Yakın zamanda yayınlanan 2022 yılı Uluslararası Vergi Rekabet Endeksi (International Tax Competitiveness Index-ITCI), OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development; Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü/Teşkilatı) ülkelerinin rekabetçi ve tarafsız vergi sistemleri aracılığıyla sürdürülebilir ekonomik büyümeyi ve yatırımı ne kadar iyi desteklediğini ölçer ve karşılaştırır. Bu hafta da, Uluslararası Vergi Rekabet Endeksi’nin bileşen sıralamasına ilişkin seriye devam edilerek, OECD üyesi Avrupa ülkelerinin bireysel vergilerde nasıl sıralandığı inceleniyor.
Uluslararası Vergi Rekabet Endeksi’nin bireysel (gerçek kişi; individual) vergi bileşeni, OECD ülkelerini en yüksek marjinal bireysel gelir vergisi oranları ve eşikleri, gelir vergisinin ne kadar karmaşık olduğu ve sermaye kazançları ve temettülerden elde edilen gelirler üzerinden alınan vergi oranları üzerinden puanlandırmaktadır.
Estonya, OECD içinde en rekabetçi bireysel vergi sistemine (most competitive individual tax system) sahiptir. Bu Baltık ülkesi, OECD’deki ikinci en düşük oran olan ücret gelirleri üzerinden %20’lik bir üst marjinal gelir vergisi oranı uygulamakta ve ortalama ulusal gelirin 0,33 katı olan en yüksek oranı uygulayarak, onu nispeten düz bir gelir vergisi haline getirmektedir.
Estonya’nın işgücü vergisi ödemeleri büyük ölçüde otomatiktir ve bu da OECD’de uyulması en kolay gelir vergisi sistemlerinden biri olmasını sağlamakta; Estonyalı politika yapıcılar, vergi kanunu yapım süreci boyunca tutarlı bir şekilde görülen basitliğe öncelik vermektedir.
Estonya’nın ticari kazançlar üzerindeki nakit akışı vergisi nedeniyle, temettü gelirleri üzerinde ayrı bir vergi yoktur ve temettü vergi oranı yüzde sıfır olarak belirlenmiştir. Sermaye kazançları %20 oranında vergilendirilmekte olup, OECD ortalaması olan %19’a yakındır ve kurumlar vergisi ile uyumludur.
Buna karşılık, Fransız bireysel gelir vergisi sistemi, tüm OECD ülkeleri arasında en az rekabetçi olanıdır. Fransa’nın %45,9’luk en yüksek marjinal gelir vergisi oranı, ortalama milli gelirin 14,7 katına uygulanıyor. Ayrıca, gelir dağılımının üst sınırında bulunanlara 9,7 oranında ek vergi uygulanmaktadır. Sermaye kazançları ve temettü ödemeleri, %34 gibi nispeten yüksek oranlarda vergilendirilmektedir.
* Bu derlemede yer alan görüşler Blog Yazarına ait olup derleyenin çalıştığı kurumu bağlamaz, derleyenin çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Derlemedeki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler derleyene aittir. Derlenen yazı için bkz. Sean Bray, Comparing Europe’s Tax Systems: Individual Taxes, November 15, 2022, < https://taxfoundation.org/comparing-income-tax-systems-europe-2022/ > erişim tarihi 16 Kasım 2022
** Sean Bray (Tax Foundation) (Derleyen: Yavuz Akbulak-SPK Başuzmanı)
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.