Amerika Birleşik Devletleri ‘Finansal Sektör (Öz) Düzenleyici Otoritesi’ FINRA (Financial Industry Regulatory Authority-FINRA), yakın zamanda ‘denetim’ konulu FINRA Kural 3110’da üye firmaların uzaktan şube denetimleri yapmasına izin vermek için gönüllü, üç yıllık bir pilot program (Pilot Program) benimsemek için bazı değişiklikler önerdi. Covid-19 pandemisinin başlangıcından bu yana işlerin nereye gittiğine uygun bir adım olarak, firmalara yerinde denetimlerden vazgeçme seçeneği sunmak şaşırtıcı değildir.
Tekliften (tasarı) çıkarılan önemli noktalar şunlardır:
1. Risk değerlendirmesi (risk assessment)
Bir ofis veya konum için bir uzaktan denetimi (remote inspection) seçmeden önce, bir firma, uzaktan denetimleri kullanmak için makul bir riske dayalı (denetim) yaklaşım (risk-based approach) geliştirmeli ve bu konum için bir risk değerlendirmesi yürütmeli ve bunu belgelemelidir. Değerlendirme, FINRA Kural 3110.12’de belirtilen makul inceleme standardı da dahil olmak üzere, firmanın dikkate aldığı faktörleri belgelemelidir. Değerlendirme, aynı zamanda, yüksek riskle ilişkili kişileri veya faaliyetleri veya bu yerde gerçekleşen veya bu yere atanmış olanları da hesaba katmalıdır.
2. Gözetim/Nezaret (supervision)
Katılımcı firmalar, aşağıdakiler dahil olmak üzere, geçerli menkul kıymet yasaları ve düzenlemeleri ile geçerli FINRA kurallarının ihlallerini tespit etmek, önlemek ve bunlara uyumu sağlamak için makul şekilde tasarlanmış yazılı denetim süreçlerini benimsemelidir:
- Firmanın uzaktan denetim yapmak için kullanabileceği teknoloji de dahil olmak üzere metodolojinin tanımı;
- Uygulanabilir her lokasyon için yapılan risk değerlendirmesinde dikkate alınan faktörler;
- Geçerli menkul kıymet yasaları ve yönetmelikleri ile FINRA kurallarının olası ihlalleri açısından en büyük riski oluşturan alanları belirlemek ve gözden geçirmek üzere önceliklendirmek için genel olarak firma tarafından kullanılan diğer risk tabanlı sistemlerin kullanılması ve
- Firmanın kayıt tutma ve veri toplama ve tedarik yükümlülüklerine uymak için makul şekilde tasarlanmış politikalar ve süreçler.
Uzaktan denetimler, yerinde incelemeler (on-site inspections) ile aynı standartlara tabi olacaktır (bu, FINRA Kural 3110.12’de belirtilmiştir). Pilot Program uyarınca bir lokasyonu etkin bir şekilde denetlemek için, herhangi bir kırmızı çizgi tespit ederse, firmanın ek denetim süreçleri uygulaması veya daha sık izleme yapması gerekebilir, potansiyel olarak duyurulan veya habersiz baz bir firma bu ek önlemleri uygulamamayı seçerse, bunu yapmamanın gerekçesini belgelemelidir.
3. Arşiv (documentation)
Katılımcı firmalar “Pilot yılların her biri için aşağıdakileri ayrı ayrı tanımlayan merkezi bir kayıt tutmalı ve muhafaza etmelidir:
a) Uzaktan teftiş edilen tüm ofisler veya yerler ve
b) Denetim şirketinin ek denetim süreçleri veya daha sık izleme uygulamaya karar verdiği herhangi bir ofis veya konum.
Bir firma, ek denetim süreçlerinin veya daha sık izlemenin gerekli olduğunu belirlerse, yerinde denetimin yapılıp yapılmadığı da dahil olmak üzere, firmanın belgeleri bu konuda spesifik olmalıdır.
4. Veri toplama ve sağlama (data collection and provision)
Katılımcı firmalar, en az üç ayda bir, uzaktan, yerinde, bir “bulgu” (finding) nedeniyle yerinde olup olmadığı ile ilgili olarak incelenen konumların sayısı ve bu bulgularla ilgili bilgilerle ilgili çeşitli veriler toplamalı ve FINRA’ya göndermelidir. FINRA, bu “bulguları” (findings), “herhangi bir düzeltici eyleme yol açan veya üye tarafından bir denetim raporunda listelenen öğeler” (items that led to any remedial action or were listed on an inspection report by the member) olarak değerlendirir. FINRA ayrıca, firmaların bulguları tespit ettiği alanlarda (muhtemelen bulgularda tanımlanan temel hususları ortaya çıkarmaları veya önlemeleri gerekip gerekmediğini görmek için) bir firmanın WSP’lerinin (written supervisory procedures/yazılı denetim süreçleri) ne istediğini görmek ister.
5. Kaydolma ve çıkış (opt-in and out)
Pilot Programa katılmayı seçen herhangi bir firma, söz konusu “Pilot Yıl”ın başlangıcından en az beş takvim günü önce FINRA’ya bir “kayıt bildirimi” (opt-in notice) sunmalıdır. Firma, o Pilot Yıl süresince Pilot Programa katılmayı kabul etmelidir. Bir firmanın, eğer isterse, sonraki yıllarda Pilot Programdan proaktif olarak çıkmaması gerekir.
6. Uygunluk (eligibility)
Kısıtlı firmalar ve bantlanmış/çizilmiş firmaların Pilot Programa katılması uygun olmayacaktır. Belirli bir ofis veya konum, şunlara benzer şekilde, ofisin ilişkili bir kişisi olursa uzaktan inceleme için uygun değildir:
- Yüksek seviyeli bir denetime tabiyse,
- Yasal olarak diskalifiye edilmişse,
- Bir veya daha fazla nihai cezai meseleye veya iki veya daha fazla belirlenmiş risk olayına maruzsa tabiyse veya
- Form U4’teki 14A-14E sorusundaki belirli açıklamalara olumlu yanıtlar vermişse.
Firmalar ayrıca Pilot Programın koşullarını yerine getiremezlerse katılmaya hak kazanamazlar.
Sonraki adım: Anılan Teklif şimdilik beklemede olup, incelemeye ve kamusal yorumlara açık durumdadır (ve elbette sonunda SEC tarafından onaylanır veya reddedilir).
* Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir.
Yazı kapsamında aşağıdaki kaynaklara bakılabilir:
- Nick Losurdo and Chris Grobbel, FINRA Proposes Remote Inspection Pilot Program, August 17, 2022, < https://www.finregpolicy.com/2022/08/17/finra-proposes-remote-inspection-pilot-program/ > erişim tarihi 13 Eylül 2022
- Remote Branch Office Inspections, FINRA, < https://www.finra.org/about/finra-360/progress-report/remote-branch-office-inspections > erişim tarihi 13 Eylül 2022
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.