Ey Mimar! İçimdeki sıkıntı nedir: “…İnna lillahi ve inna ileyhi raciûn”
(“…kuşkusuz her şeyimizle Allah’a aitiz ve kuşku yoktur ki O’na döneceğiz” Bakara:156)
Küresel vergi anlaşmasının 130’dan fazla ülke tarafından kabul edilmesinden bu yana geçen bir yılda, mevzuatın uygulanmasına ilişkin ilerleme durma noktasına geldiği görülmektedir. Anılan vergi taslağı, büyük çok uluslu şirketlerin vergilendirmesini, küresel bir asgari verginin yanı sıra, vergi matrahlarında üçüncü piyasa ülkelerine doğru bir kayma ile değiştirmek için iddialı önerileri tanımlamıştır. Sütun 1 (vergi matrahındaki değişim) ve Sütun 2 (küresel asgari vergi)[1] olarak bilinen iki parça, hiç kuşkusuz büyük işletmelerin vergi işlerini düzenleme biçimini ve hükümetlerin vergi politikalarını tasarlama biçimini etkileyecektir. Ancak, asgari vergi kurallarının[2] 2023 yılının sonuna kadar veya 2024 yılında uygulanması beklenmediği anlaşılmaktadır.
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki (ABD) uluslararası vergi kuralları, 2017 yılında Vergi Kesintileri ve İş Yasası’nın (Tax Cuts and Jobs Act-TCJA) bir parçası olarak gözden geçirilmiş; değişiklikler, ABD şirketlerinin yurtdışındaki yatırımlarını yapılandırma şeklini değiştirmiş ve fikri mülkiyetin (IP) desteklenmesine yol açmıştır. Amerikan Temsilciler Meclisi, 2021 yılı sonbaharında Build Back Better Act’ı (BBBA) onaylamış, ancak küresel asgari vergi için model kurallar Aralık 2021’e kadar açıklanmamıştır. BBBA ile model kurallar arasındaki farklar vergi mükelleflerini (ve elbette IRS’yi; Internal Revenue Service) çelişkili kurallardan oluşan zorlu bir ahvalde bıraktığı iddia edilmektedir.
Aşağıdaki tablolarda, küresel asgari vergi bağlamında kısa bir karşılaştırma yer almaktadır.
* Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir. [İşbu yazının dayandığı temel kaynak için lütfen bkz. Daniel Bunn, An International Tax Agenda for Congress on the Anniversary of the Global Tax Deal, June 30, 2022, < https://taxfoundation.org/global-minimum-tax-us-international-tax/ > erişim tarihi 21 Temmuz 2022]
[1] Pillar 1 (the shift in the tax base) and Pillar 2 (the global minimum tax)
[2] Bu konudaki bir çalışma için lütfen bkz. Yavuz AKBULAK, Küresel Asgari Vergilendirmede Sütun İki Model Kuralları (Pillar Two model rules), Leges Eğitim Blogu, 06 Mart 2022, < https://legesegitim.com/kuresel-asgari-vergilendirmede-sutun-iki-model-kurallari-pillar-two-model-rules-yavuz-akbulak-spk-basuzmani/ >
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.