Reuters Haber Ajansının küresel medyaya yansıyan “Küresel borç 300 trilyon dolarlık rekor seviyeye yaklaşıyor” başlıklı 14 Eylül 2021 tarihli haberi, doğrusu merak uyandıran türdendi. Hemen hemen tüm ülkeleri/devletleri, ekonomik kesimleri ve hane halklarını yakından ilgilendiren ve de esasen Uluslararası Finans Enstitüsü (Institute of International Finance/IIF) mahreçli bu haberin içeriği aşağıya çıkarılmış ve metnin Türkçesi birebir verilmiştir.
Reuters Haberi: “Küresel borç 300 trilyon dolarlık rekor seviyeye yaklaşıyor”
Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF), geçtiğimiz Salı günü küresel borcun ikinci çeyrekte yaklaşık 300 trilyon Amerikan doları[*] (dolar) ile yeni bir rekor seviyeye yükseldiğini, ancak borç-GSYİH (gayrisafi yurtiçi hasıla) oranının Pandeminin[” ] başlamasından bu yana ilk kez düştüğünü ve ekonomik büyümenin toparlandığını söyledi.
Hükümet (devlet) ve hane halkı ile şirket ve banka borçlarını içeren toplam borç seviyeleri, ilk çeyrekte hafif bir düşüşün ardından Haziran sonunda 4,8 trilyon dolar artarak 296 trilyon dolara yükselerek, Pandemi öncesi seviyelerin 36 trilyon dolar üzerine çıkmıştır.
IIF’in sürdürülebilirlik araştırmaları direktörü Emre Tiftik, “Borçlanma bu hızda devam ederse, küresel borcun 300 trilyon doları aşmasını bekliyoruz” dedi. Borç seviyelerindeki artış, gelişmekte olan piyasalar arasında en keskin olanıydı ve toplam borç, önceki üç aya göre ikinci çeyrekte 3,5 trilyon dolar artarak neredeyse 92 trilyon dolara ulaşmıştır.
Şekil: Küresel borç hızla 300 trilyon dolara yaklaşıyor
Böylece, borç görünümü için olumlu bir işaret olarak IIF, küresel borç-GSYİH oranında koronavirüs krizinin patlak vermesinden bu yana ilk kez bir düşüş bildirmiş oldu.
Gayri safi yurtiçi hasıla olarak borcun payı, bu yılın ilk üç ayındaki %362’lik rekor seviyeden ikinci çeyrekte yaklaşık %353’e düştü. IIF (raporu), izlediği 61 ülkeden 51’inin, çoğunlukla ekonomik aktivitedeki güçlü toparlanmanın ardından, borç-GSYİH seviyelerinde bir düşüş kaydettiğini söyledi. Ancak birçok durumda toparlanmanın borç oranlarını Pandemi öncesi seviyelerin altına itecek kadar güçlü olmadığını da sözlerine ekledi.
IIF’ye göre, finans sektörü hariç toplam borç-GSYİH oranları sadece beş ülkede salgın öncesi seviyelerin altında ki bunlar: Meksika, Arjantin, Danimarka, İrlanda ve Lübnan.
Çin, borç seviyelerinde diğer ülkelere kıyasla daha keskin bir artış yaşarken, Çin hariç gelişmekte olan piyasaların borcu, hükümet borçlanmasındaki artışın etkisiyle ikinci çeyrekte 36 trilyon dolar ile yeni bir rekor seviyeye yükseldi. IIF, ilk çeyrekte hafif bir düşüşün ardından gelişmiş ekonomiler – özellikle de Euro bölgesi – arasındaki borcun ikinci çeyrekte tekrar yükseldiğini kaydetti. Amerika Birleşik Devletleri’nde, hane halkı borcu rekor bir hızda artmasına rağmen, yaklaşık 490 milyar dolarlık borç birikimi Pandeminin başlangıcından bu yana en yavaş oldu.
Küresel olarak, hane halkı borcu bu yılın ilk altı ayında 1,5 trilyon dolar artarak 55 trilyon dolara yükselmiştir. IIF, araştırmasında yer alan ülkelerin neredeyse üçte birinin ilk yarıda hane halkı borcunda bir artış gördüğünü kaydetti. IIF’den Tiftik, “Hane borcundaki artış, dünyadaki hemen hemen her büyük ekonomide yükselen ev fiyatlarıyla uyumlu” dedi. IIF, toplam sürdürülebilir borç senedi ihracının bugüne kadar 800 milyar doları aştığını ve küresel ihracın 2021’de 1,2 trilyon dolara ulaşmasının öngörüldüğünü söyledi.
ÇEVİRİNİN ORİJİNAL METNİ;
< “https://www.reuters.com/business/global-debt-is-fast-approaching-record-300-trillion-iif-2021-09-14/ by Dhara Ranasinghe” > erişim tarihi 17 Eylül 2021
* Bu çeviride yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Çevirideki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir.
** İngilizceden Türkçeye Çeviren Yavuz AKBULAK-SPK Başuzmanı
[*] Mevcut verilere göre Dünya çapında milli gelir toplamının yaklaşık 89 trilyon dolar olduğu dikkate alındığında borç stokunun ne denli önemli ve korkutucu mali boyutlarda olduğu görülmektedir. Ki, bu verilere göre Dünya ölçeğinde kaldıraç oranı 3’ün üzerindedir (< https://www.macrotrends.net/countries/WLD/world/gnp-gross-national-product > erişim tarihi 17 Eylül 2021).
[” ] Çevirenin Notu: Pandemi, 2020 yılı başından bu yana Dünya genelinde devam etmekte olan salgını ifade etmektedir.
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.