İstanbul Finans Merkezi Kanunu Teklifinde Yer Alan Temel Hususlar*

“Değişmeyen tek şey, değişimin kendisidir.”

Heraclitus of Ephesus (Yunan filozof; MÖ 535-475)

1. Giriş: İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planı

Bilindiği üzere, “İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planı: Ekim 2009”a ilişkin Yüksek Planlama Kurulu’nun 29.09.2009 tarihli ve 2009/31 sayılı Kararı (YPK Kararı), 540 sayılı Devlet Planlama Teşkilatı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 5’inci maddesine dayanarak 02.10.2009 tarihli ve 27364 sayılı Resmi Gazetede^[1] yayımlanmıştır.

Anılan YPK Kararı’nda söz konusu stratejinin vizyonu “İstanbul, öncelikle bölgesel, nihai olarak da küresel finans merkezi olacaktır.” şeklinde belirlenmiştir^[2].

On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023)’nın^[3] 2.1.5. no.lu Mali Piyasalar başlıklı bölümde de “246. Reel sektörün finansman ihtiyacına düşük maliyetle cevap verebilen, farklı nitelikteki finansal araçları güvenilir kurumlar aracılığıyla geniş bir yatırımcı tabanına sunabilen ve İstanbul’un cazip bir küresel finans merkezi olma hedefini destekleyen, kurumsal yapısı güçlü bir finansal sektörün oluşturulması temel amaçtır.” ibaresi yer almaktadır.

2. İstanbul Finans Merkezi Kanunu Teklifi ve Özü

2/4478 esas no.lu İstanbul Finans Merkezi Kanunu Teklifi^[4] (Teklif), 01.06.2022 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) sunulmuş olup; teklif, yürütme ve yürürlük dahil 12 esas ve 2 geçici maddeden oluşmaktadır.

Bu teklifle;

• İstanbul Finans Merkezi’nin (İFM) uluslararası finans ve sermaye piyasalarına bütünleşmesinin sağlanması;
• İFM’nin yönetilmesine ve işletilmesine ilişkin hükümlerin düzenlenmesi;
• Menkul kıymetler, türev araçlar, ödeme sistemleri, elektronik para ve benzeri faaliyet, hizmet ve işlemlerin İFM’de finansal faaliyet olarak gerçekleştirilebilmesi;
• İFM’nin tüm altyapı ve üstyapısının işletilmesine yönelik iş ve işlemlerin, 20 yıl süre ile Türkiye Varlık Fonu tarafından bu amaçla kurulan anonim şirket tarafından yürütülmesi;
• İFM’de yer alacak katılımcıların faaliyetlerine ilişkin mevzuatın gerektirdiği izin, ruhsat ve benzeri işlemlerinin tek bir bürodan takip edilmesi; finansal hizmet ihracatının tanımının yapılıp kapsamının belirlenmesi;
• Finansal hizmet ihracatı kapsamında elde edilen kazançların %75’inin kurumlar vergisi matrahının tespitinde kurum kazancından indirilmesi, bu faaliyetler için harç ve damga vergisi kolaylıklarının getirilmesi;
• İFM’de faaliyette bulunan katılımcıların 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine bağlı olmaksızın defter ve belgeleri yabancı para birimiyle tutabilmelerine imkan sağlanması; nitelikli uluslararası insan gücüne erişim imkanlarının artırılması;
• İFM’de bulunan taşınmazlar hakkında 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununda kat malikleri kurulu ve benzeri kurullara verilen yetkilerin, 20 yıl süre ile yönetici şirket tarafından kullanılması;
• Kanun’un uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmesi;
• İFM’de gerçekleştirilen finansal hizmet ihracatı niteliğindeki faaliyetlerden 2022 ila 2031 yılları arasında elde edilen kazançlarına, kurumlar vergisi indirim oranının %100 olarak uygulanması;
• Kuruluş ve izinlere dair istenen harçlar için 5 yıl süre ile muafiyet getirilmesi;
• İFM’de yer alan bazı taşınmazların yönetici şirket adına tescil edilmesi ve bu tescil işlemlerine yönelik birtakım muafiyet ve istisnalar tanınması

amaçlanmaktadır.

3. İstanbul Finans Merkezi Kanunu Teklifi İle Getirilmesi Planlanan Ayrıntılı Hususlar

3.1. Teklifle, Türkiye Cumhuriyeti’nin finansal rekabet gücünü uluslararası alanda artırmak, finansal piyasalarla ürün ve hizmetlerin gelişmesine ve derinleşmesine katkıda bulunmak, uluslararası finans ve sermaye piyasalarına bütünleşmesini güçlendirmek ve bu sayede İstanbul Finans Merkezinin (İFM) önde gelen küresel finans merkezlerinden biri olmasını sağlamak amaçlanmaktadır.

3.2. Teklifle, İFM’nin alanına, yönetilmesine ve işletilmesine dair hükümler yanında, İFM’de gerçekleştirilen faaliyetler ve bu faaliyetlere dair teşvik, indirim, istisna ve muafiyetler de düzenlenmektedir.

3.3. Finansal faaliyetlere ilişkin tanımda ilgili kanunlara atıf yapılarak; bankacılık, sermaye piyasaları, sigortacılık, finansal kiralama, faktoring ve benzeri piyasalar altında yer alan menkul kıymetler, türev araçlar, ödeme sistemleri, elektronik para ve benzeri faaliyet, hizmet ve işlemlerin İFM’de finansal faaliyet olarak gerçekleştirilebileceği belirtilmekte; yönetici şirket, “kanun kapsamında verilen görev ve yetkileri kullanmak üzere Türkiye Varlık Fonu tarafından kurulan ve özel hukuk hükümlerine tabi olarak faaliyet gösteren anonim şirket” şeklinde tanımlanmaktadır.

3.4. İFM’de tüm altyapı ve üstyapının işletilmesi, yönetilmesi, bağımsız bölümlerin ve alanların kiralanması ile kamuya ait olan ve imar planında belirlenen fonksiyonlar doğrultusunda ilgili kurumlara tahsis edilmiş alanlar hariç umumi hizmetlere ayrılmış yol, meydan, yeşil alan, park ve benzeri yerlere dair her türlü yönetim faaliyeti 20 yıl süreyle yönetici şirket tarafından gerçekleştirilecektir.

3.5. Ofis alanında faaliyet göstermek üzere katılımcılara Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi tarafından katılımcı belgesi verilecek; katılımcı belgesi verilmesine, katılımcı belgesi muafiyet koşullarına, katılımcı belgesinin askıya alınması ve iptaline ilişkin hususlar dahil katılımcı belgesine dair usul ve esaslar uygulama yönetmeliğinde düzenlenecektir.

3.6. Söz konusu teklife göre, katılımcıların faaliyetlerine ilişkin izin, ruhsat, lisans ve benzeri onay başvuruları ile bunların çalışanlarına ve bu çalışanların bakmakla yükümlü olduğu kişilere ilişkin izin ve onay gibi başvurularının yapılabilmesi ve bu başvuru süreçlerinin hızlandırılması amacıyla, kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili birimlerinin görev alacağı “tek durak büro” oluşturulacak; tek durak büroda, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı temsilcileri ile bu bakanlıklarca gerekli görülmesi halinde bunların bağlı, ilgili, ilişkili kuruluşları veya bu bakanlıkların denetiminde olan kamu kurum ve kuruluşlarının temsilcileri ve ilgili ilçe belediyesi temsilcileri yer alacaktır.

3.7. İFM’de gerçekleştirilecek iş ve işlemlerin tek elden takibini yapmak ve tek durak büroda yer alan kamu kurum ve kuruluşları arasındaki koordinasyonu sağlamak amacıyla tek durak büro, ilgili mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla Cumhurbaşkanlığı Finans Ofisi tarafından sevk ve idare edilecek; ihtiyaç duyulması halinde farklı bakanlık, kamu kurum ve kuruluşları da tek durak büroya dahil edilebilecek ve tek durak büronun işleyişine dair usul ve esaslar uygulama yönetmeliğinde düzenlenecektir.

3.8. Katılımcı belgesi alarak finansal faaliyet gösteren kuruluşların yurt dışında yerleşik kişilere sundukları finansal hizmetler, hizmetten nihai olarak yurt dışında faydalanılması koşuluyla finansal hizmet ihracatı olarak değerlendirilecektir.

3.9. Finansal kuruluşların kendi nam ve hesabına gerçekleştirdikleri türev işlemleri, portföylerine varlık alma veya portföylerinden varlık satma işlemleri ile yurt içinde yerleşik kişilerin tasarruflarını yurt dışına çıkaran faaliyetleri, hizmetleri ve işlemleri finansal hizmet ihracatı olarak değerlendirilmeyecektir.

3.10. Katılımcı belgesi almış finansal kuruluşlar tarafından İFM’de gerçekleştirilen finansal hizmet ihracatı niteliğindeki faaliyetler kapsamında elde edilen kazançların yüzde 75’i kurumlar vergisi matrahının tespitinde, kurumlar vergisi beyannamesi üzerinde ayrıca gösterilmek şartıyla, kurum kazancından indirilecek; işlemler ile bu işlemler nedeniyle lehe alınan paralar banka ve sigorta muameleleri vergisinden, faaliyetlere ilişkin işlemler her türlü harçtan, bu işlemlere ilişkin düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisna tutulacaktır.

3.11. Katılımcı belgesi almış finansal kuruluşların İFM’de istihdam ettikleri personele ödenen aylık ücretin gerçek safi değerinin; yurt dışında en az 5 yıllık mesleki tecrübeye sahip kişilerde yüzde 60’ı, yurt dışında en az 10 yıllık mesleki tecrübeye sahip kişilerde ise yüzde 80’i gelir vergisinden istisna olacak; bu kapsamda belirtilen istisna, İFM’de çalışmaya başlamadan önceki son 3 yılda Türkiye’de çalışmamış olan personelin ücret gelirlerine uygulanacaktır.

3.12. İFM’de yer alan taşınmazların kiralanmasına dair işlemler her türlü harçtan ve bu işlemlere ilişkin düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisna olacak ve en az 3 ülkede aktif olarak faaliyet gösteren katılımcıların bölgesel hazine ve finansal yönetim merkezleri hakkında da bu hükümler uygulanacaktır.

3.13. Katılımcıların tutmak zorunda oldukları defterler ile düzenleyecekleri belgelerin yabancı para birimiyle tutulabilmesi ve düzenlenebilmesine ilişkin Vergi Usul Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu hükümlerine bağlı olmaksızın düzenleme yapmaya Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkili olacaktır. Katılımcıların kendi aralarında ve İFM’de yürüttükleri faaliyetler kapsamında düzenlenen her nevi muamele, mukavele, muhabere, hesap ve defterlerini Türkçe tutmaya mecbur olmayacaktır. Katılımcılar kendi aralarında İFM’de yürüttükleri faaliyetler kapsamında, faaliyetlerinin tabi olduğu mevzuata aykırı olmaması kaydıyla, özel hukuka tabi olarak yaptıkları her nevi işlem ve sözleşmelerde serbestçe hukuk seçimi yapabilecektir.

3.14. En az 3 ülkede aktif olarak faaliyet gösteren katılımcıların bölgesel hazine ve finansal yönetim merkezleri hakkında da bu hükümler uygulanacaktır. İFM’de faaliyet gösterecek katılımcılar ile en az 3 ülkede aktif olarak faaliyet gösteren katılımcıların bölgesel hazine ve finansal yönetim merkezleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca düzenlenen çalışma izni ile yabancı uyruklu personel çalıştırabilecek. Bu kapsamda yapılacak çalışma izni başvuruları istisnai olarak değerlendirilecektir.

3.15. İFM’de bulunan taşınmazlar, yalnızca projesinde ve yönetim planında belirlenen amaçlar doğrultusunda kullanılabilecek; İFM’de her tür ve ölçekteki, mekansal plan, parselasyon planı, arsa ve arazi düzenlemesi, jeolojik ve jeoteknik etüt, mikro bölgeleme, harita ve kentsel tasarım projeleri yapmaya, yaptırmaya ve onaylamaya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yetkili olacaktır.

3.16. Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında kat malikleri kurulu, ada temsilciler kurulu ve toplu yapı temsilciler kuruluna ait yetkiler İFM’de bulunan taşınmazlar açısından 20 yıl süreyle yönetici şirket tarafından kullanılacak; İFM yönetim planı ve işletme projesi, yönetici şirket tarafından hazırlanarak resen tescil ettirilecektir.

3.17. Katılımcı belgesinin herhangi bir sebeple iptal edilmesi durumunda, katılımcıların İFM’de faaliyette bulunmak üzere yaptıkları kira sözleşmesi de kendiliğinden sona erecek ve kira sözleşmesi tapuya şerh edilmişse yönetici şirketin talebiyle şerh terkin edilecektir.

3.18. Teklif edilen Kanunun uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususlar Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan uygulama yönetmeliğinde düzenlenecektir.

3.19. İFM’nin faaliyete geçtiği ilk dönemde, taşınmaları teşvik etmek ve İFM’yi küresel ölçekte rekabetçi kılmak amacıyla katılımcı belgesi almış finansal faaliyet gösteren kuruluşlar tarafından İFM’de gerçekleştirilen finansal hizmet ihracatı niteliğindeki faaliyetlerden 2022-2031 yılları arasında elde edilen kazançlar için kurumlar vergisi indirim oranı yüzde 100 olarak uygulanacaktır.

3.20. Teklif edilen Kanunun yürürlük tarihinden itibaren 5 yıl süreyle, katılımcı belgesi almış finansal kuruluşların İFM’de bulunan merkez ve şubelerinden alınması gereken finansal faaliyet harçları alınmayacaktır.

3.21. Teklif edilen Kanunda belirtilen, mülkiyeti Sermaye Piyasası Kuruluna ait taşınmaz ile mülkiyeti Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumuna ait taşınmaz, bedelsiz olarak tapuda resen yönetici şirket adına tescil edilecektir. Yönetici şirket adına tescil edilen taşınmazlar üzerindeki muhdesatın^[5] da bedelsiz ve hak sahiplerinin onayı aranmaksızın terkini gerçekleştirilecek ve beyanlar hanesinde aidiyeti yönetici şirket adına olacak şekilde kaydedilecektir.

4. Sonuç Yerine

Ayrıntıları yazıda yer alan İstanbul Finans Merkezi Kanunu Teklifi ile esasen İstanbul’un deyim yerindeyse finans merkezinin kalbi olması hedeflenmektedir.

Bu arada, anılan finans merkezinin inşaatı sürmekte olup; inşaat devam ederken gecikmeli de olsa hukuki altyapı çalışmaları tamamlanmıştır. Özet olarak, düzenleme önerisine göre;

• Bölgede faaliyet gösterecek finans şirketlerine bazı istisna ve ayrıcalıklar tanınmakta ve şirket kazançlarının yüzde 75’i, 2031 yılına kadar kurumlar vergisinden muaf tutulmaktadır.
• İstanbul Finans Merkezi’nin tüm altyapı ve üstyapı işletmesi için bir yönetici şirket kurulması ve yönetici şirketin Türkiye Varlık Fonu sorumluluğunda olması amaçlanmaktadır.
• Finans bölgesinde faaliyet gösterecek kuruluşlar, yurt dışında yerleşik kişilere finansal hizmet ihracı gerçekleştirebilecek; finans merkezinde istihdam edilen personele, yurt dışı tecrübesine göre gelir vergisi muafiyeti sağlanacaktır. En az 5 yıllık tecrübeye sahip kişilere yüzde 60, en az 10 yıllık tecrübeye sahip kişilere de yüzde 80 oranında gelir vergisi muafiyeti tanınacaktır.

Kanaatimizce, yukarıdaki istisna hükümlerinin mezkûr finans merkezinde çalışacak düzenleme ve denetleme kuruluşlarında görevli meslek memurlarını da içerecek şekilde yeniden düzenlenmesi, hakkaniyet bakımından daha uygun olacaktır.

* Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hata, eksiklik ve noksanlıklar yazarına aittir.

[1] Söz konusu YPK Kararı ve İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Stratejisi ve Eylem Planı: Ekim 2009 için bkz. < https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/10/20091002-9.htm > erişim tarihi 02 Haziran 2022. Bu konuda ayrıca “Yeni Ekonomi Programı: 2019-2021, Orta Vadeli Program” (< https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2018/10/yeni-ekonomi-programi.pdf >) ve Ekonomi Programları Eylem Planı’na (< https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2021/03/Ekonomi-Reform-Takvimi.pdf >; 3. Finansal Sektör, “3.4. Finansal Sektörün Kurumsal Altyapısı Geliştirilecektir”, “3.5. Sermaye Piyasaları Güçlendirilecektir”, “3.6. Finansal Kapsayıcılık Artırılacaktır”) da bakılabilir.

Türkiye Bankalar Birliği tarafından Deloitte&Touche Danışmanlık Hizmetleri A.Ş.’ye hazırlattırılan “İstanbul’un Uluslararası Finans Merkezi Olma Potansiyelinin Değerlendirilmesi, Ekim 2007 ve Mayıs 2009” adlı raporlarda kullanılan ölçütler esas itibariyle şunlardır:

a) Mali Ortam: Ticari ve bireysel vergi rejimi, rekabetçi oranlar, işlemlerin kesinliği, adillik, mevzuatı kullanım kolaylığı, uluslararası standartlar, yaklaşım tutarlılığı, düzenleyici yapı,

b) Nitelikli işgücü: Genç ve eğitim düzeyi yüksek işgücü hacmi,

c) Politik ve ekonomik istikrar: Politik ve ekonomik risk açısından EIU (Economist Intelligence Unit-Ekonomist Araştırma Birimi) sıralamaları, basın haberleri,

ç) Gelir yaratma potansiyeli: GSYİH büyüme oranı, ithalat/ihracat, finansal hizmetlerin GSYİH içindeki payı, finansal sektör büyüklükleri (bankacılık aktifleri, sigorta primleri, borsa değeri, tahvil ihracı vb.) uluslararası fırsatlara erişim mesafesi, erişilen bölgenin büyüklüğü ve büyüme hızı,

d) Mülkiyet: Mülkiyet hakları skoru,

e) Yasal ortam: Yasal kurumlarım dayanıklılığı, tahkim düzenlemesi,

f) İmaj: Doğrudan yabancı yatırımcı güven endeksi, Anholt ulusal markalar endeksi, basın haberleri vb.

g) İş yapma kolaylığı, profesyonel hizmetlerin bulunabilirliği: İş gücü esnekliği, şeffaflık, yolsuzluk algılaması, toplam avukat, muhasebeci danışman sayısı, uluslararası şirketlerde çalışan hizmet profesyonelleri, eğitimi süren potansiyel profesyonel sayısı,

ğ) İş yapma maliyeti: İş gücü maliyeti, ofis alanı kiraları,

h) Altyapı, özellikle Havayolu erişimi: havayolu ile ulaşım, bağlantılar, sıklık, zaman dilimi, iletişim altyapısı, yaygınlık, şehir içi ulaşım, altyapı,

ı) Yaşam tarzı: kültürel çeşitlilik, sosyal konfor, iklim, tarih, kültür, hayat pahalılığı, boş vakit değerlendirme.

Bu başlık için ayrıca bkz. Yavuz AKBULAK, Küresel Finans Merkezleri Endeksi’nde Son Durum (2022), Legal Blog, 10 Mayıs 2022, < https://legal.com.tr/blog/genel/kuresel-finans-merkezleri-endeksinde-son-durum-2022/ >

[2] Bu konudaki ayrıntılı bilgiler için bkz. Yavuz AKBULAK, İstanbul’un Finans Merkezi Olmasına İlişkin Eylem Planı, Lebib Yalkın Mevzuat Dergisi (2009)

[3] “On Birinci Kalkınma Planı (2019-2023)” için bkz. < https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2019/07/OnbirinciKalkinmaPlani.pdf > erişim tarihi 02 Haziran 2022

[4] “İstanbul Finans Merkezi Kanunu Teklifi” için lütfen bkz. < https://www2.tbmm.gov.tr/d27/2/2-4478.pdf > erişim tarihi 02 Haziran 2022 [Bu konuda ayrıca bkz. Yavuz AKBULAK, İstanbul’un Finans Merkezi Olmasına Dair Değerlendirmeler, Banka ve Finans Hukuku Dergisi (2012), 1(3) ss.97-112]

[5] Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük:

Muhdes (Arapça): 1. Sıfat: Yeni kurulan, sonradan oluşturulan. 2. İsim: mimarlık, Yapının özgün biçimlerine uygun olmayan sonradan yapılmış bölümler.

Yavuz Akbulak

Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.