Payları Borsada İşlem Gören Şirketlerde Hissedar Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Birliği Direktifindeki Temel Hükümler*

“Kalırsa bir soru kalır benden

Yanıtı var mıdır bilmem

Denizine göğüne toprağına,

Uçanına kaçanına

Bu dünyanın

…”

Ahmet ERHAN

(1958-2013; “Kalırsa Bir Soru”)

1. Konuya İlişkin Avrupa Parlamentosu ve Komisyonu Kararı ve Gerekçeleri

^*Avrupa Topluluğunu kuran Antlaşmanın (Treaty establishing the European Community) ve özellikle bu antlaşmanın 44’üncü ve 95’inci maddelerini göz önünde bulundurarak ve Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi’nin (European Economic and Social Committee) de görüşleri dikkate alınarak hazırlanan “Borsada İşlem Gören Şirketlerde Hissedarların Belirli Haklarının Kullanılması”na (exercise of certain rights of shareholders in listed companies) İlişkin 11 Temmuz 2007 tarihli ve 2007/36/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Direktifi^[1] (European Parliament and of the Council), Avrupa Birliği Resmi Gazetesinin (Official Journal of the European Union) 14.07.2007 tarihli ve 184/17 sayılı nüshasında yayımlanmış ve yayımlanmasını izleyen 20’nci günde yürürlüğe girmiştir.

Avrupa Komisyonu (Komisyon) tarafından, 21 Mayıs 2003 tarihli ‘Şirketler Hukukunun Modernleştirilmesi ve Avrupa Birliği’nde Kurumsal Yönetimin Güçlendirilmesi-Bir İlerleme Planı’ (Modernising Company Law and enhancing Corporate Governance in the European Union-A Plan to Move Forward) başlıklı Avrupa Konseyi ve Parlamentosu’na sunulan Tebliğde, payları borsada işlem gören şirketlerde hissedar haklarının güçlendirilmesi (enhancing shareholders’ rights in listed companies) ve oy kullanma ile ilgili sınır ötesi sorunların (problems relating to cross-border voting) acilen çözülmesi gerektiği belirtilmiştir.

Avrupa Parlamentosu, 21 Nisan 2004 tarihli Kararında, Komisyonun, özellikle şeffaflık (transparency), vekaleten oy kullanma hakları (proxy voting rights), elektronik araçlar ve sınır ötesi oy haklarının kullanılmasının sağlanması suretiyle genel kurul toplantılarına katılma (possibility of participating in general meetings via electronic means and ensuring that cross-border voting rights) imkanı ile ilgili kuralların genişletilmesi yoluyla, hissedarların haklarını güçlendirme niyetini desteklediğini ifade etmiştir.

Oy hakkına sahip pay sahipleri (holders of shares carrying voting rights), payların iktisabında ödenmesi gereken fiyata yansıtılmak kaydıyla bu haklarını kullanabilmelidirler. Ayrıca, bu, etkin hissedar kontrolü (effective shareholder control) ve sağlam kurumsal yönetişim (sound corporate governance) için bir ön koşul olduğundan, hem kolaylaştırılmalı hem de teşvik edilmelidir. Bu nedenle, Avrupa Birliği’ne üye devletlerin (Üye Devletler) yasalarını bu amaca yakınlaştırmak için önlemler almaları gerekir. Genel kuruldan belirli bir süre önce payların bloke edilmesine konu oy haklarının kullanılması (exercise of voting rights) gibi pay sahiplerini oy kullanmaktan caydırıcı engeller kaldırılmalıdır. Ancak, bu Direktif/Yönerge, kolektif yatırım kuruluşları (collective investment undertakings) tarafından ihraç edilen finansal araçlara veya bu tür teşebbüslerde edinilen veya elden çıkarılan finansal araçlara ilişkin mevcut Avrupa Topluluğu (Topluluk) mevzuatını etkilemez.

Mevcut Topluluk mevzuatı bu amaca ulaşmak için yeterli değildir. Menkul kıymetlerin resmi borsa kotasyonuna alınmasına (admission of securities to official stock exchange listing) ve bu menkul kıymetlerle ilgili kamuya açılanacak bilgilere ilişkin 28 Mayıs 2001 tarihli ve 2001/34/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Direktifi, ihraççıların hissedarların oy verme sürecinin kendisi ile ilgilenmeyen ancak kamuya açıklanması gereken bilgilere odaklanmaktadır. Ayrıca, menkul kıymetleri organize yani düzenlenmiş bir piyasada (regulated market) işlem görmesine izin verilen ihraççılar hakkındaki bilgilere ilişkin şeffaflık yükümlülüklerinin uyumlaştırılmasına (harmonisation of transparency requirements) ilişkin 15 Aralık 2004 tarihli Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin 2004/109/EC sayılı Direktifi, ihraççılara genel kurul toplantılarına ilişkin belirli bilgi ve belgeleri sağlama yükümlülüğü getirmiş olup, bu tür bilgi ve belgelerin ihraççının bulunduğu Üye Devlette sağlanması gerekir. Bu nedenle, yatırımcıları korumak ve oy hakkı olan hisse senetlerine ilişkin hissedarlık haklarının sorunsuz ve etkin bir şekilde kullanılmasını teşvik etmek amacıyla belirli asgari standartlar getirilmelidir. Oy hakkı dışındaki haklarla ilgili olarak, Üye Devletler, bu asgari standartların uygulanmasını, bu hisselerin halihazırda bu tür standartlardan yararlanmadıkları ölçüde, oy hakkı olmayan hisselere de genişletmekte özgürdürler.

Borsada işlem gören şirketlerdeki hisselerin önemli bir kısmı (significant proportions of shares in listed companies), şirketin merkezinin bulunduğu Üye Devlette ikamet etmeyen hissedarlara aittir. Mukim olmayan hissedarlar (non-resident shareholders) da, genel kurulla ilgili haklarını, şirketin merkezinin bulunduğu Üye Devlette ikamet eden hissedarlar kadar kolay bir şekilde kullanabilmelidirler. Bu durum, mukim olmayan pay sahiplerinin genel kurula (general meeting) ilişkin bilgilere ulaşmasını ve genel kurula fiziki olarak katılmadan oy haklarını kullanmasını engelleyen mevcut engellerin kaldırılmasını gerektirmektedir. Bu engellerin kaldırılması (removal of these obstacles) ise, genel kurula katılmayan veya katılamayan mukim hissedarlara (resident shareholders) da fayda sağlayacaktır.

Hissedarlar (shareholders), nerede ikamet ederlerse etsinler, genel kurul toplantısında veya öncesinde bilinçli olarak oy kullanabilmelidirler. Tüm pay sahiplerinin;

• Genel kurula sunulmak istenen belgeleri incelemek ve
• Oy haklarını nasıl kullanacaklarını belirlemek

için yeterli zamanları olmalıdır. Bu amaçla, genel kurul toplantısı zamanında bildirilmeli ve genel kurula sunulması amaçlanan bilgiler tam olarak pay sahiplerine verilmelidir. Modern teknolojilerin bilgiyi anında erişilebilir kılmak için sunduğu olanaklardan da yararlanılmalıdır.

[Bu Yönerge, borsada işlem gören tüm şirketlerin halihazırda bir İnternet sitesine sahip olduğunu varsaymaktadır.]

Pay sahipleri, ilke olarak;

• Genel kurul gündemine madde koyma ve
• Gündemde yer alan maddeler için karar taslaklarını masaya koyma

olanağına sahip olmalıdır. Topluluk genelinde halihazırda kullanımda olan farklı zaman çerçeveleri ve usullere (different time-frames and modalities) halel getirmeksizin, bu hakların kullanılması iki temel kurala tabi olmalıdır, yani bu hakların kullanılması için gereken herhangi bir eşik, toplam sürenin %5’ini geçmemelidir. Şirketin sermayesi ve tüm hissedarların her durumda gündemin nihai şeklini, gündemin her bir maddesinin görüşülmesine ve oylanmasına hazırlanmak için yeterli sürede almaları gerekir.

Prensip olarak her pay sahibi, genel kurul gündemindeki maddeler ile ilgili soru sorma ve cevaplandırılma olanağına sahip olmalı, soruların nasıl ve ne zaman sorulacağı ve cevaplanacağına ilişkin Üye devletlerce belirlenen kurallar Genel Kurullara bırakılmalıdır.

Şirketler, hissedarlara genel kurul toplantısına elektronik katılım imkanı sunma konusunda hiçbir yasal engelle karşılaşmamalıdırlar. Genel kurula gerek yazışma yoluyla (correspondence) gerekse elektronik ortamda (electronic means) yani şahsen katılmadan oy kullanma, kimlik doğrulaması (verification of identity) ve elektronik iletişimin güvenliği (security of electronic communications) için gerekli olanlar dışında kısıtlamalara tabi olmamalıdır. Ancak bu, Üye Devletlerin, yeni koşulların meydana geldiği veya bir hissedarın yazışma veya elektronik yollarla oyunu kullandıktan sonra ortaya çıktığı durumları ele almayı amaçlayan kurallar da dahil olmak üzere, oylama sonuçlarının her koşulda hissedarların niyetlerini yansıtmasını sağlamaya yönelik kurallar benimsemesini engellememelidir.

İyi kurumsal yönetişim (good corporate governance), sorunsuz ve etkili bir vekaleten oylama süreci gerektirir. Bu nedenle vekaleten oylamayı hantal ve maliyetli hale getiren mevcut sınırlamalar ve kısıtlamalar kaldırılmalıdır. Ancak iyi kurumsal yönetişim, vekaleten oy kullanmanın olası kötüye kullanılmasına karşı yeterli güvenceleri de gerektirmektedir. Bu nedenle vekil, çıkar çatışmasına yol açan nedenlerden bağımsız olarak hissedardan almış olabileceği herhangi bir talimata uymakla yükümlü olmalı ve Üye Devletler, vekilin, sebebi ne olursa olsun, hissedarın menfaati dışında herhangi bir menfaat peşinde koşmamasını sağlayan uygun önlemleri alabilmelidir. Olası kötüye kullanıma karşı alınacak önlemler, özellikle, Üye Devletlerin, vekaletlerin toplanmasına aktif olarak katılan veya fiilen belirli bir sayıdan fazla vekalet toplamış olan kişilerin faaliyetlerini düzenlemek için, yeterli derecede güvenilirlik ve şeffaflık (adequate degree of reliability and transparency) sağlamak amacıyla benimseyebilecekleri rejimlerden oluşur. Hissedarlar, bu Direktif uyarınca, kendi adlarına genel kurul toplantılarına katılmak ve oy kullanmak üzere bu kişileri vekil olarak atama konusunda sınırsız bir hakka sahiptir. Ancak bu Yönerge, toplanan vekaletlerin hileli kullanımı (fraudulent use of proxies) yoluyla oyların kullanıldığı durumlarda, Üye Devletlerin bu kişilere uygulayabileceği herhangi bir kural veya yaptırımı etkilemez. Ayrıca, bu Yönerge, şirketlere vekillerin, atanan hissedarların oy kullanma talimatlarına uygun olarak oy kullandığını doğrulama yükümlülüğü de getirmez.

Finansal aracıların yani aracı kurumların (financial intermediaries) söz konusu olduğu durumlarda, yatırımcıların her aracı kurumun hisselerinde ekonomik bir paya (economic stake in the shares) sahip olmayabilecek zincirdeki her aracının işbirliği olmadan hisselerine bağlı oy haklarını sıklıkla kullanamayacakları göz önüne alındığında, talimatlara göre oy kullanmanın etkinliği büyük ölçüde aracılar zincirinin verimliliğine bağlıdır. Bu nedenle, yatırımcının sınır ötesi oy haklarını kullanabilmesi (voting rights in cross-border situations) için aracı kurumların oy haklarının kullanımını kolaylaştırması önemlidir. Yatırımcıların etkin oy kullanma hizmetlerine erişimini sağlamak ve oy haklarının bu yatırımcılar tarafından verilen talimatlara uygun olarak kullanılmasını temin etmek amacıyla, Komisyon tarafından bu konuya bir Tavsiye bağlamında daha fazla önem verilmelidir.

Genel kurul öncesinde kullanılan oyların elektronik veya yazışma yoluyla yönetim veya denetim organlarına (management or supervisory body) ve kamuya açıklanma zamanı (timing of disclosure), kurumsal yönetişimin önemli bir konusu olmakla birlikte, Üye Devletler tarafından belirlenebilir.

Oylama sonuçları (voting results), pay sahipleri tarafından ifade edilen oy kullanma niyetlerini yansıtan yöntemlerle belirlenmeli ve genel kuruldan sonra en azından şirketin internet sitesi aracılığıyla şeffaf hale getirilmelidir.

Bu Direktifin asıl amacı, yani hissedarların haklarını Avrupa Topluluğu genelinde etkin bir şekilde kullanmalarına izin vermek, Üye Devletler tarafından mevcut Topluluk mevzuatı temelinde yeterince gerçekleştirilemez ve dolayısıyla, önlemler, Topluluk düzeyinde daha iyi elde edilirse, Topluluk, Antlaşma’nın 5’nci maddesinde belirtilen ikincillik ilkesine (principle of subsidiarity) uygun olarak önlemler alabilir. Söz konusu maddede belirtilen orantılılık ilkesine (principle of proportionality) uygun olarak, bu Yönerge, bu amaca ulaşmak için gerekli olanın ötesine geçmez.

2. 2007/36/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Direktifi

2.1. Direktifin Konusu ve Kapsamı

Bu Direktif/Yönerge, kayıtlı ofisi bir Üye Devlette bulunan ve hisseleri, Üye Devlet dışında yerleşik veya faaliyet gösteren düzenlenmiş bir piyasada işlem görmeye kabul edilen şirketlerin genel kurulları ile ilgili olarak oy kullanan hisselere ilişkin belirli hissedar haklarının kullanılmasına ilişkin yükümlülükleri ortaya koymaktadır.

Bu Direktifte kapsanan konuları düzenlemeye yetkili Üye Devlet, şirketin tescilli ofisinin bulunduğu Üye Devlet olacak ve ‘geçerli hukuka’ yapılan atıflar, o Üye Devletin hukukuna yapılan atıf sayılacaktır.

Üye Devletler, aşağıdaki şirket türlerini bu Direktiften muaf tutabilirler:

a) Devredilebilir menkul kıymetlere toplu yatırım (undertakings for collective investment in transferable securities/UCITS) yapan kolektif yatırım kuruluşlarına ilişkin kanun, yönetmelik ve idari hükümlerin koordinasyonunu düzenleyen 20 Aralık 1985 tarihli 85/611/EEC sayılı Konsey Direktifinin 1(2) Maddesi anlamında kolektif yatırım kuruluşları;

b) Kolektif yatırım kuruluşlarının yetkilendirilmiş olması, yetkili makamların denetimine tabi olması ve 85/611/EEC sayılı Direktif kapsamındakilere eşdeğer bir emanetçi işlevine sahip olmaları şartıyla, tek amaçları halktan toplanan sermayenin topluca yatırıma dönüştürülmesi (collective investment of capital provided by the public) olan, riskin dağıtılması/yayılması ilkesi (principle of risk spreading) ile çalışan ve temel yatırımlarını ihraççılarından herhangi biri üzerinde yasal veya yönetimsel kontrol altına almaya çalışmayan teşebbüsler ile

c) Kooperatif toplulukları (cooperative societies).

Bu Yönerge, Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin sırasıyla;

• 15 Mayıs 2014 tarihli ve 2104/59 sayılı ve
• 17 Mayıs 2017 tarihli ve 2017/828 sayılı

Direktifleri ile değişikliğe uğramış ve anılan Yönergeye “Kurumsal Yatırımcıların, Varlık Yöneticilerinin ve Vekil Danışmanların Şeffaflığı” (Transparency of Institutional Investors, Asset Managers and Proxy Advisors) ve “Uygulama ve Cezalar” (Implementing Acts and Penalties) başlıklı iki bölüm daha eklenmiş ve eklenen bölümlerin madde başlıkları şöyle olmuştur:

• Katılım politikası (engagement policy),
• Kurumsal yatırımcıların yatırım stratejisi ve varlık yöneticileri ile yapılan düzenlemeler (investment strategy of institutional investors and arrangements with asset managers),
• Varlık yöneticilerinin şeffaflığı (transparency of asset managers),
• Vekalet danışmanların şeffaflığı (transparency of proxy advisors),
• Gözden geçirmek (review),
• Komite prosedürü (committee procedure),
• Tedbirler ve cezalar (measures and penalties).

Ayrıca, mezkûr Direktifin “Hissedarlar Genel Kurulları” (General Meetings of Shareholders) başlıklı mevcut bölümüne de aşağıdaki madde başlıkları ilave edilmiştir:

• Ücret politikasında oy kullanma hakkı (right to vote on the remuneration policy),
• Ücret raporunda yer alması gereken bilgiler ve oy kullanma hakkı (information to be provided in and right to vote on the remuneration report),
• İlişkili taraf işlemlerinin şeffaflığı ve onaylanması (transparency and approval of related party transactions).

2.2. Yönergedeki Başlıca Tanımlar

• Düzenlenmiş piyasa (regulated market), Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 21 Nisan 2004 tarihli finansal araçlar piyasalarına ilişkin 2004/39/EC sayılı Direktifinin 4(1) maddesinin 14. bendinde tanımlanan piyasalardır.
• Hissedar (shareholder), yürürlükteki yasalar uyarınca ortak olarak tanınan gerçek veya tüzel kişilerdir.
• Vekalet (proxy), bir gerçek veya tüzel kişinin bir hissedar tarafından, o hissedarın genel kuruldaki haklarının bir kısmını veya tamamını kendi adına kullanması için yetkilendirilmesidir.
• Aracı/aracı kurum (intermediary), Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 2014/65/EU sayılı Direktifinin 4(1) maddesinin (1) numaralı bendinde tanımlanan bir yatırım firması; 575/2013/EU sayılı Tüzüğü’nün 4. maddenin (1) numaralı bendinde tanımlanan bir kredi kuruluşu ve 909/2014/EU sayılı Tüzüğü’nün 2(1) maddesinin (1) numaralı bendinde tanımlandığı gibi hisse senetlerinin muhafazası, hisselerin idaresi veya hissedarlar veya diğer kişiler adına menkul kıymet hesaplarının muhafazası hizmetlerini sağlayan bir merkezi menkul kıymet saklama kuruluşudur.
• Kurumsal yatırımcı (institutional investor), (i) Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 2009/138/EC sayılı Direktifinin 2(3) maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri anlamında hayat sigortası faaliyetlerini yürüten bir teşebbüs ile bu Direktifin 13. maddesinin (7) numaralı bendinde tanımlandığı şekliyle reasürans şirketi; (ii) Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 2016/2341 sayılı Direktifinin 2. maddesi kapsamında emeklilik kurumudur.
• Varlık yöneticisi (asset manager), 2011/61/EU sayılı Direktifin 4(1) no.lu maddesinin (b) bendi ve aynı Direktifin 3’üncü maddesi uyarınca muafiyet koşullarına girmeyen bir yatırım yönetimi şirketidir.
• Vekalet danışmanı (proxy advisor), araştırma, tavsiye veya oylama sağlayarak yatırımcıların oy verme kararlarını bilgilendirmek amacıyla, kurumsal açıklamaları ve ilgili olduğu durumlarda borsadaki şirketlerin diğer bilgilerini profesyonel ve ticari temelde analiz eden tüzel kişilerdir.
• İlişkili taraf (related party), Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 1606/2002/EC sayılı Tüzüğü uyarınca kabul gören uluslararası muhasebe standartlarında tanımlanan kişilerdir.
• Yöneticiler (director), (i) Bir şirketin idari, yönetim veya denetim organlarının herhangi bir üyesi; (ii) Bir şirketin idari, yönetim veya denetim organlarının üyesi olmadıkları durumlarda, icra başkanı ve bir şirkette bu tür bir işlev varsa, genel müdür yardımcıları; (iii) Bir Üye Devlet tarafından bu şekilde belirlendiği takdirde, (i) veya (ii) bentlerinde gerçekleştirilenlere benzer işlevleri yerine getiren diğer kişilerdir.
• Hissedar kimliğine ilişkin bilgiler (information regarding shareholder identity), en azından aşağıdaki bilgiler de dahil olmak üzere, bir hissedarın kimliğinin tespit edilmesini sağlayan bilgiler anlamına gelir: (i) Hissedarın adı ve iletişim bilgileri (tam adresi ve varsa e-posta adresi dahil) ve tüzel kişi ise sicil numarası veya sicil numarası yoksa benzersiz tanımlayıcısı, örneğin tüzel kişilik tanımlayıcısı olarak; (ii) Sahip olunan hisse sayısı ve (iii) Sadece şirket tarafından talep edildiği sürece, sahip olunan hisselerin kategorileri veya sınıfları veya hisselerin tutulduğu tarih.

2.3. Hissedarlar Genel Kurulları (general meetings of shareholders)

2.3.1. Hissedarlara eşit muamele (equal treatment of shareholders)

Şirket, genel kurula katılma ve oy haklarının kullanımında aynı durumda olan tüm pay sahiplerine eşit muamele edilmesini sağlar.

2.3.2. Genel kurul öncesi bilgilendirme (information prior to the general meeting)

Devralma tekliflerine ilişkin 21 Nisan 2004 tarihli Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin 2004/25/EC sayılı Direktifinin 9(4) ve 11(4) no.lu maddelerine halel getirmeksizin, Üye Devletlerdeki şirket genel kurullarının toplantı gününden en geç 21 gün önce bu maddenin ikinci paragrafında belirtilen şekillerden biri ile toplantıya çağrılmaları gerekir.

Üye Devletler, şirketin hissedarlara tüm hissedarların erişebileceği elektronik yollarla oy kullanma imkanı sunduğu durumlarda, bu maddenin ikinci paragrafında belirtilen usullere göre toplantı gününden en geç 14 gün önce hissedarlar genel kurulunun yıllık genel kurul toplantısı olmayan bir genel kurul toplantısı için çağrısı yapmasına karar verebilir. Bu karar, temsil edilen paylara veya taahhüt edilen sermayeye ilişkin oyların en az üçte iki çoğunluğu ile ve bir sonraki yıllık genel kurul toplantısından geç olmamak üzere alınır.

Üye Devletlerin, bu maddeye uyulması koşuluyla, ilk toplantı ile toplanan toplantı için gerekli olan çoğunluk sağlanamaması nedeniyle düzenlenen bir genel kurul toplantısının ikinci veya sonraki çağrısı için birinci ve ikinci alt paragraflarda belirtilen asgari süreleri uygulamasına gerek yoktur. İlk toplantı için gündeme yeni bir madde konmamış olması ve nihai toplantı ile genel kurul tarihi arasında en az 10 gün geçmesi gerekir.

Madde 1(2)’de tanımlandığı gibi yetkili Üye Devlet tarafından belirlenen ek bildirim veya yayın yükümlülüklerine (requirements for notification or publication) halel gelmeksizin, ayrım gözetmeksizin şirketin bu Maddenin birinci paragrafında atıfta bulunulan çağrıyı hızlı erişim sağlayacak şekilde yayınlaması istenir. Üye Devlet, şirketin, Avrupa Topluluğu genelinde kamuya etkili bir şekilde yayılması için makul olarak güvenilebilecek medyayı kullanmasını ister. Üye Devlet, yalnızca operatörleri kendi topraklarında yerleşik olan medyayı kullanma zorunluluğu getiremez. Üye Devletin, şirketin kayıtlı hissedarlarının her birine çağrı gönderme yükümlülüğü altında olması şartıyla, mevcut bir hissedar sicilinden hissedarlarının adlarını ve adreslerini tanımlayabilen şirketlere ilk alt paragrafı uygulamasına gerek yoktur. Her iki durumda da şirket, toplantının öngörülen şekilde yapılması için herhangi bir özel maliyet talep edemez.

Yukarıda birinci paragrafta atıfta bulunulan toplantı (convocation) en azından;

(a) Genel kurul toplantısının ne zaman ve nerede yapılacağını ve genel kurul için önerilen gündemi kesin olarak belirtmek;

(b) Pay sahiplerinin genel kurula katılabilmeleri ve oy kullanabilmeleri için uymaları gereken prosedürlerin açık ve net bir tanımını (description of the procedures) içermek

zorundadır. Bu da, aşağıdaki hususlar ile ilgili bilgileri içerir:

(i) Toplantının düzenlenmesinden sonra bu hakların kullanılabileceği ölçüde, 6’nı ve 9’uncu madde kapsamında pay sahiplerine sağlanan haklar ve bu hakların kullanılabileceği süreler [toplantı, şirketin internet sitesinde bu haklara ilişkin daha ayrıntılı bilgilere atıfta bulunulması koşuluyla, yalnızca bu hakların kullanılabileceği son tarihleri (deadlines) belirtmekle sınırlanabilir];

(ii) Vekaleten oy kullanma prosedürü, özellikle vekaleten oy kullanmak için kullanılacak formlar ve şirketin vekillerin atanmasına ilişkin elektronik bildirimleri (electronic notifications of the appointment of proxy holders) kabul etmeye hazır olduğu araçlar ve

(iii) Uygulanabildiğinde, yazışma veya elektronik yollarla oy kullanma prosedürleri.

(c) Varsa, madde 7(2)’de tanımlanan kayıt tarihini belirtmek ve sadece o tarihte hissedar olanların genel kurula katılma ve oy kullanma hakkına sahip olduğunu açıklamak;

(d) Dördüncü paragrafın (c) ve (d) bentlerinde atıfta bulunulan belgelerin ve karar taslaklarının tam, kısaltılmamış metinlerinin (unabridged text of the documents) nereden ve nasıl elde edilebileceğini belirtmek;

(e) Dördüncü paragrafta atıfta bulunulan bilgilerin sunulacağı İnternet sitesinin adresini belirtmek.

Üye Devletler, genel kurul gününden en geç 21 gün önce başlayan ve toplantı günü de dahil olmak üzere süresiz olmak üzere şirketin internet sitesinde en az aşağıdaki bilgilerin bulunmasını sağlar:

(a) Birinci paragrafta atıfta bulunulan toplantı;

(b) Toplantı tarihindeki toplam hisse sayısı ve oy hakları (total number of shares and voting rights) [şirket sermayesinin iki veya daha fazla hisse sınıfına ayrıldığı her bir hisse sınıfı için ayrı toplamlar dahil];

(c) Genel kurula sunulacak belgeler (documents to be submitted to the general meeting);

(d) Genel kurul gündeminin önerilen her maddesi (each item on the proposed agenda of the general meeting) için bir karar taslağı (draft resolution) veya herhangi bir karar alınması önerilmediğinde (no resolution), yürürlükteki kanunla belirlenecek şirket içindeki yetkili bir organdan bir görüş; ayrıca pay sahipleri tarafından hazırlanan karar taslakları, şirkete ulaştıktan sonra mümkün olan en kısa sürede internet sitesine eklenecektir;

(e) Varsa, doğrudan her pay sahibine gönderilmedikçe, vekaleten ve yazışma yoluyla oy kullanmak için kullanılacak formlar.

Yukarıda (e) bendinde atıfta bulunulan formların teknik nedenlerle internet ortamında sunulamaması durumunda, şirket internet sitesinde formların kağıt üzerinde nasıl temin edilebileceğini belirtir. Bu durumda şirket, formları talep eden her pay sahibine posta yoluyla ve ücretsiz olarak göndermekle yükümlüdür.

2004/25/EC sayılı Direktifin 9(4) veya 11(4) no.lu maddelerine veya bu maddenin birinci paragrafının ikinci alt paragrafına uygun olarak, genel kurul çağrısı, toplantıdan önceki 21’inci günden daha geç yapılırsa, toplantıda bu fıkrada belirtilen süre buna göre kısaltılır.

2.3.3. Genel kurul gündemine madde koyma ve karar tasarılarını masaya koyma hakkı (right to put items on the agenda of the general meeting and to table draft resolutions)

Üye Devletler, bireysel veya toplu olarak hareket eden hissedarlara;

a) Gerekçe veya genel kurulda kabul edilecek bir karar taslağı ile birlikte sunulmak kaydıyla, her ortağın genel kurul gündemine madde koyma hakkı (right to put items on the agenda of the general meeting) olduğunu ve

b) Genel kurul gündeminde yer alan veya alınacak olan maddeler için karar taslağı hazırlama hakkına (right to table draft resolutions for items included or to be included on the agenda of a general meeting) sahip olduğunu

temin edecektir. Üye Devletler, yukarıda (a) bendinde atıfta bulunulan hakkın yalnızca yıllık/olağan genel kurul (annual general meeting) toplantısı ile ilgili olarak kullanılmasını, tek başına veya toplu olarak hareket eden hissedarların bir toplantıya çağırma veya şirketten talepte bulunma hakkına sahip olmaları koşuluyla sağlayabilir. Üye Devletler, bu hakların yazılı olarak (posta hizmetleri veya elektronik yollarla iletilerek) kullanılmasını sağlayabilirler.

Birinci fıkrada belirtilen haklardan herhangi birinin, ilgili hissedar veya hissedarların şirkette asgari paya sahip olmaları şartına bağlı olduğu durumlarda, bu asgari pay (minimum stake) sermayenin %5’ini aşamaz.

Her Üye Devlet, hissedarların birinci paragrafın (a) bendinde atıfta bulunulan hakkı kullanabilecekleri, genel kurul veya toplantıdan önce belirli sayıda gün referans alınarak tek bir son tarih belirleyecektir. Aynı şekilde, her Üye Devlet, birinci paragrafın (b) bendinde atıfta bulunulan hakkın kullanılması için bir son tarih belirleyebilir.

Üye Devletler, birinci paragrafın (a) bendinde atıfta bulunulan hakkın kullanılmasının, hissedarlara önceden bildirilmiş olan genel kurul gündeminin değiştirilmesini gerektirmesi durumunda, şirket, herhangi bir kayıt tarihi yoksa diğer hissedarların vekil tayin etmelerine veya varsa yazışma yoluyla oy kullanmalarına imkan verecek şekilde genel kurul tarihinden yeterince bir süre önce Madde 7(2)’de tanımlanan geçerli kayıt tarihinden önce, önceki gündemle aynı şekilde revize edilmiş bir gündem sunmasını sağlayacaklardır.

2.3.4. Genel kurula katılma ve oy kullanma şartları (requirements for participation and voting in the general meeting)

Üye Devletler;

a) Bir pay sahibinin genel kurula katılma ve paylarından herhangi biri ile ilgili oy kullanma haklarının, paylarının genel kuruldan önce başka bir gerçek veya tüzel kişi adına tevdi edilmesi, devredilmesi veya tescil edilmesi şartı aranmadığını;

b) İkinci fıkrada tanımlanan kayıt tarihi ile bunun geçerli olduğu genel kurul toplantısı arasındaki süre boyunca bir hissedarın hisselerini satma veya başka bir şekilde devretme haklarının, diğer zamanlarda tabi olmadıkları herhangi bir kısıtlamaya tabi olmadığını

sağlamak zorundadırlar. Üye Devletler, bir hissedarın genel kurula katılma ve hisselerine ilişkin oy kullanma haklarının, o hissedarın genel kuruldan önce belirli bir tarihte sahip olduğu hisselere göre belirlenmesini de sağlarlar.

Üye Devletlerin, ilk alt paragrafı, genel kurul gününde mevcut bir hissedar sicilinden hissedarlarının adlarını ve adreslerini tespit edebilen şirketlere uygulamasına gerek yoktur.

Her Üye Devlet, tüm şirketler için tek bir kayıt tarihinin geçerli olmasını sağlayacaktır. Bununla birlikte, bir Üye Devlet, hamiline yazılı hisse (bearer shares) ihraç eden şirketler için bir kayıt tarihi ve nama yazılı hisse (registered shares) ihraç eden şirketler için başka bir kayıt tarihi belirleyebilir, ancak her iki tür hisseyi de ihraç eden her şirket için tek bir kayıt tarihi geçerlidir. Kayıt tarihi (record date), geçerli olduğu genel kurul tarihinden 30 günden fazla olamaz. Bu hükmün ve Madde 5(1)’in uygulanmasında, her Üye Devlet, genel kurul toplantısı için izin verilen en geç tarih (latest permissible date for the convocation of the general meeting) ile kayıt tarihi arasında en az sekiz gün geçmesini sağlayacaktır. Bu gün sayısı hesaplanırken bu iki tarih dikkate alınmaz. Bununla birlikte, Madde 5(1)’in üçüncü alt paragrafında açıklanan durumlarda, bir Üye Devlet, genel kurul toplantısının ikinci veya sonraki çağrısı (second or subsequent convocation of the general meeting) için izin verilen en geç tarih ile kayıt tarihi arasında en az altı gün geçmesini isteyebilir. Bu gün sayısı hesaplanırken bu iki tarih dikkate alınmaz.

Bir hissedar olarak yeterliliğin kanıtı (proof of qualification), yalnızca hissedarların kimliğinin belirlenmesini sağlamak için gerekli olan yükümlülüklere ve yalnızca bu amaca ulaşılmasıyla orantılı oldukları ölçüde yapılabilir.

2.3.5. Genel kurula elektronik ortamda katılım (participation in the general meeting by electronic means)

Üye Devletler, şirketlerin hissedarlarına elektronik yollarla, özellikle aşağıdaki katılım biçimlerinden herhangi biri veya tamamı olmak üzere herhangi bir biçimde genel kurul toplantısına katılma teklif etmelerine izin vereceklerdir:

a) Genel kurul toplantısının gerçek zamanlı iletimi (real-time transmission of the general meeting);

b) Hissedarların uzak bir yerden genel kurul toplantısına hitap etmelerini sağlayan gerçek zamanlı iki yönlü iletişim (real-time two-way communication enabling shareholders to address the general meeting from a remote location);

c) Genel kurul öncesinde veya sırasında, toplantıda fiziki olarak hazır bulunan bir vekil tayin etme zorunluluğu olmaksızın, oy kullanma mekanizması (a mechanism for casting votes, whether before or during the general meeting, without the need to appoint a proxy holder who is physically present at the meeting).

Pay sahiplerinin genel kurula katılmalarını sağlamak amacıyla elektronik araçların kullanılması (use of electronic means for the purpose of enabling shareholders), yalnızca pay sahiplerinin kimliğinin belirlenmesi ve elektronik iletişimin güvenliğinin (security of the electronic communication) sağlanması için, yalnızca bu hedeflere ulaşmakla orantılı oldukları ölçüde gerekli olan şartlar ve kısıtlamalara tabi tutulabilir.

Bu, Üye Devletlerin, elektronik yollarla herhangi bir katılımın başlatılması veya uygulanması için şirket içindeki karar alma süreciyle ilgili olarak benimsediği veya benimseyebileceği herhangi bir yasal kurala halel getirmez.

2.3.6. Soru sorma hakkı (right to ask questions)

Her bir pay sahibi, genel kurul gündem maddeleri ile ilgili soru sorma hakkına sahiptir. Şirket te, pay sahipleri tarafından kendisine yöneltilen soruları cevaplayacaktır. Soru sorma hakkı ve cevap verme yükümlülüğü (obligation to answer), pay sahiplerinin belirlenmesi, genel kurul toplantılarının düzeni ve hazırlanmaları ve şirketlerin ticari çıkarları (business interests of companies) minvalinde gizliliğin korunması (protection of confidentiality) için Üye Devletlerin alabileceği veya şirketlerin almasına izin verebileceği önlemlere tabidir. Üye Devletler, şirketlerin aynı içeriğe sahip sorulara tek bir genel yanıt vermelerine izin verebilir. Üye Devletler, ilgili bilgilerin şirketin internet sitesinde soru-cevap formatında mevcut olması halinde cevabın verilmiş sayılmasını sağlayabilirler.

2.3.7. İlişkili taraf işlemlerinin şeffaflığı ve onaylanması

Üye Devletler, bu Maddenin amaçları doğrultusunda önemli işlemleri aşağıdakileri dikkate alarak tanımlayacaklardır:

a) İşlem ile ilgili bilgilerin şirketin hissedarlarının ekonomik kararları üzerindeki etkisi (economic decisions of shareholders of the company);

b) İşlemin şirket ve azınlık hissedarlar (minority shareholders) dahil ilişkili taraf olmayan (not a related party) hissedarlar için yarattığı risk.

Üye Devletler, önemli işlemleri (material transactions) tanımlarken, işlemin şirketin mali durumu (financial position), gelirleri (revenues), varlıkları (assets), öz sermaye dahil sermayesi (capitalisation, including equity) veya cirosu (turnover) üzerindeki etkisine dayalı olarak bir veya daha fazla nicel oran belirleyecek veya işlemin niteliğini ve konumunu dikkate alacaktır.

Üye Devletler, dördüncü paragrafın uygulanması bakımından ikinci ve üçüncü paragrafların uygulanması için olanlardan farklı önemlilik tanımları kabul edebilir ve tanımları şirket büyüklüğüne (company size) göre farklılaştırabilir.

Üye Devletler, şirketlerin ilgili taraflarla yaptığı önemli işlemleri en geç işlemin yapıldığı tarihte kamuya açıklamalarını (publicly announce) sağlayacaktır. Duyuruda en azından ilişkili taraf ilişkisinin niteliği, ilişkili tarafın adı, işlemin tarihi ve değeri ile işlemin adil ve makul olup olmadığının değerlendirilmesi için gerekli diğer bilgiler yer alır.

Üye Devletler, ikinci paragrafta atıfta bulunulan kamuyu aydınlatma duyurusuna, işlemin, şirket ve azınlık da dahil olmak üzere ilişkili taraf olmayan hissedarlar açısından adil ve makul olup olmadığını değerlendiren bir raporun eşlik etmesini sağlayabilir.

Rapor aşağıdakilerden biri tarafından hazırlanır:

1. Bağımsız bir üçüncü taraf (an independent third party);
2. Şirketin idari veya denetim organı (administrative or supervisory body of the company);
3. Denetim komitesi veya çoğunluğu bağımsız yöneticilerden oluşan herhangi bir komite (audit committee or any committee the majority of which is composed of independent directors).

Üye Devletler, ilgili tarafların raporun hazırlanmasında yer almamasını sağlarlar.

Üye Devletler, ilişkili taraflar ile yapılan önemli işlemlerin, ilgili tarafın konumundan yararlanmasını engelleyen ve menfaatleri için yeterli koruma sağlayan prosedürlere göre genel kurul veya şirketin idari veya denetim organı tarafından onaylanmasını sağlar.

Üye Devletler, genel kurulda hissedarlara, şirketin idari veya denetim organı tarafından onaylanan ilgili taraflarla yapılan önemli işlemlerde oy kullanma hakkına sahip olmalarını sağlayabilir.

İlişkili taraf işleminin bir yönetici veya hissedar içermesi durumunda, yönetici veya hissedar onay veya oylamaya katılamaz.

Üye Devletler, azınlık hissedarlar dahil, ilişkili taraf olmayan hissedarların çoğunluğunun karşı görüşüne veya bağımsız yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğunun karşı görüşüne rağmen ilgili tarafın işleme onay vermesini engelleyerek, ilişkili taraf olan hissedarın oylamaya katılmasına, şirketin ve ilişkili taraf olmayan hissedarların çıkarlarını korumak için ulusal yasaların (national law) oylama sürecinden önce veya oylama sırasında uygulanan uygun önlemleri sağlaması koşuluyla izin verebilir.

Paragraf 2, 3 ve 4, olağan iş akışı içinde girilen ve normal piyasa koşullarında sonuçlandırılan işlemlere uygulanmaz. Bu tür işlemler için, şirketin idari veya denetim organı, bu koşulların yerine getirilip getirilmediğini periyodik olarak değerlendirmek için bir iç prosedür (internal procedure) oluşturacaktır. İlgili taraflar bu değerlendirmede yer almaz.

Bununla birlikte, Üye Devletler, şirketlerin olağan iş akışı içinde girilen (ordinary course of business) ve normal piyasa koşullarında (normal market terms) sonuçlandırılan işlemlere 2, 3 veya 4’üncü paragraflardaki yükümlülükleri uygulamalarını sağlayabilir.

Üye Devletler, 2, 3 ve 4 numaralı paragraflarda yer alan yükümlülükleri hariç tutabilir veya şirketlerin hariç tutmasına izin verebilir:

a) Tamamına sahip olunması veya şirketin başka hiçbir ilişkili tarafının bağlı ortaklıkta (subsidiaries) bir menfaatinin olmaması veya ulusal kanunun şirketin menfaatlerinin yeterli şekilde korunmasını sağlaması şartıyla şirket ve bağlı kuruluşları arasında girilen işlemler;

b) Azınlık hissedarlar da dahil olmak üzere, tüm hissedarların ve şirketin ve ilişkili taraf olmayan hissedarların menfaatlerinin özel olarak ele alınması şartıyla, ulusal hukukun genel kurul tarafından onaylanmasını gerektiren açıkça tanımlanmış işlem türleri ile bu tür kanun hükümlerinde yeterince korunan işlemler;

c) Madde 9a uyarınca müdürlere verilen veya ödenmesi gereken ücretlere veya müdürlerin ücretlerinin belirli unsurlarına (elements of remuneration of directors) ilişkin işlemler;

d) Birlik hukuku anlamında ihtiyatlı denetimden sorumlu (charge of the prudential supervision) yetkili makam tarafından kabul edilen istikrarlarını korumayı amaçlayan tedbirler temelinde kredi kuruluşları tarafından gerçekleştirilen işlemler;

e) Tüm hissedarlara eşit muamelenin ve şirket çıkarlarının korunmasının sağlandığı aynı koşullarda tüm hissedarlara sunulan işlemler.

Üye Devletler, şirketlerin, şirketin ilişkili tarafı ile bu şirketin bağlı ortaklığı arasında yapılan önemli işlemleri de kamuya duyurmasını sağlayacaktır. Üye Devletler ayrıca, duyuruya, işlemin şirket ve azınlık hissedarlar dahil ilişkili taraf olmayan hissedarlar açısından adil ve makul olup olmadığını değerlendiren ve dayandığı varsayımları açıklayan bir raporun eklenmesini sağlayabilirler. Beşinci ve altıncı fıkralarda öngörülen muafiyetler, burada belirtilen işlemler için de geçerlidir.

Üye Devletler, aynı ilişkili tarafla herhangi bir 12 aylık dönemde veya aynı mali yılda sonuçlandırılan ve ikinci, üçüncü veya dördüncü paragraflarda sıralanan yükümlülüklere tabi olmayan işlemlerin amaçlar doğrultusunda bir araya getirilmesini sağlarlar.

Bu hüküm, Avrupa Parlamentosu ve Konseyi’nin 596/2014/EU sayılı Tüzüğü’nün 17’nci maddesinde atıfta bulunulan içeriden bilgilerin kamuya açıklanmasına ilişkin kurallara halel getirmez.

2.3.8. Vekaleten oy kullanma (proxy voting)

Her pay sahibi, kendi adına bir genel kurula katılmak ve oy kullanmak üzere başka bir gerçek veya tüzel kişiyi vekil tayin etme hakkına sahiptir. Vekil, genel kurulda temsil edilen hissedarın sahip olduğu aynı konuşma ve soru sorma haklarından yararlanır. Vekilin yasal ehliyete (legal capacity) sahip olması şartı dışında, Üye Devletler, kişilerin vekil olarak atanma uygunluğunu kısıtlayan veya şirketlerin kısıtlamasına izin veren herhangi bir yasal kuralı (legal rule) kaldıracaklardır.

Üye Devletler, vekil tayinini tek bir toplantıyla veya belirli bir süre içinde yapılabilecek toplantılarla sınırlayabilir. Madde 13(5)’e halel getirmeksizin, Üye Devletler bir hissedarın herhangi bir genel kurulla ilgili olarak vekil olarak atayabileceği kişilerin sayısını sınırlayabilir. Ancak, bir hissedarın birden fazla menkul kıymet hesabında bulunan bir şirkette hissesi varsa, bu sınırlama, hissedarın herhangi bir genel kurul ile ilgili olarak her bir menkul kıymet hesabında (each securities account) sahip olunan hisseler için ayrı bir vekil tayin etmesini engellemez. Bu, bir ve aynı hissedarın sahip olduğu hisseler için farklı oyların kullanılmasını yasaklayan, yürürlükteki yasa tarafından öngörülen kuralları etkilemez.

Birinci ve ikinci paragraflarda açıkça izin verilen sınırlamalar dışında, Üye Devletler, şirketlerin vekiller ile hissedarlar arasındaki olası çıkar çatışmalarını (potential conflicts of interest) ele almak dışında herhangi bir amaçla vekiller aracılığıyla hissedarlık haklarının kullanımını kısıtlamayacak veya kısıtlamasına izin vermeyecektir. Üye Devletler aşağıdakilerden başka herhangi bir şart koymayacaktır:

a) Üye Devletler, vekilin, hissedarın menfaati dışında herhangi bir menfaat peşinde koşabileceği herhangi bir riskin değerlendirilmesinde hissedarlar için ilgili olabilecek belirli belirli gerçekleri ifşa etmesini şart koşabilir;

b) Üye Devletler, vekilin hissedar adına oy kullanacağı her bir karar için özel oy kullanma talimatı olmaksızın vekiller aracılığıyla hissedar haklarının kullanımını kısıtlayabilir veya hariç tutabilir;

c) Üye Devletler, vekilin başka bir kişiye devrini kısıtlayabilir veya hariç tutabilir, ancak bu, tüzel kişi olan bir vekilin, idari veya yönetim organının herhangi bir üyesi veya herhangi bir çalışanı aracılığıyla kendisine verilen yetkileri kullanmasını engellemez.

Bu paragrafın anlamı dahilinde vekil özellikle;

(i) Şirketin hakim hissedarı veya bu hissedar tarafından kontrol edilen başka bir kuruluşsa;

(ii) Şirketin idari, yönetim veya denetim organının veya (i) bendinde atıfta bulunulan hakim hissedarın veya kontrol edilen kuruluşun bir üyesiyse;

(iii) (i)’de atıfta bulunulan şirketin veya kontrol sahibi hissedarın veya kontrol edilen kuruluşun bir çalışanı veya denetçisi ise;

(iv) (i) ila (iii) bentlerinde belirtilen gerçek bir kişiyle aile ilişkisi varsa

bir çıkar çatışması ortaya çıkabilir. Vekil, atayan hissedar tarafından verilen talimat doğrultusunda oy kullanır. Üye Devletler, vekillerden belirli bir asgari süre boyunca oylama talimatlarının kaydını tutmalarını ve talep üzerine oylama talimatlarının yerine getirildiğini teyit etmelerini isteyebilir.

Vekil olarak hareket eden bir kişi, temsil edilen hissedar sayısı sınırlaması olmaksızın birden fazla hissedardan vekillik yapabilir. Bir vekilin birden fazla hissedardan vekalet alması durumunda, yürürlükteki kanun, belirli bir hissedar için başka bir hissedar için kullanılan oylardan farklı olarak oy kullanmasına izin verir.

2.3.9. Vekil tayini ve bildirimi için formaliteler (formalities for proxy holder appointment and notification)

Üye Devletler, hissedarların elektronik yollarla bir vekil atamasına izin vereceklerdir. Ayrıca Üye Devletler, şirketlerin atama bildirimini elektronik yollarla kabul etmesine izin verecek ve her şirketin hissedarlarına elektronik yollarla en az bir etkin bildirim yöntemi sunmasını sağlayacaktır.

Üye Devletler, vekillerin atanabilmesini ve bu atamanın şirkete yalnızca yazılı olarak bildirilmesini sağlayacaklardır.

Bu temel şekil şartının ötesinde vekil tayini, atamanın şirkete bildirilmesi ve oy kullanma talimatının düzenlenmesi varsa, vekile sadece hissedarın ve vekilin kimliğinin tespitini sağlamak veya ve yalnızca bu hedeflere ulaşmakla orantılı oldukları ölçüde sırasıyla oylama talimatlarının içeriğinin doğrulanması olasılığını (possibility of verifying the content of voting instructions) sağlamak için gerekli resmi şartlara tabi tutulabilir.

Bu madde hükümleri, vekil tayininin iptali için gerekli değişiklikler yapılarak uygulanır.

2.3.10. Yazışma yoluyla oylama (voting by correspondence)

Üye Devletler, şirketlerin hissedarlarına genel kuruldan önce yazışma yoluyla oy kullanma imkanı sunmalarına izin vereceklerdir. Yazışma yoluyla oylama, yalnızca hissedarların kimliğinin belirlenmesini sağlamak için gerekli olan şartlara ve kısıtlamalara tabi olarak ve ancak bu amaca ulaşılmasıyla orantılı oldukları ölçüde yapılabilir.

2.3.11. Oy haklarının etkin bir şekilde kullanılmasının önündeki bazı engellerin kaldırılması (removal of certain impediments to the effective exercise of voting rights)

Bu hüküm, yürürlükteki yasalarca hissedar olarak tanınan bir gerçek veya tüzel kişinin başka bir gerçek veya tüzel kişi (müşteri) adına bir ticari faaliyet yürütürse uygulanır.

Yürürlükteki yasanın, birinci paragrafta atıfta bulunulan bir hissedar tarafından oy haklarının kullanılması için bir ön koşul (prerequisite for the exercise of voting rights) olarak kamuyu aydınlatma yükümlülükleri (disclosure requirements) getirdiği durumlarda, bu tür yükümlülükler, her müşterinin kimliğini ve onun adına oylanan hisse sayısını şirkete açıklayan bir listenin ötesine geçemez.

Yürürlükteki yasanın, birinci paragrafta atıfta bulunulan bir hissedarın oy haklarını kullanma yetkisine (authorisation of a shareholder) veya oy kullanma talimatlarına ilişkin resmi yükümlülükler (formal requirements) getirdiği durumlarda, bu tür resmi gereksinimler, müşterinin veya sırasıyla oylama talimatlarının içeriğini doğrulama olasılığı ve bu hedeflere ulaşmakla orantılıdır.

Birinci fıkrada belirtilen bir hissedarın, diğer hisselere bağlı oylardan farklı olarak, bazı hisselere bağlı olarak oy kullanmasına izin verilir (permitted to cast votes attaching to some of the shares).

Yürürlükteki yasanın, bir hissedarın Madde 10(2) uyarınca vekil olarak atayabileceği kişilerin sayısını sınırladığı durumlarda, bu sınırlama, bu maddenin birinci paragrafında atıfta bulunulan bir hissedarın, müşterilerinin her birine veya bir müşteri tarafından belirlenen herhangi bir üçüncü kişiye vekalet vermesini engellemez.

2.3.12. Oylama sonuçları (voting results)

Şirket, her bir karar için en az oyların geçerli olarak kullanıldığı hisse sayısını, bu oyların temsil ettiği sermayenin oranını, geçerli olarak kullanılan toplam oy sayısı ile her bir kararın lehinde ve aleyhinde kullanılan oyların sayısı ve uygun olduğu durumlarda çekimserlerin sayısını belirleyecektir. Ancak Üye Devletler, hiçbir hissedarın oylamanın tam hesabını talep etmemesi durumunda, oylama sonuçlarını yalnızca her bir karar için gerekli çoğunluğa ulaşılmasını sağlamak için gereken ölçüde belirlemenin yeterli olacağını şirketlere sağlayabilir veya buna izin verebilir.

Şirket, genel kuruldan itibaren 15 günü geçmemek üzere ilgili kanunla belirlenecek (applicable law) bir süre içinde, birinci fıkraya göre oluşturulan oylama sonuçlarını internet sitesinde yayımlar.

Bu hüküm, bir kararın geçerli olması için gerekli formaliteler (formalities required) veya oylama sonucuna sonradan yasal itiraz olasılığı ile ilgili olarak Üye Devletlerin benimsediği veya benimseyebileceği herhangi bir yasal kurala halel getirmez.

2.3.13. Tedbirler ve cezalar (measures and penalties)

Üye Devletler, bu Yönerge uyarınca kabul edilen ulusal hükümlerin ihlaline ilişkin tedbirler ve cezalara ilişkin kuralları belirlerler ve bunların uygulanmasını sağlamak için gerekli tüm önlemleri alırlar. Öngörülen önlem ve cezalar etkili, orantılı ve caydırıcı olacaktır. Üye Devletler, 10 Haziran 2019 tarihine kadar, bu kurallar ve uygulama önlemleri hakkında Komisyon’u bilgilendirecek ve bunları etkileyen müteakip değişiklikleri gecikmeksizin Komisyona bildireceklerdir.

2.3.14. Mevzuata aktarma (transposition)

Üye Devletler, bu Yönergeye uyum için gerekli olan yasaları, yönetmelikleri ve idari hükümleri en geç 3 Ağustos 2009 tarihine kadar yürürlüğe koyacak ve bu tedbirlerin metnini derhal Komisyona ileteceklerdir.

Birinci paragrafa bakılmaksızın, 1 Temmuz 2006 tarihinde, Madde 10(3), ikinci alt paragraf, (ii) uyarınca bir vekil atanmasını kısıtlayan veya yasaklayan ulusal tedbirlere sahip olan Üye Devletler, yasaları yürürlüğe koyacaktır. Bu tür kısıtlama veya yasaklara ilişkin olarak Madde 10(3)’e uyulması için gerekli düzenlemeler ve idari düzenlemeler en geç 3 Ağustos 2012 tarihine kadar yapılmalıdır.

Üye Devletler, Madde 6(3) ve 7(3)’te belirtilen gün sayısını ve bunlara ilişkin müteakip değişiklikleri, Avrupa Birliği Resmi Gazetesinde (Official Journal of the European Union) yayınlayacak olan bu bilgileri Komisyon’a derhal ileteceklerdir.

3. Sonuç Yerine

Avrupa Parlamentosu ve Konseyi 2007/36/EC sayılı Direktif ile Avrupa Birliği üyesi devletlerin esas almaları gereken hissedar haklarına ilişkin yukarıda ayrıntıları açıklanan kuralları belirlemiş, ardından bu kurallarda çeşitli değişiklikler yapılmıştır.

Bu kuralların uygulandığı kuruluşlar esas olarak şunlardır:

• Devredilebilir menkul kıymetlere toplu yatırım yapan kolektif yatırım kuruluşları (undertakings for collective investment in transferable securities/UCITS) ve alternatif yatırım fonları (Alternative Investment Funds/AIFs) hariç, hisseleri Avrupa Birliği (AB) tarafından düzenlenen bir piyasada işlem gören halka açık anonim şirketler (public limited companies/PLCs);
• Payları işlem gören halka açık şirketler ile ilgili hisselerin saklanması, hisselerin veya menkul kıymet hesaplarının yönetimine ilişkin hizmetler sunan aracı kurumlar;
• Yatırımcılar adına düzenlenmiş bir piyasada işlem gören hisselere yatırım yapan varlık yönetim şirketleri;
• AB tarafından düzenlenen bir piyasada işlem gören hisselere yatırım yapan kurumsal yatırımcılar (doğrudan veya bir varlık yöneticisi aracılığıyla) ile
• AB tarafından düzenlenen bir piyasada işlem gören hisseler ile ilgili olarak hissedarlara hizmet sağlayan vekalet danışmanları.

Direktifteki kurallar;

• Aracı kurumlara, hissedar kimliğine ilişkin sahip oldukları gerekli bilgileri iletme yükümlülüğü getirmektedir.
• Aracı kurumlar, bu hizmetler için ne ücret aldıklarını kamuya açıklamalı ve maliyetler orantılı olmalıdır.
• Kurumsal yatırımcılar ve varlık yönetim şirketleri için, bir katılım politikası yayınlamak ve yatırım stratejilerinin ana unsurlarının varlıklarının orta ve uzun vadeli performansına nasıl katkıda bulunduğunu yıllık olarak açıklamak için ek yükümlülükler söz konusudur.
• Vekalet danışmanları da, bir davranış kuralına bağlı kalmalı ve oylama tavsiyelerinin ne kadar doğru ve güvenilir olduğunu göstermek için bilgileri kamuya açıklamalıdırlar.

* Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir.

[1] 2007/36/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Direktifin (“Directive 2007/36/EC of the European Parliament and of the Council of 11 July 2007 on the exercise of certain rights of shareholders in listed companies”) son hali için lütfen bkz. < https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02007L0036-20170609 > erişim tarihi 25 Nisan 2022