Ölümünün 35’inci yılında merhum A. Cahit ZARİFOĞLU’na…
“Seçkin bir kimse değilim
İsmimin baş harfleri acz tutuyor
Bağışlamanı dilerim
Sana zorsa bırak yanayım
Kolaysa esirgeme
…”
(“Sultan”)
1. Amerikan Başkanlığı ‘Finansal Piyasalar Çalışma Grubu’nun “Stabilcoin” Başlıklı Kasım 2021 Tarihli Raporu’ndaki Tespitler
Kasım 2021’de, Amerikan Başkanlığının “Finansal Piyasalar Çalışma Grubu” (President’s Working Group on Financial Markets-PWG), stabilcoin’lerin hızlı genişlemesini ve artan risklerini analiz eden bir rapor[1] yayınlamıştır.
Stabilcoin’ler (stablecoins), ulusal bir para birimine veya diğer referans varlıklara göre istikrarlı bir değer sağlamak üzere tasarlanmış dijital varlıklardır. Bugün, stabilcoin’ler esas olarak Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD), ağırlıklı olarak dijital varlık alım satım platformları üzerinde veya bu platformlar aracılığıyla diğer dijital varlıkların ticaretini, ödünç verilmesini veya ödünç alınmasını kolaylaştırmak için kullanılmaktadırlar. Stabilcoin taraftarları, istikrarlı paraların hanehalkları ve işletmeler (households and businesses) tarafından bir ödeme aracı (means of payment) olarak yaygın olarak kullanılabileceğine inanmaktadırlar. İyi tasarlanırsa ve uygun şekilde düzenlenirse (well-designed and appropriately regulated), stabilcoin’ler daha hızlı, daha verimli ve daha kapsayıcı ödeme seçeneklerini destekleyebilir. Ayrıca, ağ etkileri veya sabit paralar ile mevcut kullanıcı tabanları veya platformlar arasındaki ilişkiler nedeniyle bir ödeme aracı olarak stabilcoinlerin daha geniş kullanımına geçiş hızla gerçekleşebilir.
Stabilcoin’’ler ve stabilcoin ile ilgili faaliyetler çeşitli riskler sunmaktadır. Dijital varlık platformları arasında veya merkezi olmayan finans (decentralized finance; DeFi) düzenlemelerinde kolayca hareket etmek için sabitlenmiş paraların kullanımını içerebilen spekülatif dijital varlık alım satımı, piyasa bütünlüğü ve yatırımcı koruması ile ilgili riskler sunar. Bu piyasa bütünlüğü ve yatırımcı koruma riskleri, piyasa manipülasyonu (market manipulation), içeriden öğrenenlerin ticareti (insider trading) ve önden yürütmenin (front running) yanı sıra alım satım veya fiyat şeffaflığı eksikliği (lack of trading or price transparency) dahil olmak üzere dijital varlık alım satımında olası dolandırıcılık ve suiistimalleri (fraud and misconduct) kapsamaktadır. Bu faaliyetlerin karmaşık ilişkiler veya önemli miktarda kaldıraç içerdiği durumlarda, daha geniş finansal sistem için de riskler olabilir. Ayrıca, dijital varlık alım satım platformları ve diğer piyasa katılımcıları (digital asset trading platforms and other market participants), sabit paralara erişim ve sabit paralar için piyasada likidite sağlamada önemli bir rol oynamaktadır. Dijital varlıklar ile ilgili faaliyetlerin, Amerikan Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (Securities and Exchange Commission-SEC) ve Amerikan Emtia Vadeli İşlemler Ticaret Komisyonu’nun (Commodity Futures Trading Commission-CFTC) yetki alanına girmesi durumunda, SEC ve CFTC, bu endişelerden bazılarını ele alabilecek geniş uygulama, kural koyma ve gözetim olanaklarına (broad enforcement, rulemaking, and oversight authorities) sahiptirler.
Stabilcoin’ler ayrıca, kara paranın aklanması ile mücadele (anti-money laundering; AML) ve terörizmin finansmanı (countering the financing of terrorism-CFT) ve yayılması ile mücadeleyi düzenleyen kurallara uyumla ilgili endişeler de dahil olmak üzere, yasa dışı finans endişeleri ve finansal bütünlük için de riskler oluşturmaktadır. Bu paraların ve diğer dijital varlıkların yasa dışı aktörler tarafından kötüye kullanılmasını önlemek için Amerikan Hazinesi (Treasury), Mali Eylem Görev Gücü (Financial Action Task Force-FATF) içerisinde, ülkeleri uluslararası AML/CFT standartlarını uygulamaya teşvik etmeye ve yerel AML/CFT düzenlemelerinin denetimini desteklemek için ek kaynaklar aramaya devam edecektir.
Piyasa bütünlüğü, yatırımcı koruması ve yasa dışı finans endişelerine (market integrity, investor protection, and illicit finance concerns) ek olarak, ödeme aracı olarak stabilcoinler’in artan kullanım potansiyeli, bir dizi ihtiyatlı endişeyi de gündeme getirmektedir. Stabilcoin çıkaran kuruluşlar (stablecoin issuers), bir stabilcoin kullanma talebini yerine getirmezlerse veya kullanıcılar, stabilcoin çıkaran bir kuruluşun böyle bir talebi yerine getirme becerisine olan güvenini kaybederse, kullanıcılara ve daha geniş finansal sisteme zarar verebilecek şekilde düzenleme üzerinde işlemler meydana gelebilir. Ayrıca, stabilcoinler’in ödemeleri kolaylaştırmak için yaygın olarak kullanıldığı ölçüde, stabilcoinler’in kullanıcılar arasında transfer edilmesine izin veren ödeme zincirindeki aksaklıklar (disruptions to the payment chain), ödeme verimliliği ve güvenliği kaybına (loss of payments efficiency and safety) yol açabilir ve daha geniş ekonominin işleyişini baltalayabilir. Ayrıca, stabilcoin düzenlemelerinin hızla ölçeklenme potansiyeli (potential for stablecoin arrangements to scale), sistemik risk ve ekonomik gücün yoğunlaşması (systemic risk and concentration of economic power) ile ilgili ek sorunları da gündeme getirmektedir.
Ödeme amacıyla kullanılan stabilcoinler (stablecoins used for payments purposes) üzerinde ihtiyatlı otoritede önemli boşluklar bulunmaktadır. Bu rapor, bir ödeme aracı olarak kullanılan sabitlenmiş paraların oluşturduğu ihtiyati riskleri (prudential risks) analiz etmeye odaklanmakta ve bu boşlukları ele almak için öneriler sunmaktadır. Bu ihtiyatlı tavsiyeler, itibari para birimine (fiat currency) göre istikrarlı bir değer sağlamak üzere tasarlanan ve bu nedenle yaygın bir ödeme aracı olarak kullanılma potansiyeline sahip olan istikrarlı paralar olarak da tanımlanan “sabit ödeme paraları” için geçerlidir. Bu sabitlenmiş paralar, her zaman olmasa da genellikle, sabitlenmiş paranın itibari para birimi için bire bir olarak itfa edilebileceğine dair bir söz veya beklenti ile karakterize edilir.
İstikrarlı ödeme paralarının ihtiyati risklerini ele almak için, Amerikan Başkanlığının Finansal Piyasalar Çalışma Grubu (PWG), ile birlikte Federal Mevduat Sigorta Kurumu (Federal Deposit Insurance Corporation-FDIC[2]) ve Parasal Denetleme Ofisi (OCC) (hepsi birlikte, “ajanslar” olarak anılacaktır), Amerikan Kongresi’nin, stabilcoinler’in ve stabilcoin düzenlemelerinin tutarlı ve kapsamlı bir temelde federal bir ihtiyati çerçeveye tabi olmasını sağlamak için mevzuat çıkarmak amacıyla derhal harekete geçmesini önermişlerdir (Congress act promptly to enact legislation to ensure that payment stablecoins and payment stablecoin arrangements are subject to a federal prudential framework on a consistent and comprehensive basis). Stabilcoinler yeni ortaya çıkan ve hızla gelişen bir finansal araç türü olduğundan (emerging and rapidly developing type of financial instrument), mevzuat düzenleyicilere gelecekteki gelişmelere yanıt verme esnekliği sağlamalı ve çeşitli organizasyon yapılarındaki riskleri yeterince ele almalıdır. Buna ilişkin mevzuat, piyasa bütünlüğü, yatırımcıların korunması ve yasadışı finansman açısından mevcut yetkilileri tamamlayacak ve aşağıdaki temel ihtiyati endişeleri ele alacaktır:
- Stabilcoin kullanıcılarına yönelik riskleri ele almak ve stabilcoin çalıştırmalarına karşı önlem almak için (to address risks to stablecoin users and guard against stablecoin runs) mevzuat, stabilcoin ihraççılarının saklama kuruluşu düzeyinde uygun denetim ve düzenlemeye tabi olan sigortalı saklama kuruluşları olmasını şart koşmalıdır.
- Ödeme sistemi riskleri ile ilgili endişeleri gidermek için (to address concerns about payment system risk), stabilcoin ihraççılarına yönelik koşullara ek olarak, mevzuat, saklama cüzdanı sağlayıcılarının uygun federal gözetime tabi olmasını gerektirmelidir. Kongre ayrıca, stabilcoin ihraççısının federal denetçisine, stabilcoin düzenlemesinin işleyişi için kritik faaliyetleri gerçekleştiren herhangi bir kuruluşun uygun risk yönetimi standartlarını karşılamasını talep etme yetkisi vermelidir.
- Sistemik risk ve ekonomik gücün yoğunlaşması ile ilgili başka endişeleri gidermek için (to address additional concerns about systemic risk and concentration of economic power), mevzuat, sabitlenmiş para ihraççılarının ticari kuruluşlarla üyeliği sınırlayan faaliyet kısıtlamalarına uymasını gerektirmelidir. Denetim otoriteleri, sabitlenmiş paralar arasında birlikte çalışabilirliği teşvik etmek için standartları uygulama yetkisine sahip olmalıdır. Buna ek olarak, Kongre, ticari kuruluşlarla bağlantı veya kullanıcıların işlem verilerinin kullanımına ilişkin sınırlamalar gibi saklama cüzdanı sağlayıcıları için diğer standartları da dikkate almak isteyebilir.
Bu ajanslar kısa vadede, sabitlenmiş paraların ve ilgili faaliyetlerin mevcut yasal yükümlülüklere uymasını sağlama çabaları ve ortak çıkar konularında sürekli koordinasyon ve işbirliği dahil olmak üzere her bir ajansın yetki alanına giren riskleri ele almak için harekete geçmeyi taahhüt ederler.
Ek olarak, stabilcoinler’in doğasında bulunan ihtiyati riskleri ele almak için acilen ihtiyaç duyulan Kongre eyleminin yokluğunda, bu ajanslar Finansal İstikrar Gözetim Konseyi’nin (Konsey; Financial Stability Oversight Council) bu raporda özetlenen riskleri ele almak için mevcut adımları düşünmesini tavsiye ederler. Bu tür adımlar, bir stabilcoin düzenlemesi içinde yürütülen belirli faaliyetlerin, sistemik olarak önemli ödeme, takas ve uzlaştırma faaliyetleri olarak veya olması muhtemel olarak belirlenmesini içerebilir.
Stabilcoinler’in hızlı büyümesi bu işin aciliyetini artırmaktadır (rapid growth of stablecoins increases the urgency of this work). Harekete geçmemek, kullanıcılar, finansal sistem ve daha geniş ekonomi için yeterli koruma olmaksızın sabitlenmiş paraların büyümesini riske atmaktadır. Buna karşılık, normal zamanlarda ve stres dönemlerinde stabilcoinler’e olan güveni destekleyen düzenleyici bir çerçeve, stabilcoinler’in faydalı ödeme seçeneklerini destekleme olasılığını artırabilir. Bu rapordaki öneriler, Finansal İstikrar Kurulu da dahil olmak üzere uluslararası forumların stabilcoin düzenlemeleri üzerine yaptığı çalışmalara dayanmaktadır.
Bu raporun kapsamı stabilcoin’ler ile sınırlı olmakla birlikte, Amerikan İdaresi genelinde dijital varlıklar ve kriptografik ve dağıtık defter teknolojisi (digital assets and other innovations related to cryptographic and distributed ledger technology) ile ilgili diğer yenilikler üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Amerikan İdaresi ve mali düzenleyici kurumlar, sorumlu mali yeniliği teşvik etme, tutarlı düzenleyici yaklaşımları teşvik etme ve bu tür yeniliklerden kaynaklanan potansiyel riskleri belirleme ve ele alma yolları üzerinde yakın işbirliği yapmaya devam edecektir.
2. Amerika’da “Stabilcoin’lerin Mevduat Olarak Düzenlenmesi ve Stabilcoin Sağlayıcılarının Mevduat Sigortalı Bankalar Gibi Değerlendirilmesi” Önerisi
Ayrıntıları yukarıda verilen PWG raporu, stabilcoin’lerin yatırımcılar üzerinde büyük kayıplara neden olma, finansal piyasaları ve ödeme sistemini istikrarsızlaştırma, kara para aklama, vergi kaçakçılığı ve diğer yasadışı finansman biçimlerini destekleme tehlikelerini barındıran ekonomik ve finansal güç olduğunu belirlemiştir.
PWG raporu, Amerikan Kongresi’ne;
- Stabilcoin’leri ihraç edenlerin FDIC içerisindeki sigortalı bankalar (FDIC-insured banks) olmasını gerektiren ve
- ‘Stabilcoin’lerin tutarlı ve kapsamlı bir temelde uygun federal ihtiyatlı gözetime tabi olmasını sağlayacak’ (ensure that payment stablecoins are subject to appropriate federal prudential oversight on a consistent and comprehensive basis)
bir yasayı geçirilmesi gerektiği çağrısında bulunmuştur.
Halihazırda, stabilcoin’ler esas olarak kripto para birimlerindeki işlemler için bir ödeme aracı ve kripto para birimleri içeren türevler ve borç verme işlemleri için teminat olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte, teknoloji şirketleri, mal ve hizmet alımları ve satışları ve diğer fon transferleri için dijital para birimi olarak kullanımları da dahil olmak üzere, sabitlenmiş paralar için çok daha geniş bir potansiyel kullanım yelpazesi keşfetmektedirler.
Stabilcoin ihraççıları ve dağıtıcıları (issuers and distributors of stablecoins), hızla sistemik olarak önemli ‘gölge bankalar’ın yeni bir kategorisi haline gelmektedirler. Gölge bankalar (shadow banks); mevduat (‘gölge mevduat’; shadow deposits) için işlevsel ikame sunmakta ve bankaların faaliyetlerini taklit eden borç verme, alım satım ve diğer finansal hizmetler sağlamaktadırlar. Bununla birlikte, gölge bankaların, tüketicileri koruyan ve bankacılık sisteminin güvenliği, sağlamlığı ve istikrarı için gerekli önlemleri oluşturan federal bankacılık yasalarına uymaları zorunlu değildir. Stabilcoin sağlayıcılarının sistemik önemi, stabilcoin’ler tüketici ve ticari işlemler için yaygın olarak kabul edilen bir ödeme aracı haline gelirse katlanarak artacaktır. Bu koşullar altında, sabitlenmiş paralar, para piyasası fonlarına kıyasla önde gelen bir tür ‘özel para’ biçimi (form of private money) haline gelecektir.
Amerikan federal kurumları, henüz stabilcoin’lerin oluşturulmasını ve dağıtımını düzenleyen kuralları yayınlamamalarına karşın, PWG raporu, Amerikan federal kurumları ve Amerikan Kongresi’ni, stabilcoin’lerin yarattığı tehlikelere etkin bir şekilde önlem alabilecek federal bir gözetim rejimi kurmak için acil adımlar atmaya çağırmaktadır.
Diğer taraftan, bu konudaki George Washington Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörü olan Arthur E. Wilmarth tarafından yayımlanan bir makalede[3], PWG raporunda tartışılan üç düzenleyici yaklaşım güçlü bir şekilde desteklenmektedir. Buna göre;
- İlk olarak, Amerikan Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), yatırımcıları ve menkul kıymet piyasalarını korumak için mevcut yetkilerini sabitlenmiş paraları “menkul kıymet” olarak düzenlemek için kullanmalıdır. Bununla birlikte, SEC’in stabilcoin’leri düzenleme yetkisinin kapsamı tamamen net değildir. Buna ek olarak, federal menkul kıymetler yasaları, stabilcoin’lerin finansal istikrar ve ödeme sistemi için oluşturduğu sistemik tehlikeleri kontrol etmek için yeterli koruma sağlamamaktadır.
- İkincisi, Amerikan Adalet Bakanlığı (Department of Justice-DOJ), sabitlenmiş paraları ‘mevduat’ (deposits) olarak belirlemeli ve Glass-Steagall Yasası, 12 USC a§ 378( 12 USC a§ 378’in 21(a) Bölümü’nü değiştirmek suretiyle stabilcoin sağlayıcılarının yasa dışı olarak ‘mevduat’ kabulünü önlemek için yaptırım getirmelidir. Bölüm 21(a), düzenleyici eylem için umut verici bir yol sunmaktadır, ancak içerdiği hükümler belirsizlikler ve boşluklar barındırmaktadır ve stabilcoin’lerin yarattığı tehlikeler için tam bir çözüm sağlamamaktadır. Bölüm 21(a)’daki en önemli boşluk ise, Amerikan eyalet (ve muhtemelen federal) bankacılık yetkililerinin, FDIC’den mevduat sigortası almadan sabitlenmiş para ihraç edebilecek ve dağıtabilecek özel amaçlı mevduat kurumları kiralamalarına izin vermektedir.
- Üçüncüsü, Amerikan Kongresi, tüm stabilcoin ihraççılarının ve dağıtıcılarının FDIC sigortalı bankalar gibi olmasını zorunlu kılan bir mevzuatı kabul etmelidir. Bu gereklilik, stabilcoin sağlayıcılarını ve onların ana şirketlerini bankacılık sisteminin güvenliğini, sağlamlığını ve istikrarını (safety, soundness, and stability of our banking system) koruyan federal yasalara uymaya ve bankaları kamu çıkarına uygun bir şekilde faaliyet göstermeye zorlayacaktır. Stabilcoin sağlayıcılarının FDIC kapsamındaki sigortalı bankalar gibi olmasını zorunlu kılmak, Banka Holding Şirketleri Yasası’nda (BHC Yasası; Bank Holding Company Act) somutlaşan bankacılık ve ticareti ayırmaya yönelik uzun süredir devam eden politikayı da sürdürecektir. Bu politikayı sürdürmek, Büyük Teknoloji firmalarının gölge bankacılık imparatorlukları inşa etmek için sabitlenmiş para girişimlerini temel taşlar olarak kullanmalarını da engelleyecektir.
Büyük Teknoloji firmalarının bankacılık işine girmesi (entry of Big Tech firms into the banking business), haksız rekabet, pazar hakimiyeti, yağmacı krediler, müşteri verilerinin kötüye kullanılması, müşteri gizlilik haklarının diğer ihlalleri (unfair competition, market dominance, predatory lending, abusive sharing of customer data, other violations of customer privacy rights) dahil olmak üzere çok çeşitli potansiyel tehditler ve gelecekteki finansal krizler ve ekonomik gerilemeler sırasında Amerikan ekonomisinin finansal ve finansal olmayan sektörlerde sistemik bulaşmaya neden olma riski yaratacaktır. PWG Raporu, “bir stabilcoin ihraççısı veya [dijital] cüzdan sağlayıcısı ve ticari bir firmanın birleşiminin, kredi ve diğer finansal hizmetlere “erişimi kısıtlayabilecek” olan aşırı ekonomik güç konsantrasyonuna yol açabileceğini ve ‘rekabet üzerinde zararlı etkileri’ olacağını doğru bir şekilde belirlemiştir[4].
Amerikan milleti aslında bir yol ayrımındadır. BHC Yasası’nın bankacılık ve ticareti ayırma politikası seçilebilir, böylece;
(1) Toksik çıkar çatışmalarından ödün vermeyen bir finans sektörü (financial sector that is not compromised by toxic conflicts of interest) ve
(2) Dev bankacılık ve ticari holdingler tarafından uygulanan ezici piyasa gücü ve politik etkiler tarafından tahakküm altına alınmayan ve sömürülmeyen bir ekonomi ve toplum (an economy and society that are not dominated and exploited by the overwhelming market power and political influence exercised by giant banking-and-commercial conglomerates)
korunur. Ya da Büyük Teknoloji firmalarının bankacılık işine girmelerine ve devasa gölge bankacılık krallıkları yaratmak için istikrarlı para girişimlerinden yararlanmalarına izin verilebilir. Bu durumda, Büyük Teknoloji firmaları bankacılık sektörü üzerinde pekala hakimiyet kazanabilir ve Amerikan Kongresi’nin BHC Yasasını çıkararak önlemeyi amaçladığı kötülükleri gerçekleştirebilir.
İşte PWG raporu, Amerikan düzenleyici kurumları ve Kongresi tarafından acilen ihtiyaç duyulan eylemler için güzel bir plan sunmaktadır. SEC, yatırımcıları ve menkul kıymet piyasalarını korumak için mevcut yetkilerini sabitlenmiş paraları ‘menkul kıymet’ olarak düzenlemek için kullanmalıdır. DOJ, stabilcoin’leri ‘mevduat’ olarak belirlemeli ve stabilcoin sağlayıcılarının Glass-Steagall Yasası’nın 21(a) Bölümü’nü[5] ihlalini önlemek için yaptırımlar getirmelidir. SEC ve DOJ’nin ellerindeki yetkilerdeki belirsizliklerin ve boşlukların üstesinden gelmek için de Kongre, tüm stabilcoin ihraççılarının ve dağıtıcılarının FDIC kapsamındaki sigortalı bankalar olmasını gerektiren bir yasa çıkarmalıdır. Yukarıdaki önlemlerin, varlığa sabitlenmiş paraların şu anda Amerikan toplumu, finansal sistemi ve ekonomisi için oluşturduğu ciddi tehlikelere karşı koyulmasını sağlayacağı iddia edilmektedir.
* Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir.
[1] “Report on Stablecoins” (President’s Working Group on Financial Markets, Federal Deposit Insurance Corporation, Office of the Comptroller of the Currency) başlıklı rapor (kısaca “PWG raporu”) için lütfen bkz. < https://home.treasury.gov/system/files/136/StableCoinReport_Nov1_508.pdf > erişim tarihi 07 Haziran 2022
Bu konuda ayrıca aşağıdaki yazılara bakılabilir:
- Yavuz AKBULAK, Kripto Varlık Piyasalarına İlişkin Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Yönetmelik Teklifi, Legal Blog, 20 Mayıs 2022, < https://legal.com.tr/blog/genel/kripto-varlik-piyasalarina-iliskin-avrupa-parlamentosu-ve-konseyi-yonetmelik-teklifi/ >
- Yavuz AKBULAK, Avrupa Birliği Mali Piyasalar Düzenleme Otoritelerinin ‘Kripto Varlıklarının Riskleri’ Konusunda Tüketicilere Uyarıları, Leges Eğitim Blog, 29 Nisan 2022, < https://legesegitim.com/avrupa-birligi-mali-piyasalar-duzenleme-otoritelerinin-kripto-varliklarinin-riskleri-konusunda-tuketicilere-uyarilari-yavuz-akbulak-spk-basuzmani/ >
[2] Amerikan Federal Mevduat Sigorta Kurumu (FDIC), ülkenin finansal sisteminde istikrarı ve kamu güvenini korumak için Amerikan Kongresi tarafından oluşturulan bağımsız bir kurumdur. FDIC mevduatı sigortalar; finansal kurumları güvenlik, sağlamlık ve tüketicinin korunması açısından inceler ve denetler; büyük ve karmaşık finansal kurumları çözülebilir kılar ve alıcıları yönetir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz. < https://www.fdic.gov/ > Aynı başlık altında ayrıca şu yazıya da bakılabilir: Yavuz AKBULAK, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun Kayyımlık Faaliyeti, Legal Blog, 07 Nisan 2022, < https://legal.com.tr/blog/genel/tasarruf-mevduati-sigorta-fonunun-kayyimlik-faaliyeti/ >
[3] Mezkûr makale için lütfen bkz. Arthur E. Wilmarth, It’s Time to Regulate Stablecoins as Deposits and Require Their Issuers to Be FDIC-Insured Banks, 41 Banking & Financial Services Policy Report No. 2 (Feb. 2022), at 1-20; GWU Law School Public Law Research Paper No. 2022-01; GWU Legal Studies Research Paper No. 2022-01, < https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4000795 > erişim tarihi 07 Haziran 2022 [Makale yazarı Arthur E. Wilmarth’un notu: “Ocak 2022’de tamamladığım bir makaledir. Rosa Lastra ve benim yakın tarihli bir makalemizde açıkladığımız gibi, sonraki olaylar, tüm stabilcoin sağlayıcılarının FDIC kapsamındaki sigortalı bankalar olmasını zorunlu kılma durumunu güçlendirmiştir. Kripto para birimlerinin birleşik değerleri Kasım 2021 ile Mayıs 2022 arasında yarıdan fazla düşmüştür (3 trilyon Amerikan dolarından 1,3 trilyon dolara). Algoritmik bir stabilcoin olan Terra ve onunla ilişkili Luna kripto parası, 2022 yılı Mayıs ayının ikinci haftasında çökmüş ve bunun sonucunda yatırımcı kayıpları 40 milyar doları aşmıştır. Varlığa dayalı en büyük stabilcoin olan Tether, aynı hafta içinde 95 sentlik bir değere gerilemiş ve ABD doları ile pariteyi yeniden kazanmak için mücadele etmiştir. 29 Nisan ve 20 Mayıs (2022) arasında, Tether madeni paralarının toplam değeri 83 milyar dolardan 77 milyar dolara düşmüş ve Tether ile diğer on dört sabitlenmiş para biriminin birleşik değerleri 181 milyar dolardan 155 milyar dolara gerilemiştir. Terra’nın çöküşü ve Tether’in yalpalaması, stabilcoin’lerin finansal sistemimiz ve ekonomimiz için oluşturduğu önemli riskler hakkında net uyarılar sağlamaktadır. Tether gibi büyük bir stabilcoin’in çöküşü, potansiyel olarak sistemik bir finansal paniği yaratabilir, bu da yatırımcılar, tüketiciler, işletmeler ve finansal kurumlar üzerinde geniş çaplı kayıplara neden olabilir.”]
[4] Metnin İngilizcesi: “The PWG Report (p 14) correctly determined that ‘the combination of a stablecoin issuer or [digital] wallet provider and a commercial firm could lead to an excessive concentration of economic power’, which could ‘restrict access’ to credit and other financial services and have ‘detrimental effects on competition’.”
[5] Glass-Steagall Yasası’nın 21. maddesi için bkz. < https://www.fdic.gov/regulations/laws/rules/5000-1900.html >
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.