Kahraman Mehmetçiklere ve Türk Ordusuna…
1. Hissedarların hakları ve yetkileri
İsviçre şirketler hukukuna göre, şirketlerin hissedarları hem mali hem de mali olmayan haklara sahiptirler:
i) Mali haklar (financial rights), genel kurul tarafından kararlaştırılan temettü alma hakkını içerir. Temettü (dividend), “yalnızca” serbest yedeklerden (free reserves) dağıtılabilir. Serbest yedekler, tek kullanımlık bilanço karlarını (disposable balance sheet profits) ve özel olarak ayrılmış yedekleri (specifically dedicated reserves) içerir.
Bir şirketin tasfiyesi durumunda, hissedarların tasfiye geliri alma hakları (right to receive liquidation proceeds) da vardır.
ii) Mali olmayan haklar (non-financial rights) ise, koruma ve katılım haklarını (protection and participation rights) içermektedir. Hissedarların koruma haklarının ana yönü, hissedarlara eşit muamelenin (equal treatment) nispi gerekliliği olup; prensipte bir pay, bir oy anlamına gelir ve her pay sahibinin en az bir oy hakkı bulunmaktadır.
İsviçre hukuku, uzun vadeli hissedarlara herhangi bir özel hak (süper oy hakkı veya özel temettü hakları) vermemektedir.
Bir şirket farklı hisse sınıfları çıkarabilir ve bu hisselere farklı oy yetkileri verebilir. Bu özel oy hakkı, denetçilerin seçimi veya özel denetim (special audit) gibi bir dizi karar için geçerli değildir. Bazı hissedarlar genel kurulu kararları, olağan çoğunluk oyundan daha yüksek bir nisap gerektirir (örneğin, kurumsal amaç değişikliği, abonelik haklarının sınırlandırılması veya hariç tutulması veya hisselerin devredilebilirliğinin sınırlandırılması).
Diğer bir koruyucu hak ise sermaye artırımında (capital increase), mevcut ortakların rüçhan/sermaye taahhüt hakkıdır. Rüçhan hakkı (subscription right), nitelikli pay sahipleri kararı ile önemli nedenlerle sınırlandırılabilir veya hariç tutulabilir.
Sorumluluk davası (action for liability) açma hakkı ile kanunu veya şirket esas sözleşmesini ihlal eden (violate the law or the articles of incorporation) hissedarlar kurulu kararlarına itiraz etme veya bunların iptalini (annulment) talep etme hakkı, hissedarların haklarını korumaya yönelik diğer mekanizmalardır.
Katılım hakları (participation rights), belirli bilgileri alma (information) ve denetim (supervision) haklarını gerektirmektedir. Hissedarlara yıllık mali tablolar ve varsa denetçi raporu verilmek zorundadır. Ayrıca pay sahipleri şirketin faaliyetleri ve denetim süreci hakkında daha fazla bilgi talep edebilirler. Pay sahipleri ayrıca, ticari sırlara (business secrets) veya diğer pay sahiplerinin menfaatlerine (other shareholders’ interests) zarar vermediği sürece, şirketin defter ve yazışmalarının (company’s books and correspondence) incelenmesini de özel denetim yapılmasını da talep edebilirler.
Tek başına veya grup olarak, sermayenin %10’unu veya daha fazlasını elinde bulunduran veya en az 1 milyon İsviçre Frangı iştiraki bulunan hissedarlar, hissedarlar kurulu toplantısının (shareholders’ meeting) yapılmasını talep etme hakkına sahiptirler. Ayrıca, tek başına veya grup olarak, sermayenin %10’unu veya daha fazlasını elinde bulunduran veya en az 1 milyon İsviçre Frangı iştiraki bulunan hissedarlar, hissedarlar kurulu toplantısının gündemine ilave maddelerin konulmasını talep edebilirler. Hissedarlarının büyüklüğüne bakılmaksızın herhangi bir hissedar, bir hissedarlar kurulu toplantısının herhangi bir gündem maddesine teklif de getirebilir.
Revize edilmiş İsviçre Borçlar Kanunu (revised Swiss Code Of Obligations), bu hakların yerine getirilmesini kolaylaştırmak için daha düşük eşikler içermektedir. Revize edilmiş İBK’ya göre, borsaya kote şirketler için, sermayenin en az %5’ine sahip olan hissedarların, bir hissedarlar kurulu toplantısının yapılmasını talep etmelerine ve sermayenin en az %0,5’ine sahip olan hissedarların bir maddenin hissedarlar toplantısı gündemine alınması talebinde bulunmalarına izin verilmektedir.
Beri taraftan, genel kurul toplantısına çağrı (convocation to a general meeting of shareholders) [gündem maddeleri ve yönetim kurulu önerileri dahil], toplantıdan en az 20 takvim günü (calendar days) önce duyurulmakta olup, toplantıda her pay sahibi herhangi bir gündem maddesi (agenda item) hakkında görüş belirtme hakkına sahiptir.
2. Hissedarların görev ve sorumlulukları
İsviçre şirketler hukuku uyarınca, bir şirketin hissedarları geleneksel olarak “yalnızca” taahhüt edilen hisselerin ihraç bedelini (issue price of the subscribed shares) ödemekle yükümlüdürler (duty to pay).
Bir şirketin hissedarlarının şirkete karşı sadakat yükümlülüğünün (duty of loyalty) bulunmadığı ve şirketin yükümlülüklerinden sorumlu olmadıkları, genel bir kanaattir.
Borsada işlem gören şirketlerde (listed companies), hissedarlar oy haklarının %3, %5, %10, %15, %20, %25, %33,33, %50 veya %66,66’sını aştıklarında katılımlarını kamuya açıklamak (disclose) zorundadırlar.
İsviçre’deki hissedarlar için genel en iyi uygulama kuralları veya yönergeleri yoktur. Bununla birlikte, 2013 yılında, Economiesuisse (İsviçre ekonomi bakanlığı), “Halka Açık Şirketlerde Katılım Haklarının Kullanımını Düzenleyen Kurumsal Yatırımcılar İçin Kılavuz İlkeleri (Guidelines for institutional investors governing the exercising of participation rights in public limited companies)” (Yatırımcılar Yasası/Investors’ Code) yayınlamıştır. Yatırımcılar Yasası, kurumsal yatırımcıların (institutional investors) halka açık şirketlerdeki katılım haklarını nasıl kullanmaları gerektiğine ilişkin beş ilkeyi ortaya koymaktadır: Ana hedef, kurumsal yatırımcıların yatırım yaptıkları şirketlerin uzun vadeli ve etkin kurumsal yönetimini sağlama konusunda müşterilerine karşı sorumluluklarını ciddiye almalarıdır. Yatırımcı Yasasına göre kurumsal yatırımcılar, katılım haklarını sistematik olarak ve müşterilerinin çıkarlarını gözeterek kullanmalıdırlar. Ayrıca kurumsal yatırımcılar, dayanak gerekçesi de dahil olmak üzere katılım haklarını nasıl kullandıklarını bildireceklerdir. Uy ya da açıkla yaklaşımını (comply or explain approach) takiben, Yatırımcı Yasasını uygulamayı kabul eden tüm yatırımcılar, Yatırımcı Yasasından herhangi bir sapmayı açıkladıkları bir hesap verebilirlik beyanı (statement of accountability) da vermek zorundadırlar.
Bağlayıcı Borsada İşlem Gören Şirketlerde Aşırı Tazminatlara Karşı Koyma Yönetmeliği (The Ordinance Against Excessive Compensation in listed companies/OaEC), emeklilik fonlarının yönetim kurulu üyeleri, başkanı, tazminat komitesi üyeleri (members of the compensation committee) ve bağımsız vekil (independent proxy) seçiminde ve ücretlendirme gibi diğer hususlarda oy haklarını kullanmalarını şart koşmaktadır. Emeklilik fonları ayrıca oy haklarını nasıl kullandıklarını müşterilerine yıllık olarak açıklamak zorundadırlar.
3. Hissedar faaliyetleri ve vekalet hadisesi
İsviçre’deki hissedar faaliyeti (shareholder activism) ve vekalet kavgaları (proxy fights) son birkaç yılda önemli ölçüde artmıştır. En son kampanyalardan biri, Veraison Capital’in bir İsviçre-İrlandalı fırın grubu olan Aryzta’nın liderliğine karşı yürüttüğü kampanya olmuştur. Uzun vadeli yatırımcı COBAS ile Veraison, olağanüstü bir genel kurul toplantısı yapılmasını talep etmiş ve bazı direktörlerin (başkan dahil) görevden alınmasını ve yeni direktörlerin seçilmesini önermiştir. Bir kargaşadan sonra, aktivist diğer hissedarlardan destek almayı başarmış ve Aryzta’nın liderlik ekibinde önerilen değişikliği başarmıştır.
Veraison ayrıca SIX listesindeki Implenia’nın (İsviçre’nin önde gelen inşaat ve gayrimenkul hizmetleri şirketi) yönetim kuruluna karşı bir kampanya yürütmüştü. Veraison’un talebi, kurumsal stratejide bir değişiklik ve yönetim kurulunun yapısındaki değişiklikleri içeriyordu, ancak bu kampanya başarılı olamadı.
2020 boyunca, muhtemelen Covid-19 Pandemisi nedeniyle aktivist kampanyaların sayısı önemli ölçüde azalmış olup, önümüzdeki 12 ila 18 ay boyunca kampanya ve vekalet savaşlarının sayısının artması beklenmektedir.
İsviçre’deki çoğu aktivistin talepleri, yönetim kurulunun (başkan dahil) ve yönetim kurulunun (özellikle CEO’nun) bileşimini ve ücretlerini, stratejinin gözden geçirilmesini ve değiştirilmesini veya kurumsal yeniden yapılandırmaları hedeflemektedir. ISS, Glass Lewis ve Ethos gibi vekalet danışmanları da İsviçre pazarında aktif durumdadırlar.
İsviçre Parlamentosu, hükümetin 03 Haziran 2020 tarihinde vekil danışmanların ihtilaflarını ele alan yeni bir yasa teklifini içeren bir önergeyi kabul etti ve böylece Federal Konsey’e borsada işlem gören şirketler için uluslararası gelişmeleri de hesaba katarak vekil danışmanların çıkar çatışmalarını ifşa etmek ve bunlardan kaçınmak için yasada bir değişiklik sunmaları talimatını verdi. Bununla birlikte, İsviçre’de bu vekil danışmanların, yani ISS ve Glass Lewis’in fiziksel mevcudiyetinin yokluğunda, gerekli mevzuatın etkin bir şekilde nasıl yürürlüğe gireceği hususu belirsizliğini korumaktadır.
İsviçre hukukunda, hissedar aktivistleri için geçerli özel hükümler (special provisions) yer almamaktadır. Özellikle pay sahiplerinin pay defterini incelemesine (inspect the share register) izin verilmez. Ayrıca, bir yönetim kurulunun eylemci pay sahipleri tarafından yapılan açıklamaları şirket hissedarlarına dağıtması zorunlu değildir.
Sonuç olarak, yönetim kurulu aktivistle özel sohbetler ve uzlaşma tartışmaları düzenler ve bu tartışmalar başarılı olmazsa, yönetim kurulu ile aktivist arasında kamuya açık bir vekalet mücadelesi (public proxy fight) başlatılır. Vekalet kavgalarında, bir şirketin (ve aktivist hissedarın) hissedarları belirlemek, kurulun (veya hissedarın) pozisyonunu ve kanıtlarını/argümanlarını açıklamak ve hissedarları hissedarlar toplantısında oy haklarını kullanmaya ikna etmek için bir vekil avukat tutması alışılmadık bir durum değildir.
Aktivist hissedarlar (activist shareholders), hissedarların kararlarına itiraz edebilir. 2020 yılı sonuna kadar, aktivistler, bir birleşme veya sermaye artırımının tescilini önlemek veya en azından geciktirmek için geçici bir tedbir olarak ticaret sicilinin bloke edilmesini talep edebildiler. Ticaret sicili blokajı (blocking of the commercial register), esasen ticaret siciline girişleri geçici olarak engellemenin (temporarily preventing entries) basit ve etkili bir yoluydu. Bununla birlikte, kayda değer kötüye kullanım potansiyeli (potential for abuse) nedeniyle, kayıt bloğu eleştirilmiş olup, 1 Ocak 2021 tarihinden itibaren sicil blokajının kaldırılmasıyla (abolition of the register blocking), gelecekte ticaret siciline giriş ancak (süper geçici) ihtiyati tedbirlerle engellenebilecektir.
4. Devralma savunmaları
İsviçre devralma kuralları (takeover rules), bir teklif (tender offer) resmi olarak ilan edildikten sonra, bir hedef şirketin yönetim kurulu ve yönetiminin hissedarların onayı olmadan sinir bozucu eylemlerde bulunmasını engeller. ‘Sinir bozucu/hüsran eylemler (frustrating actions)’, hedef şirketin varlıklarını veya yükümlülüklerini önemli ölçüde değiştiren eylemler olarak tanımlanır [örneğin, herhangi bir hedef şirketin varlıklarının toplam konsolide bilançonun (total consolidated balance sheet) %10’undan fazlasını temsil eden bir değer veya fiyattan satışı veya satın alınması veya hedef şirketin karlılığına %10’dan fazla; olağandışı yüksek kıdem tazminatı sağlayan yönetim kurulu üyeleri veya üst yönetim ile sözleşmelerin akdedilmesi]. Hedef yönetim kurulunun (target board) ayrıca, önceden var olan çalışan hisse programları veya önceden var olan araçlar (pre-existing instruments) kapsamındaki yükümlülükler bağlamında yapılmadığı sürece, geri alınan paylar (treasury shares) veya ilgili türevleri (respective derivatives) satın alması veya elden çıkarması ve herhangi bir dönüştürme (conversion) veya opsiyon hakkı [option rights) vermesi yasaktır (önceden var olan dönüştürülebilir tahviller (pre-existing convertible bonds) gibi]. Ayrıca, İsviçre Devralmalar Kurulu (Swiss Takeover Board), şirketler yasasını açıkça ihlal eden savunma önlemlerine itiraz etme yetkisine sahiptir.
Bununla birlikte, kurul, kamuyu aydınlatma yükümlülükleri (disclosure obligations) veya teklifinin koşulları devralma kurallarına uygun değilse, beyaz bir şövalye aramak ( white knight), bir halkla ilişkiler kampanyası yürütmek (running a public relations campaign) veya teklif verene karşı, özellikle teklif sahibinin uymadığı gerekçesiyle yasal işlem başlatmak (bringing legal action) dahil, istenmeyen gayri resmi bir yaklaşıma veya resmi teklife karşı koymak için başka adımlar atabilir. Yönetim kurulu ayrıca olağanüstü bir hissedarlar kurulu toplantısı düzenleyebilir ve işin önemli bir bölümünün satışı veya yeni hisse ihracı gibi daha etkili savunma önlemleri önerebilir. Belirli bir teklife cevaben belirli savunma önlemlerinin (specific defence measures) yanı sıra, borsada işlem gören bazı İsviçre şirketlerinin esas sözleşme maddeleri arasında, özellikle devir ve oy hakkı kısıtlamaları (transfer and voting rights restrictions) olmak üzere, teklif sahibinin normalde kapatma koşulu olarak maddelerden çıkarmaya çalışacağı önleyici hükümler (preventive clauses) bulunmaktadır. Bu koşullar altında, yönetim kurulunun, özellikle sunulan bir teklifin mali koşulları ile ilgili olarak, bir teklif sahibi ile yapılan görüşmelerde genellikle daha fazla kaldıraca sahip olduğu algılanır. Borsada İşlem Gören Şirketlerde Aşırı Tazminatlara Karşı Koyma Yönetmeliği yürürlüğe girdiğinden beri, yönetim kurulu üyeleri yalnızca bir yıllığına seçilebileceğinden, borsada işlem gören şirketlerin kademeli kurullara sahip olmalarına artık izin verilmemektedir.
5. Hissedarlar ile ilişkiler
Bir şirket ile hissedarları arasındaki ana iletişim aracı, hissedarların yıllık genel kurul toplantısıdır (annual general meeting of shareholders). Ayrıca pay sahipleri şirketten özel bilgi talep edebilirler. Borsaya kote şirketlerin, şirket alanında ortaya çıkan fiyata duyarlı gerçekleri geçici olarak bildirmeleri (ad hoc notifications of price-sensitive facts) de gerekmektedir.
Borsaya kayıtlı şirketlerin, şirketin uzun vadeli stratejisini (company’s long-term strategy) açıklamak ve hissedarların endişelerini daha iyi anlamak için ana hissedarları ve vekil danışmanlarıyla düzenli temas (regular contact) kurmaları oldukça yaygındır. Ancak, pay sahiplerine eşit muamele ilkesi, geçici tanıtım (ad hoc publicity) ve içeriden öğrenenlere ilişkin düzenlemeler (insider regulations) ilke olarak, yönetim kurulunun halka açık olmayan, fiyata duyarlı bilgileri seçilmiş pay sahiplerine açıklamamasını gerektirmektedir. Bu tür temaslar şirketin çıkarına olmalıdır. Bu temaslar genellikle başkan, baş direktör ve yatırımcı ilişkileri birimi tarafından sağlanır.
Revize edilmiş İsviçre Borçlar Kanunu, teknoloji kullanımını kolaylaştırarak hissedarlar ile ilişkileri de geliştirecektir. Örneğin yönetim kurulu, pay sahiplerinin elektronik uzaktan oy kullanma (electronic remote voting) olanağına sahip olmasını sağlayabilir. Borsada İşlem Gören Şirketlerde Aşırı Tazminatlara Karşı Koyma Yönetmeliği uyarınca, borsada işlem gören şirketlerin, hissedarlarına bağımsız vekillere elektronik vekalet verme fırsatı (opportunity to grant electronic proxies) vermeleri zaten gerekmektedir.
Kurumsal yatırımcılar ve vekil danışmanlar (proxy advisers), geçen birkaç yıl içinde önem kazanmıştır. Bu bağlamda, Yatırımcılar Yasası, kurumsal yatırımcıların oy haklarını nasıl kullandıkları konusunda pay sahiplerini bilgilendirmeleri yükümlülüğünü getirmiştir. Borsada İşlem Gören Şirketlerde Aşırı Tazminatlara Karşı Koyma Yönetmeliği de aynı ilkeyi takip etmiş olup, emeklilik fonlarının (pension funds) yönetim kurulu üyelerinin seçimi ve tazminatı gibi belirli gündem maddeleri ile ilgili oy haklarını fiilen kullanmalarını şart koşmaktadır. Ayrıca emeklilik fonları, oy haklarını nasıl kullandıklarını da müşterilerine her yıl açıklamak durumundadır.
* Bu çeviride yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, çevirenin çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Çevirideki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir. [İngilizceden Türkçeye çevirisi yapılan metnin orijinal künyesi şöyledir: Hans-Jakob Diem and Tino Gaberthüel, Shareholder rights and responsibilities in Switzerland, Switzerland|March 30 2021, < https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=86149b67-69c3-4a17-9681-ccf477e7cb26 > erişim tarihi 23 Mart 2022]
Yazı başlığı minvalinde lütfen aşağıdaki çalışmalara da bkz.
- Yavuz AKBULAK, Anonim Şirket Pay Sahiplerinin Genel Kurula Katılma Hakkı, Lexpera Blog, 08.01.2021, < https://blog.lexpera.com.tr/anonim-sirket-pay-sahiplerinin-genel-kurula-katilma-hakki/ >
- Yavuz AKBULAK, Anonim Şirket Pay Sahiplerinin ‘Oy Hakkı’, Lexpera Blog, 30.12.2020, < https://blog.lexpera.com.tr/anonim-sirket-pay-sahiplerinin-oy-hakki/ >
- Yavuz AKBULAK, TTK Yönünden ‘Bilgi Alma Hakkı’, Lexpera Blog, 27.10.2020, < https://blog.lexpera.com.tr/ttk-yonunden-bilgi-alma-hakki/ >
- Yavuz AKBULAK, Ticaret Şirketlerinde “Sermaye Koyma Borcu” Hadisesi, Legal Blog, 06 Ekim 2020, < https://legal.com.tr/blog/genel/ticaret-sirketlerinde-sermaye-koyma-borcu-hadisesi/ >
- Yavuz AKBULAK, Halka Açık Anonim Şirketlerde Oy Hakkına ve Yönetim Kurulunda Temsil Edilmeye İlişkin İmtiyazların Kaldırılması Hadisesi, Legal Blog, 02 Şubat 2021, < https://legal.com.tr/blog/genel/halka-acik-anonim-sirketlerde-oy-hakkina-ve-yonetim-kurulunda-temsil-edilmeye-iliskin-imtiyazlarin-kaldirilmasi-hadisesi/ >
- Yavuz AKBULAK, İspanyol Hukukunda Sadakat Payları, Legal Blog, 21 Mart 2022, < https://legal.com.tr/blog/genel/ispanyol-hukukunda-sadakat-paylari/ >
Yanı sıra, konu bağlamında asgari aşağıdaki mevzuata da bakılması yararlı olur:
- Türk Ticaret Kanunu, Kanun Numarası: 6102, Kanun Tarihi: 13.01.2011, RG 14.02.2011/27846
- Sermaye Piyasası Kanunu, Kanun Numarası: 6362, Kanun Tarihi: 06.12.2012, RG 30.12.2012/28513
- Kurumsal Yönetim Tebliği (II-17.1), RG 03.01.2014/28871
- Özel Durumlar Tebliği (II-15.1), RG 23.01.2014/28891
** Hans-Jakob Diem ve Tino Gaberthüel, (Çeviren: Yavuz AKBULAK-SPK Başuzmanı)
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.