Beşinci Güç: Bir Takım Oyunu Olarak ‘Hukuk’ Ya Da ‘Haber Değeri Olan Anlaşma’ Ekiplerinin Oluşturulması

İşletme (business) bir takım oyunu olup; bunu öğreten okullar ‘genellikle ödevleri, notları ve dersleri işbirliğine göre yönlendirme’yi anlatırlar.

Hukuk fakülteleri ise temelde bunların hiçbirini yapmaz; hukuk öğrencilerini birey olarak eğitir ve değerlendirirler: Birkaç istisna dışında (örneğin, farazi mahkeme veya gündemler), sınıf çalışmaları, sınavları ve iş fırsatları, bireysel olarak başarılı olma yeteneklerine bağlıdır. Peki, hukuk bireysel bir oyun mudur?

Yeni bir çalışmada, hukuk firmalarındaki anlaşma yapıcılarına bakılıyor ve birleşme ve satın alma anlaşmalarını yönetenleri ayıran bireysel özellikler inceleniyor. Bir firmanın önemli anlaşmalarında başarılı liderlerin nadiren tek başına liderlik ettiği görülüyor. Özellikleri şunlardır:

  • Daha yüksek cari değer (para kazanmak ve uzmanlık iddialarını güçlendirmek),
  • Daha yüksek potansiyel değer (müşteri yetiştirmek ve gelecekteki müşteri ve çalışanları çekmek) ve
  • Daha önemli paydaş değeri (yıldız avukatları elde tutmak ve itibarlarını parlatmak).

Firmalar önemli anlaşmaların çığırtkanlığını yapma eğiliminde olduklarından, bireysel liderlere karşı liderlik ekiplerinin önemini değerlendirmek için onların basın bültenlerine bakılıyor.

Veritabanı altı AmLaw 200 hukuk firmasının (Cravath, Swaine & Moore; Hunton Andrews Kurth; Paul, Weiss; Shearman & Sterling; Sullivan & Cromwell; and White & Case) 2013 ila 2023 yılları arasında (dâhil) yayınladıkları haber duyurularını içermektedir. Veriler 10 binden fazla benzersiz anlaşmada 50 binden fazla avukatı temsil etmektedir.

Firmaların kendi hesaplarına göre anlaşmaların tek bir kişi yerine bir avukat ekibi tarafından yürütüldüğü görülmektedir. Dört anlaşmadan üçü (yüzde 74) üç veya daha fazla avukat tarafından yürütülmektedir. Sadece 10 kişiden biri (yüzde 11,6) tek bir kıdemli avukata verilmektedir. Ortalama bir anlaşma liderliği ekibinin beş avukatı vardır: beşinci güç.

Liderlik ekipleri yatay ve dikeydir. Kıdem ve unvana göre emsaller işbirliği yapar. Takımda iki hatta üç ortak vardır. Ancak ekipler organizasyonlarında yalnızca yatay değil aynı zamanda dikeydir. Hiyerarşik yapı, verimli iş bölümü, üretken işbirliği ve çatışmanın azaltılması gibi işlevsel hedefleri kolaylaştırır. Yatay yapı eşitlerden (ortaklardan) oluşan bir takımda görülebildiği gibi, aynı şekilde dikey yapı da kıdemsiz avukatların (yardımcıların) bir takımda alt sıralara dâhil edilmesinde görülebilir. Basın bültenlerinde aynı zamanda eşit pozisyonların yanı sıra bir ekip içindeki üst ve ikincil roller de açıklanmaktadır.

Liderlik ekipleri çeşitlidir:

  • Anlaşma liderlerinin dörtte biri hukuk diplomasını Amerika Birleşik Devletleri (ABD) dışında almıştır.
  • Anlaşma liderlerinin dörtte birinden fazlası kadındır.

Liderlik ekipleri cinsiyet eşitliğine doğru ilerlemektedirler:

  • Anlaşma ekiplerinin bugün kadınları dâhil etme olasılığı 2013 yılına göre neredeyse iki kat daha fazladır ki; 10 yıl önce bu tür takımların yalnızca yüzde 42’sinde kadınlar yer alırken, 2023 yılında bu oran yüzde 78 idi.
  • Anlaşmalı liderlik ekiplerinde yer alan kadınların ‘süperstar’ olma olasılığı erkekler kadardır. Bir süperstar, birden fazla anlaşmanın ilk başkanı olan bir avukattır. Örneğin ilk 25 süperstarın 5’i kadın, yani yüzde 20’si, ilk sıradaki genel temsilleriyle aynıdır.
  • Kadın çalışanların anlaşma ekiplerinde yer alma olasılıkları erkek çalışanlara göre daha yüksek görünmektedir.
  • Kadınlar, Vanderbilt Law Review En Banc’da yayınlanacak yeni makaledeki aşağıdaki şekilde yansıtıldığı gibi, anlaşma hiyerarşisinde yukarı doğru ilerlemektedirler.

Ancak liderlik ekibi çeşitliliği sınırlıdır. Her 100 anlaşma liderinin 80’i Beyaz iken, 100 anlaşma liderinden yalnızca ikisi ‘Siyah’tır. Buna karşılık, 100 hukuk öğrencisinden sekizi ve 100 hukuk firması çalışanından altısı ‘Siyah’tır. Siyah ortakların sayısı, Siyah anlaşma liderlerinin sayısına yakındır (yüzde iki). Ancak bu oran, anlaşma ekiplerinde partnerlerden daha büyük bir oranda görev yapan kadınların oranıyla karşılaştırıldığında olumsuz bir şekilde karşılaştırılmaktadır. Siyah avukatlar da anlaşma hiyerarşisinde kadınlar kadar hızlı ilerleyemiyor gibi görünmekte olup; liderlik ekiplerinde daha düşük sıralı pozisyonlarda giderek daha az çalışmaktadır.

Hukuk bir takım oyunudur. Avukatların başarısı işbirliği yapma, bir ekibin parçası olma becerilerine bağlıdır. Bir takıma seçilmek, firmaya ortak olmak veya başka bir şekilde terfi etmek için genellikle gerekli, ancak yeterli olmayan bir koşuldur. Anlaşmalara yalnızca kıdemli avukat yerine ekip perspektifinden bakıldığında, anlaşma liderlik ekiplerinin bir parçası olarak artan sayıda uluslararası avukatın ve kadın avukatın ortaya çıktığı görülmektedir.

Doğru takıma katılmak muhtemelen çok önemlidir. Makale yazarlarının uzun zaman önce oyun alanında (ve kariyerlerinde) öğrendiği bir ders, bir takıma katılmanın rekabet için çok önemli olduğu ve doğru takıma katılmanın rekabetçi kalabilmenin anahtarı olduğudur. Bırakın doğru takımı, takımlardan dışlanmak bile başarı açısından ölümcül olabilir. Yasal pazardaki rekabet çoğunlukla takımlar arasındadır. Ancak hukuk fakültelerinde öğrencileri takımlarda iyi çalışacak şekilde eğitmek için neredeyse hiçbir şey yapılmıyor. Bu çok çılgınca ve öğrencileri giderek daha rekabetçi hale gelen hukuk piyasasına hazırlamakta başarısız oluyor.

1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu [merhume Anası (1947-10 Temmuz 2023) Erzurum/Aşkale; merhum Babası ise Ardahan/Çıldır yöresindendir]. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte);
Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte) başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003), Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004) ile Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II, Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021), Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021), Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021), Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022), Ticari Mevzuat Notları (2022), Bilimsel Araştırmalar (2022), Hukuki İncelemeler (2023), Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024) başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 2 bin 500’e yakın Telif Makale ve Yazı ile Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak vazgeçilmez ilkesidir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.