1. Giriş
Bir işletmenin limited şirket olarak yapılandırılması, bu işle ilgili borçları, yapılan sözleşmelerle ilgili kişisel sorumluluğu ve finansal yükümlülükleri azaltır.
Bununla birlikte, bir borç veren veya borç sağlayıcı, yöneticilerin bir şirketin borçlanması için teminat olarak kişisel bir garanti imzalamasında ısrar edebilir. Bu kişisel garanti, borç verene yasal olarak borcun geri ödenmesini talep etme yetkisi verir.
Günümüzün benzeri görülmemiş ekonomik zamanlarında, kişisel bir teminatın imzalanması istendiğinde yasal tavsiye alınması gerekir. Hiçbir işletme sahibi, ticari borçlardan ve kişisel varlıklar üzerindeki herhangi bir hak talebinden kişisel olarak sorumlu olma konusunda kayıtsız olamaz.
Bu nedenle, bireysel yöneticilerin kişisel bir garantiyi imzalamanın potansiyel dezavantajlarını tanıması önemlidir.
İmzalanması istendiğinde, aşağıdakilerin sorgulanması gerekir:
- Şirket finansal olarak uygun mu?
- Şirket, nakit akışı endişeleriyle önemli finansal baskılarla karşı karşıya mı?
Bu yazıda, bunun imza sahibi ve işletme için doğru finansal karar olup olmadığını düşünürken mevcut tüm bilgilere sahip olunmasını sağlamak için kişisel garantiler ile ilgili yasaların anlaşılmasına yardımcı olunuyor.
2. Kişisel garanti/teminat (personal guarantee) nedir?
Kişisel garanti, borç veren ile üçüncü taraf arasında yasal olarak bağlayıcı bir sözleşmedir. Üçüncü taraf, borçlunun kredi geri ödemelerinde temerrüde düşmesi durumunda kalan borcu ödemekten sorumlu olacağını kabul eder. Örneğin, bir ebeveyn, çocuğunun ipoteği üzerinde kişisel bir garanti verebilir; bu da, bankanın, çocuğu ipotek ödemelerini yapmaması durumunda, ebeveyni krediyi geri ödemeye çağırabileceği anlamına gelir. Benzer şekilde, bir şirket ayrı bir tüzel kişilik olduğu için kendi başına borç alabilir. Ancak, borç veren, şirketin iflas etmesi durumunda, şirket yöneticisinin/yöneticilerinin şahsi bir teminat vermesinde ısrar edebilir.
3. Kişisel bir garanti ne zaman gereklidir?
Aşağıdaki konular için şirket yöneticilerinden kişisel garantiler neredeyse her zaman istenir:
- Banka kredili mevduat hesabı (bank overdrafts),
- Ticari kiralamalar (commercial rent),
- Ticari krediler (trade credits),
- Teminatsız ticari krediler (unsecured business loans),
- Fatura finansmanı (invoice finance),
- Emlak kredileri (property loans),
- Kiralama sözleşmeleri (leasing agreements)
Kişisel bir garantiye girmenin avantajı, şirketler için finansman sağlayabilmeleridir. Bir işletme nakit akışı sorunları yaşıyorsa, bir fon enjeksiyonu, faaliyete devam etme veya faaliyeti sonlandırma arasındaki farkı yaratabilir. Ayrıca, kişisel sorumluluk sınırlandırılabilir, ancak mali yükümlülüğün kişisel finansal durumun tehlikeye girmesine yol açmamasını sağlamak için sıkı pazarlık yapmak gerekir.
4. Kişisel bir garanti ne kadar süreyle uygulanabilir (how long is a personal guarantee enforceable)?
Kişisel bir garanti verilirse, yükümlülük borç verenle yapılan sözleşmede belirtilen süre kadar devam eder. Bu önemlidir, çünkü bir şirket müdürü olarak istifa edilse de, garanti kapsamındaki yükümlülükler mutlaka sona ermez.
5. Garantör ölürse (guarantor dies) ne olur?
Garantörün ölümü, garanti kapsamındaki yükümlülüklerini mutlaka sona erdirmez. Şirket ödemelerinde temerrüde düşerse, borç veren, borçlu olunan parayı geri almak için garantörün mirasına bakabilir.
6. Sorumluluk kişisel bir garanti altına alınabilir mi (cap the liability under a personal guarantee)?
Şirketin mali durumu ne kadar sağlıklıysa, bir şirket kredisi için kişisel bir garanti kapsamında sorumluluk üzerinde bir üst sınır müzakere etmede o kadar fazla kozu olur. Sorumluluğu sınırlamadaki en önemli faktör, borç verenin sözleşmenin hangi noktalarında esnek olmaya istekli olabileceği konusunda yasal tavsiye aldıktan sonra müzakerelere mümkün olduğunca erken başlamaktır.
7. Şahsi garantiden çıkılabilir mi (get out of a personal guarantee)?
Limited şirket iflas ederse, kişisel bir garantiden çıkmak zordur. Kusur olabileceğinden hukuki tavsiye alınmalıdır. Sorumluluğu kabul etmek yerine, mümkün olan en kısa sürede bir alacaklının talepleri konusunda tavsiye alınması gerekir. Bu durumda zaman çok önemlidir.
Kişisel garanti ile ilgili seçenekler (choices regarding the personal guarantee) şunlardır:
- Geçerliliği ve uygulanabilirliği sorgulamak (challenge the validity and enforceability),
- Borcu tamamen ödemek (pay it in full),
- Azaltılmış bir tutar veya bir ödeme planı olarak garantinin ödeme koşullarını müzakere etmek (negotiate payment terms of the guarantee, either a reduced amount or a payment plan)
- Kişisel iflas başvurusunda bulunmak veya gönüllü bir bireysel anlaşmaya girişmek [file for personal bankruptcy or enter an IVA (individual voluntary arrangement)].
Tabii ki, dördüncü seçenek yalnızca son çare olarak alınmalıdır ve kalifiye bir iflas uzmanından uzman tavsiyesi aldıktan sonra bu seçenek asla düşünülmemelidir.
Olağanüstü stres altında hissediliyor olunsa da, seçenekler vardır ve gerçekten de ödenecek para yoksa bir alacaklı gerçekçi olacak ve muhtemelen ödeme koşullarını müzakere edecektir. Bununla birlikte, bunun herhangi bir işletmenin finansal tablolarında nasıl sunulduğu önemlidir.
8. Kişisel bir garanti iflastan kurtulur mu (personal guarantee survive bankruptcy)?
İflas, vermiş olunan kişisel garantiler de dahil olmak üzere kişiyi borçlarından kurtarır. İflas sona erdiğinde, alacaklılar herhangi bir ek para için kişiyi takip edemezler. Bununla birlikte, kişisel teminat (örneğin, ev veya diğer varlıklar) üzerinde teminat verildiyse, iflası yönetmekle görevli atanmış kayyum, herhangi bir teminatlı alacaklıya ödeme yapmak için varlığı satabilir. Buna, garantinin sağlandığı borç veren de dahildir.
* Bu yazıda yer alan görüşler Lawbite İnternet Sitesine ait olup yazarın çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir. İşbu yazı bağlamında yararlanılan kaynak şudur: What is a personal guarantee? Lawbite, 23 November 2022, < https://www.lawbite.co.uk/resources/blog/personal-guarantee > erişim tarihi 25 Kasım 2022
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.