende yatırımcıların Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (Komisyon) veya bir öz-denetim kuruluşu ile yaşayabileceği sorunların çözümünde Komisyon ve herhangi bir perakende yatırımcı arasında bir irtibat görevi görür;
- Politikaları ve hukuki süreçleri gözden geçirmek ve insanları, menkul kıymet yasalarına uyum konusunda Yatırımcı Avukatına (Investor Advocate) sorular sunmaya teşvik etmek için önerilerde bulunmak ve
- Bu kişiler ve Ombudsman arasındaki iletişimin gizliliğini korumak için güvenceler oluşturmak.
Ombudsman aşağıdakileri yapamaz:
- Savunucu olarak hareket etmek veya yatırımcı için parayı geri almak,
- SEC tarafından izlenen veya uygulanan herhangi bir ilgili politika, uygulama veya hukuki süreç dahil olmak üzere tüzük, yönetmelik veya kanunları dayatmak, bunlara müdahale etmek veya bunları değiştirmek,
- SEC için kararlar veya yasal kararlar almak,
- SEC için resmi bir yasal bildirim ofisi olarak hizmet etmek,
- Bağlayıcı kararlar almak veya politikaları zorunlu kılmak,
- Resmi soruşturmalara katılmak veya resmi bir çözüm sürecinde rol oynamak,
- Halihazırdaki dava veya resmi soruşturma altında olan konuları ele almak,
- Mevcut anlaşmazlık çözümü veya temyiz organlarının herhangi bir kararını bozmak,
- Herhangi bir finansal, yasal veya yatırım tavsiyesi sağlamak,
- Ombudsmanın tarafsızlığını tehlikeye atan herhangi bir görevde hizmet etmek.
Ombudsman, üç temel uygulama standardı tarafından yönlendirilir:
- Gizlilik (confidentiality): Ombudsman genellikle konuları gizli olarak ele alır ve iletişimlerin gizliliğini korumak için makul adımlar atar. Ancak, Ombudsmanın diğer SEC daireleri veya ofisleri, SRO’lar, kuruluşlar ve/veya bireylerle iletişim kurması ve aşağıdakiler dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere belirli koşullar altında izinsiz bilgi paylaşması gerekebilir: yakın bir risk veya ciddi zarar tehdidi; menkul kıymet yasalarının ihlali ile ilgili iddialar, şikayetler veya bilgiler; kamusal dolandırıcılık, israf veya suiistimal iddiaları.
- Tarafsızlık (impartiality): Ombudsman hiçbir (siyasi) partinin avukatlığını yapmaz ve hiçbir konuda taraf tutmaz. Ombudsman tarafsız bir duruş sergiler ve sorunları ve hukuki süreçleri açıklığa kavuşturarak, tartışmaları kolaylaştırarak ve seçenekleri ve kaynakları belirleyerek sorunları çözmek için çalışır.
- Bağımsızlık (independence): Yasaya göre, Ombudsman doğrudan SEC Başkanına rapor veren Yatırımcı Avukatına rapor sunar. Ancak, Yatırımcı Avukatlık Ofisi ve Ombudsman, SEC’in geri kalanından bir şekilde bağımsız kalacak şekilde tasarlanmıştır. Yatırımcı Avukatı tarafından altı ayda bir sunulan ABD Kongresi raporları aracılığıyla Ombudsman, Komisyon veya diğer Komisyon personeli tarafından herhangi bir ön inceleme veya yorum yapmaksızın doğrudan Kongre’ye rapor verir.
* Bu derlemede yer alan görüşler SEC’e ait olup derleyenin çalıştığı kurumu bağlamaz, derleyenin çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Derlemedeki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler derleyene aittir. [İşbu yazı başlığı için bkz. Ombudsman, Securities and Exchange Commission, < https://www.sec.gov/ombudsman > erişim tarihi 01 Kasım 2022]
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.