Muharrem ayının ve Aşure gününün bereketine…
1. Giriş: özet
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (Komisyon; Securities and Exchange Commission-SEC), 28 Temmuz 2022 tarihinde, Küçük İşletmelerde Sermaye Oluşumuna ilişkin 41. Yıllık Hükümet-İş Forumu sırasında yapılan politika önerilerini özetleyen ve Amerikan Kongresi’ne sunulan bir rapor[1] yayınlamıştır. Bu rapor, sermaye artırımı[2] çerçevesinde ihtiyaç duyulan değişiklikler için katılımcılar tarafından geliştirilen öneriler ve Komisyonun bu önerilere verdiği yanıtlar dahil olmak üzere forum işlemlerinin bir özetini sunmaktadır.
4-7 Nisan 2022 tarihlerinde gerçekleştirilen sanal forumda, ülke genelindeki küçük işletmelerin karşılaştığı sorunlar hakkında derinlemesine bilgi sahibi olan konuşmacılar özetle aşağıdaki konulara dikkat çekmiştir:
- Girişimcileri güçlendirmek: sermaye bulmaya/artırımına yol gösterici araçlar,
- Memleket girişimciliği: girişimciler geleneksel sermaye artırımı merkezlerinin dışında nasıl gelişebilir?
- Yeni yatırımcılar: yeni gelişmeye başlayan fon yöneticileri sermayeyi nasıl çeşitlendirir ve
- Küçük sermaye dünyası: neyi bilmeli ve ilerisini nasıl düşünmeli.
Komisyon’un Küçük İşletme Sermayesi Oluşumu Ofisi, Amerikan Kongresi tarafından, kamu ve özel sektör üyelerinin sermaye artırımı politikasını iyileştirmek için geri bildirim sağlamak üzere bir araya geldikleri Küçük İşletme Sermayesi Oluşumu üzerine SEC’in yıllık Hükümet-İş Forumu’na ev sahipliği yapmakla görevlendirilir. Küçük İşletme Sermayesi Oluşumu Ofisi, küçük işletmelerin SEC içindeki çıkarlarını geliştirmek için Ocak 2019’da kurulmuş bağımsız bir ofistir. Azınlıklara ait, kadınlara ait, kırsal ve doğal afet bölgesi küçük işletmelerin ve onların yatırımcılarının (minority-owned, women-owned, rural, and natural disaster area small businesses and their investors) karşılaştığı benzersiz zorlukları belirlemek ve ele almak için çalışmaktadır.
2. Sermaye Artırımının İyileştirilmesine Yönelik Küçük İşletmeler Forumu: tartışılan konular
2.1. Sermaye Artırımına Yol Gösteren Araçlar (Tools to Navigate Capital Raising)
- Girişimciler, sermaye artırırken mevcut olan kaynaklardan haberdar edilmelidir. Harika fikirleri olan ancak sermaye artırımı konusunda bilgi ve tecrübesi olmayan birçok girişimci vardır.
- Sermaye, yalnızca yeterince temsil edilmeyen gruplar (underrepresented groups) için değil, aynı zamanda New York veya Silikon Vadisi gibi geleneksel teknoloji geliştirme merkezi noktalarının dışında (outside of the traditional tech-hub hotspots) kalan ve yeterince temsil edilmeyen yerel bölgeler (underrepresented locales) için de erişilebilir olmalıdır.
- Yeni girişimciler için en büyük kaynaklardan biri, süreçten geçmiş girişimciler ile ilişkiler kurmaktır. Her taşı devirmek zorundasın, ama birçok yeni girişimci taşların nerede olduğunu bilmiyor.
- Gelişen bir sermaye piyasası daha fazla iş demektir. Sermaye eksikliği ile diğer fırsatların eksikliği (n lack of capital and lack of other opportunities) arasında doğrudan bir bağlantı vardır. Sermaye sahibi olmak ile genel olarak daha iyi bir yaşam kalitesine sahip olmak arasında gerçek bir bağlantı söz konusudur.
- Sizden farklı insanlarla kendinizi kuşatmanız ve onların fikirlerini memnuniyetle karşılamanız gerekir. Bunun için de biraz rahatsız olunmasına izin verilmesi, çevredeki hiç kimsenin küçümsenmemesi, açık fikirli olunması ve tüm seçeneklerin keşfedilmesi elzemdir.
2.2. Girişimcilerin Geleneksel Sermaye Artırımı Merkezlerinin Dışında Gelişim Göstermesi (How Entrepreneurs Can Thrive Outside of Traditional Capital Raising Hubs)
- Yatırımcılar giderek bir kıyıda bulunmayan şirketleri arıyorlar. Farklı bölgeler, yaşam maliyeti ve benzersiz yetenekler bulma ve müşterileri ile daha yakın çalışma yeteneği açısından avantajlara sahip olabilir.
- Tarihsel olarak risk sermayesi (venture capital-VC), insanları tanımak için gerekli bir oyun sahası olmuştur. İnsanlar uzaktan çalışma ile daha rahat hale geldikçe, bir açılım gelişti ve girişimcilerin ulaşmak için daha fazla fırsatı oluştu.
- ABD’nin Ortabatı bölgesindeki son teknoloji şirketi başarıları, anılan girişimcileri bu sermayeyi yerel olarak yeniden dağıtmaya motive etmiştir. Melek yatırımcılık (angel investing) her zaman oldukça yerelleşmiş ve şimdi yerel olarak para dağıtan kendi melek yatırımcıları olan daha fazla şehir doğmuştur.
- Yerli olmayan birçok yatırımcı (non-Native investors) için, kabile egemenliğinin (tribal sovereignty), Yerli ilişkilerinin ve tarihin Yerli kurucuların aradıklarını ve hangi kaynaklara ihtiyaç duyulduğunu nasıl etkilediği konusunda bir anlayış eksikliği vardır. ABD’de, Yerli Amerikalıların bir şeyin mülkiyetinden vazgeçtikleri ve beklediklerini geri alamadıkları uzun bir tarih söz konusudur.
- Bazı yönlerden, risk sermayesinin yüksek büyüme modeli, pek çok Yerli/Yerel kurucunun (Indigenous founders) inşa ettiği şeyle uyumlu değildir -dünya ve toplum üzerindeki etkinin yanı sıra karlılığı da dikkate alan yerel, sürdürülebilir işletmeler. Bu anlayışı fonlamaya dahil eden farklı bir sistem alacaktır.
2.3. Yeni Gelişen Fon Yöneticilerinin Sermayeyi Çeşitlendirmesi (How Emerging Fund Managers Are Diversifying Capital)
- Kurumsal sınırlı sorumlu ortaklıkların (limited partnerships; LPs[3]) başarısı, özel kurumsal bağışlardan ve diğer kurumsal LP’lerden ek taahhütler almaya devam edebilmek için kritik öneme sahiptir.
- 2020 yazının ırksal adaleti çevreleyen olaylarından sonra, yeterince temsil edilmeyen adi ortaklıkların (general partnerships; GPs) kurumsal LP’lerden taahhütler alması konusunda ilerleme kaydedilmiştir. Ancak bu taahhütler, LP’lerin toplam portföyüne kıyasla hala küçüktür.
- Her yeni yükselen fon yöneticisi, bugün de kurumsal LP’ler tarafından ayrılan aynı küçük dilim pasta için savaşmaktadır.
- Risk sermayesi fonuna erişim Siyah, Esmer, Asyalı, Yerli ve diğer azınlık kurucuları (Black, Brown, Asian, Indigenous and other minority founders) için çok zor olmaya devam etmektedir.
- Sermaye artırımı (capital raising) tamamen ağ ve erişim ile ilgilidir ve birçok azınlık kurucusu aynı çevrede olmadıkları için kurumsal LP’ler ile ilişkiye sahip değildir.
- Kıyıların dışındaki gözden kaçan şehirlerde hala çok fazla risk sermayesi fonu yoktur.
2.4. Neyi Bilmeli ve İleriyi Nasıl Düşünmeli (What to Know and How to Think Ahead)
- Küçük ölçekli/sermayeli şirketler (small-cap companies), yalnızca ABD’deki halka açık şirketlerin çoğunluğunu (majority of public companies) oluşturmakla kalmayıp, aynı zamanda birçok Amerikalıyı istihdam ettikleri ve inovasyonu geliştirdikleri için halka arz piyasalarında da çok önemlidir.
- Piyasa oynaklığı (market volatility) iki ucu keskin bir kılıçtır; daha fazla kurumsal yatırımcıyı çekmeye yardımcı olabilecek daha yüksek ticaret hacmi oluşturabilir, ancak yeni çalışanları çekmede ve mevcut kurumsal ortakların beklentilerini yönetmede zorluklar getirebilir.
- Etkili bir yönetim kurulu, yönetimin sahip olamayacağı bir uzmanlık sağlar -şirketi koruyabilecek ve ileriye götürebilecek bir uzmanlık düzeyine erişim.
- Çeşitlilik işletmelerin çıkarınadır. Farklı bir yönetim kurulu ve çeşitlenmiş işgücü, işletmenin daha karlı olmasına yardımcı olur.
- Halka açılmayı (going public) düşünürken, şirket liderliği öncelikle neden halka açıldıklarını ve bu süreçten geçecek kaynaklara sahip olup olmadıklarını belirlemelidir.
- Bir şirket bir endekse dahil edildiğinde, şirketin hisselerinin işlem hacminin artmasına yardımcı olacaktır, ancak diğer yandan, yatırımcınız olarak endeks fonuyla etkileşim kurmak ve iletişim kurmak daha zor olabilir.
- Daha küçük halka açık şirketler (smaller public companies) için ölçeklendirme ve belirli kurallardan muaf tutulma (scaling and exemptions from certain rules), sınırlı kaynaklara sahip küçük ölçekli şirketler için esastır.
* Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir.
[1] Söz konusu rapora erişim: < https://www.sec.gov/files/2022-oasb-annual-forum-report.pdf > erişim tarihi 09 Ağustos 2022
[2] Yazarın Notu: SEC Raporunda yer alan “sermaye artırımı” ifadesini; “sermaye bulma”, “sermaye toplama” ya da “işletme faaliyeti için gerekli sermayeye/finansmana erişim” şeklinde anlamak gerekir.
[3] Yazarın Notu: ABD örneğinde en önemlisi limited şirketlerdir.
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.