Ortaklıkların Sermaye Piyasası Kanunu Kapsamından Çıkarılması*

Merhum Sait AKBULAK anısına…

1. Genel hükümler

Ortaklıklar, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun^[1] 16’ncı maddesi^[2] uyarınca halka açık ortaklık statüsü kazanıldığının öğrenilmesini takiben ilgili düzenlemeler uyarınca Sermaye Piyasası Kurulu’na başvurmak zorundadır. Halka açık ortaklık statüsünün kazanıldığı tarihten itibaren en geç iki yıl içinde paylarının borsada işlem görmesi için başvuruda bulunmayan ve genel kurul kararı almayan ortaklıkların, paylarının borsada işlem görmesi veya SPKn kapsamından çıkarılmaları hususunda ortaklığın talebi aranmaksızın SPK tarafından II-16.1 sayılı “Ortaklıkların Kanun Kapsamından Çıkarılması ve Paylarının Borsada İşlem Görmesi Zorunluğuna İlişkin Esaslar Tebliği”nin^[3] (Tebliğ) ilgili maddelerine göre işlem yapılır.

2. Genel kurul kararı ile SPKn kapsamından çıkarılma

Pay sahibi sayısı nedeniyle halka açık sayılan ortaklıklardan, paylarının borsada işlem görmesini istemeyenler genel kurul kararı ile Kanun kapsamından çıkabilir. Ortaklıklar, SPKn kapsamından çıkma amacıyla yapacakları genel kurul toplantısına ilişkin gündemin ilanından önce gerekli belgelerle Kurula başvurur. Kanun kapsamından çıkma kararının görüşüleceği genel kurul toplantısına ilişkin gündem ilanının, konuya ilişkin SPK kararının ortaklık tarafından tebellüğ edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde; genel kurul toplantısının ise iki ay içinde yapılması zorunludur. Genel kurul gündeminde;

a) Ortaklığın paylarının borsada işlem görmesinin istenmemesi gerekçesiyle Kanun kapsamından çıkma hususu,

b) Genel kurul toplantısına katılmayanlar da dahil olmak üzere, Kanun kapsamından çıkma kararına olumlu oy kullananlar dışındaki pay sahiplerinin ayrılma hakkının bulunduğu ve

c) Ayrılma hakkı kullanım fiyatı, kullanım süresi ve ayrılma hakkının işleyiş süreci

tek bir gündem maddesi olarak yer alır.

Ayrılma hakkı kullanım fiyatı, SPK’nın ilgili düzenlemelerine [“Önemli Nitelikteki İşlemler ve Ayrılma Hakkı Tebliği” (II-23.3 sayılı), RG 27.06.2020/31168] göre hazırlanan ve bu fiyatın adil ve makul olduğuna ilişkin tespiti içeren değerleme raporuna göre belirlenir. Değerleme raporunda, Kurula başvuru tarihinden önceki dokuz aydan daha eski tarihli olmamak kaydıyla, ortaklığın SPK düzenlemelerine göre hazırlanmış, bağımsız denetimden veya ara dönem finansal tablolar için özel bağımsız denetimden geçirilmiş finansal tabloları esas alınır. Değerleme raporu, genel kurul toplantısı gündemi ile birlikte ortaklığın internet sitesinde ve Kurulun özel durumların kamuya açıklanmasına ilişkin düzenlemeleri [“Özel Durumlar Tebliği” (II-15.1 sayılı), RG 23.01.2014/28891] çerçevesinde genel kurul toplantısı gündemi eki olarak yayımlanır. Genel kurul toplantısı gündeminin TTSG’de ilanı sırasında değerleme raporunun nerede yayımlandığı hususunun ilan edilmesi yeterlidir.

Söz konusu genel kurul toplantısında pay sahibi tam sayısının en az üçte ikisinin olumlu oyu veya toplam oyların dörtte üçü ile karar alınması gerekir. Kanun kapsamından çıkmaya ilişkin genel kurul kararına olumlu oy kullananlar dışındaki pay sahiplerine herhangi bir şart aranmaksızın ayrılma hakkı kullandırılır. Ayrılma hakkı kullanım süresi, genel kurul tarihinden itibaren en çok altı iş günü içinde başlar ve iki yıldan az olmayacak şekilde belirlenir. Ayrılma hakkının kullanımına ilişkin Tebliğde hüküm bulunmayan hallerde SPK’nın ayrılma hakkına ilişkin düzenlemeleri kıyasen uygulanır. Ortaklıklar, genel kurul toplantı tutanağını ve hazır bulunanlar listesini tescili takip eden altı iş günü içerisinde Kurula iletir. SPK’nın, ortaklığın Kanun kapsamından çıkarıldığına ilişkin bildirimi ortaklıkça ayrıca ticaret siciline tescil ve TTSG’de ilan edilir.

3. Ortaklık yapısı nedeniyle Kanun kapsamından çıkarılma

Sermayesinin;

a) Yüzde doksan beşinden daha fazlasının en fazla elli pay sahibine ait olduğunu veya

b) Yüzde ellisinden fazlasının doğrudan ve/veya dolaylı olarak il özel idarelerine, belediyelere veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait olduğunu

başvuru tarihinden önceki son altı ay içerisinde yapılmış bir genel kurul toplantısına ait hazır bulunanlar listesi ile tevsik eden ortaklıklar, Kanun kapsamından çıkma talebiyle Kurula başvurmaları ve başvurunun Kurulca uygun görülmesi halinde SPKn kapsamından çıkarılır. Bu kapsamda Kanun kapsamından çıkmaya ilişkin olarak yapılacak başvurunun hazır bulunanlar listesi dışındaki diğer bilgi ve belgelere dayanılarak da yapılması mümkündür. Bu durumda ilgili belge üzerinden yapılacak tespite ilişkin bilirkişi raporu hazırlanması zorunludur. Bilirkişi raporunun hazırlanmasında aşağıda 4 no’lu bölüm hükümleri kıyasen uygulanır. Esas sözleşmeleri uyarınca pay sahibi olmanın belirli özellikleri taşıyan kişilerle sınırlandırılmış ve pay devirlerinin sadece bu özellikleri taşıyan kişilere yapılabileceği hükme bağlanmış olan ortaklıklar, Kanun kapsamından çıkma talebi ile SPK’ya başvurmaları ve başvurunun Kurulca uygun görülmesi halinde Kanun kapsamından çıkarılır.

4. Ortak sayısı nedeniyle Kanun kapsamından çıkarılma

Pay sahibi sayısının beş yüzün altında olduğunu;

a) Hazır bulunanlar listesi,

b) Pay defteri,

c) Kar payı dağıtımına dair muhasebe kayıt ve belgeleri,

d) Kuruluşa ve sonrasında gerçekleştirilen sermaye artırımlarına başvuran pay sahiplerine ilişkin kayıt ve belgeler

ile varsa ortaklığın pay sahipleri ile ilişkilerine dair benzer belge ve işlemlere dayanarak mahkeme tarafından atanan bilirkişi raporu ile tespit ettiren ortaklıklar, Kanun kapsamından çıkma talebi ile SPK’ya başvurmaları ve başvurunun Kurulca uygun görülmesi halinde Kanun kapsamından çıkarılır. Bilirkişi raporunda esas alınan hazır bulunanlar listesinin başvuru tarihinden en geç bir yıl önce düzenlenmiş olması ve pay defterinin güncel olması şarttır. Bilirkişi raporunun başvuru tarihinden önceki son üç ay içinde hazırlanmış olması ve sonuç kısmında;

a) Rapor tarihi itibarıyla yukarıda sayılan belgelerin tamamının incelenmesi sonucunda ortaklığın pay sahibi sayısının beş yüzün altında olduğunun tespit edildiğinin beyan edilmesi ve

b) İncelemede kullanılmayan belgelerin kullanılmama gerekçesinin belirtilmesi

zorunludur.

5. Finansal tablo kalemlerinin büyüklüğü nedeniyle Kanun kapsamından çıkarılma^[4]

SPK düzenlemelerine uygun olarak hazırlanmış ve özel bağımsız denetimden geçmiş başvuru tarihinden önceki son iki yıla ait finansal tablolar itibarıyla;

a) Aktif toplamı on milyon Türk Lirasından az olan veya

b) Net satış hasılatı dışında kalan diğer gelirler toplamı ve net satış hasılatının her ikisi de beş milyon Türk Lirasından az olan ya da

c) Tescil edilmiş sermayesi ile kanuni yedek akçeler toplamının tamamı karşılıksız kalan

ortaklıklar, Kanun kapsamından çıkma talebi ile Kurula başvurmaları ve başvurunun Kurulca uygun görülmesi halinde Kanun kapsamından çıkarılır. Ortaklığın yıllık finansal tablolarının bağımsız denetimden geçmiş olması halinde özel bağımsız denetim şartı aranmaz.

6. Faaliyetin devamlılığına ilişkin hususlar nedeniyle Kanun kapsamından çıkarılma

Faaliyetin devamlılığına ilişkin olarak;

a) Bakanlık düzenlemeleri çerçevesinde ilgili ticaret sicil müdürlükleri tarafından münfesih olduğu veya münfesih sayıldığı resen belirlenerek TTSG’de ilan edilmiş olan veya

b) İflas sonucundaki tasfiye de dahil olmak üzere zorunlu veya gönüllü olarak tasfiyeye giren ya da

c) Haklarında iflas kararı verilen

ortaklıklar, söz konusu hususları tevsik eden TTSG örneği, mahkeme kararı ve varsa yetkili organ kararı ile SPK’ya başvurmaları ve başvurunun Kurulca uygun görülmesi halinde Kanun kapsamından çıkarılır.

7. Kanun kapsamından resen çıkarılma

Yukarıdaki 3, 4, 5 ve 6 no’lu bölümlerde sayılan Kanun kapsamından çıkarılma şartlarından birinin veya birkaçının varlığının Kurulca tespit edilmesi halinde; ilgili ortaklıklar bilirkişi raporu, özel bağımsız denetim raporu veya diğer bilgi ve belgeler aranmaksızın Kurulca resen SPKn kapsamından çıkarılabilir.

Yukarıdaki 2, 3, 4, 5 ve 6 no’lu bölümlerde sayılan şartlardan herhangi birini sağlamamasına rağmen paylarının borsada işlem görmesi için süresi içinde başvurmayan ortaklıklar, Kurulca resen Kanun kapsamından çıkarılabilir.

Faaliyet konusu imtiyaz verilen bir işi görmek olup da bu imtiyazı kaldırılan veya tabi olunan mevzuat uyarınca faaliyet izni kaldırılan ortaklıklar, ilgili imtiyazın veya faaliyet izninin kaldırılmasını takip eden bir yıl içinde faaliyet konusunu değiştirmedikleri takdirde Kurulca resen Kanun kapsamından çıkarılabilir. Kurulca yapılacak bildirimleri içeren tebligatları arka arkaya iki kez adresinde bulunamama sebebiyle tebellüğ etmeyen ortaklıklar, Kurulca yapılacak yerinde inceleme sonucunda ticaret sicilinde kayıtlı ortaklık merkezinde bulunmadıklarının tespit edilmesi halinde gayri faal sayılarak Kurulca resen Kanun kapsamından çıkarılabilir.

Paylarının borsa tarafından sürekli olarak işlem görmekten men edilmesine ve borsa pazar veya piyasalarından çıkarılmasına karar verilen ortaklıklar, ilgili borsa kararını takip eden bir yıl içinde borsa tarafından paylarının yeniden işlem görmesine karar verilmemesi durumunda Kurulca resen SPKn kapsamından çıkarılır. Kendi istekleri ile borsa kotundan çıkan ortaklıklar, pay alım teklifi işlemlerinin tamamlanmasını takiben talepleri üzerine veya Kurulca resen Kanun kapsamından çıkarılır. Pay alım teklifi süresi içerisinde teklife cevap vermeyen ortakların SPK’nın ilgili düzenlemelerinde tanınan hakları saklıdır.

Birleşme, bölünme veya diğer sebeplerle ticaret sicilinden silinmiş olan ortaklıklar, bu işlemin TTSG’de ilan tarihi itibarıyla Kanun kapsamından çıkmış sayılır. Kurulun ilgili düzenlemeleri [“Ortaklıktan Çıkarma ve Satma Hakları Tebliği” (II-27.2 sayılı), 12.11.2014/29173] uyarınca ortaklıktan çıkarma veya satma hakkının doğması durumunda, bu hakların kullanılmasına ilişkin süreler bitmeden Kanun kapsamından çıkma başvurusu yapılamaz.

Ortaklıkların Kanun kapsamından resen çıkarılmasından önce Kurul, bu ortaklıkların hakim ortaklarına ortaklığın diğer payları için pay alım teklifinde bulunma zorunluluğu getirebilir. Bu kapsamda gerçekleştirilecek pay alım tekliflerinde fiyat, SPK’nın ilgili düzenlemelerine göre hazırlanacak değerleme raporuna göre belirlenir. Değerleme raporunda esas alınacak finansal tablolar Kurul karar tarihine göre dokuz aydan daha eski tarihli olamaz. Pay alım teklifinin gerçekleştirilmesine ilişkin Tebliğde hüküm bulunmayan hallerde, SPK’nın pay alım teklifine [“Pay Alım Teklifi Tebliği” (II-26.1 sayılı), RG 23.01.2014/28891] ilişkin düzenlemeleri kıyasen uygulanır.

8. Diğer ihraççıların Kanun kapsamından çıkarılması

Pay dışındaki sermaye piyasası araçlarını ihraç etmiş olan ihraççılar ilgili sermaye piyasası araçlarına ilişkin itfayı veya itfa yerine geçecek zorunlu işlemlerin gerçekleştirilmesini müteakip Kanun kapsamından çıkmış sayılır.

9. Halka açık ortaklık statüsünün geri kazanılması

Pay sahibi sayısı beş yüzün üzerinde olan ancak yukarıda 3, 5 ve 6 no’lu bölümlerde sayılan şartlardan herhangi birini sağladığı için Kanun kapsamından çıkarılan ortaklıklar, bu maddelerde sayılan Kanun kapsamından çıkarılma şartlarından herhangi birini sağlamaya devam ettikleri sürece halka açık ortaklık statüsünü geri kazanmış sayılmaz. Söz konusu ortaklıklar, anılan bölümlerde belirtilen Kanun kapsamından çıkarılma şartlarından hiçbirinin sağlanmadığının öğrenilmesinden itibaren on iş günü içinde SPK’ya başvurmak zorundadır.

Yukarıda 4 no’lu bölüm uyarınca Kanun kapsamından çıkarılan ortaklıklar, pay sahibi sayısının yeniden beş yüzün üzerine çıktığının tespit edilmesi durumunda SPK’nın ilgili düzenlemeleri [“Pay Tebliği” (VII-128.1 sayılı), RG 22.06.2013/28685] uyarınca Kurula başvurmak zorundadır.

Yukarıda 2 no’lu bölüm uyarınca Kanun kapsamından çıkarılan ortaklıklar, Kurulun ilgili düzenlemeleri çerçevesinde paylarını yeniden halka arz etmediği sürece halka açık ortaklık statüsünü geri kazanmış sayılmaz. Bu ortaklıkların yeniden Kanun kapsamına alınmak amacıyla başvuru hakları saklıdır.

10. Sonuç

Yukarıda ayrıntıları yer alan düzenlemelerle, payları borsada işlem görmeyen ortaklıkların, genel kurul kararıyla, ortaklık yapısı, ortak sayısı, finansal tablo kalemlerinin büyüklüğü ve faaliyetin devamlılığına ilişkin hususlar nedeniyle kendi talepleri veya Kurulca resen Kanun kapsamından çıkarılmalarına ilişkin esaslar düzenlenmiştir.

Pay sahibi sayısı nedeniyle halka açık sayılan ortaklıklardan paylarının borsada işlem görmesini istemeyenlerin, genel kurul kararı ile Kanun kapsamından çıkabilmelerine imkan sağlanmış, Kanun kapsamından çıkma kararına olumlu oy kullanmayan veya genel kurula katılmayan tüm pay sahiplerine ayrılma hakkı tanınmıştır.

Ortak sayısı 500’ün altında olan ortaklıkların SPKn kapsamından çıkabileceği düzenlenmiştir. Ortaklık yapısı nedeniyle Kanun kapsamından çıkarılma şartları;

a) Sermayenin %95’inden daha fazlasının en fazla 50 pay sahibine ait olması,

b) Sermayenin %50’sinden fazlasının doğrudan ve/veya dolaylı olarak il özel idarelerine, belediyelere veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait olması,

c) Esas sözleşme uyarınca pay sahibi olmanın belirli özellikleri taşıyan kişilerle sınırlandırılmış olması

şeklinde belirlenmiştir. SPK düzenlemelerine uygun olarak hazırlanmış ve özel bağımsız denetimden geçmiş son iki yıla ait finansal tablo kalemleri belirli büyüklüğün altında olan ortaklıklara, SPKn kapsamından çıkarılma imkanı sağlanmıştır. Halka açık ortaklıkların paylarının borsada işlem görmesi zorunluluğu çerçevesinde, borsaya ve SPK’ya yapılacak başvurulara ilişkin esaslar ile bu ortaklıkların yükümlülükleri düzenlenmiştir.

KAYNAKÇA

Mevzuat

Sermaye Piyasası Kanunu, Kanun Numarası: 6362, Kabul Tarihi: 06.12.2012, RG 30.12.2012/28513

Ortaklıkların Kanun Kapsamından Çıkarılması ve Paylarının Borsada İşlem Görmesi Zorunluğuna İlişkin Esaslar Tebliği (II-16.1 sayılı), 30.12.2013/28867(mükerrer)

* Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıda yer alan tüm hatalar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir.

[1] RG 30.12.2012/28513

[2] SPKn m.16 şöyledir: “(1) Payları borsada işlem gören ortaklıklar ile kitle fonlaması suretiyle halktan para toplayan ortaklıklar hariç olmak üzere pay sahibi sayısı beş yüzü aşan anonim ortaklıkların payları halka arz olunmuş sayılır. Bu ortaklıklar halka açık ortaklık hükümlerine de tabi olurlar.

(2) Payları borsada işlem görmeyen anonim ortaklıklar, halka açık ortaklık statüsünü kazandıktan sonra en geç iki yıl içinde paylarının işlem görmesi için borsaya başvurmak zorundadırlar. Aksi durumda, Kurul, bu payların borsada işlem görmesi veya ortaklığın halka açık ortaklık statüsünden çıkarılması için, ortaklığın talebini aramaksızın gerekli kararları alır.

(3) Pay sahibi sayısı en az beş yüz olan kooperatiflerin veya kendisine ortak olan kooperatiflerin pay sahibi sayısı tek başına ya da toplam olarak en az beş yüz olan kooperatif birliklerinin veya kooperatif merkez birliklerinin yönetim kontrolüne sahip olduğu ve yıllık en az elli milyon Türk lirası satış hasılatı yapmış olan anonim ortaklıkların payları halka arz olunmuş sayılır. Bu ortaklıklar halka açık ortaklık hükümlerine de tabi olurlar. Bu fıkra kapsamına giren ortaklıklara ikinci fıkra hükümleri uygulanmaz.”

[3] Tebliğde geçen;

a) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,

b) Borsa: Kanunun 3’üncü maddesinde tanımlanan borsayı,

c) Gelişen İşletmeler Piyasası: Borsa mevzuatında tanımlanan piyasayı,

ç) Hakim ortak: Kanunun 26’ncı maddesinde belirtilen yönetim kontrolüne sahip olan gerçek ve tüzel kişileri,

d) Halka Açık Ortaklık/Ortaklık: Payları halka arz edilmiş olan veya halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıkları,

e) İhraççı: Sermaye piyasası araçlarını ihraç eden, ihraç etmek üzere Kurula başvuruda bulunan veya sermaye piyasası araçları halka arz edilen tüzel kişileri,

f) Kanun/SPKn: Sermaye Piyasası Kanununu,

g) Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP): Mevzuat uyarınca kamuya açıklanması gerekli olan bilgilerin elektronik imzalı olarak iletildiği ve kamuya duyurulduğu elektronik sistemi,

ğ) Kurul/SPK: Sermaye Piyasası Kurulunu,

h) MKK: Merkezi Kayıt Kuruluşu Anonim Şirketini,

ı) Platform: Ortaklıkların, Kanunun 16’ncı maddesi çerçevesinde paylarının borsada işlem görmesi için başvurmak zorunda olduğu, borsa tarafından oluşturulan ve işleyiş usul ve esasları borsa tarafından belirlenen platformu, pazarı veya piyasayı,

i) TTSG: Türkiye Ticaret Sicili Gazetesini,

j) Yetkili kuruluş: Kurulca saklama hizmeti vermek üzere faaliyet izni almış yatırım kuruluşlarını

ifade eder.

[4] Bu bölümde yer alan tutarlar, Sermaye Piyasası Kurulu’nun 31.12.2020 tarihli ve 79/1639 sayılı Kararı uyarınca 2021 yılı için sırasıyla; 10.638.225 TL ve 21.276.450 TL olarak belirlenmiş ve anılan Karar, 31.12.2020 tarihli ve 2020/78 sayılı Sermaye Piyasası Kurulu Bülteni ile kamuya duyurulmuştur.