Seçilmiş Ülkelerdeki Bazı Uluslararası Göstergelerin Gelişimi*

Seçilmiş ülkelere ilişkin 2010-2020 dönemini kapsayan bazı ekonomik göstergeler, aşağıdaki tablolarda yer almaktadır. Bu göstergeler sırasıyla;

• Gayrisafi milli hasıla,
• Kişi başına milli gelir,
• Büyüme oranı,
• Enflasyon oranı,
• Dış borç stoku ve
• İşsizlik oranıdır.

Söz konusu göstergelere ilişkin başlıca tespitlerimiz şöyledir:

Tablo 1: Seçilmiş Ülkelerde Gayrisafi Milli Hasıla [Milyar Amerikan Doları (Dolar)]

Gayrisafi milli hasıla bakımından, ABD, Çin, Endonezya, Hindistan, İsrail ve Kore dışında 2010-2020 dönemini kapsayan yıllarda milli gelir artışı ya çok sınırlı olmuş ya da milli gelir dönem başına göre dönem sonunda gerilemiştir. Maalesef Türkiye de bu ikinci grupta yer almaktadır. Kuşkusuz ülkemizin de yer aldığı bu ikinci grupta milli gelir hesabında dikkate alınan yerel paranın ABD doları karşısındaki paritesi önem taşımakta, yani hesaplamada esas alınan kur nedeniyle milli gelir gerilemiş gözükebilmektedir. Ancak, kur ihmal edildiğinde 10 yıllık bir periyodda Türk ekonomisinin ciddi bir ilerleme kaydedemediği anlaşılmaktadır.

Tablo 2: Seçilmiş Ülkelerde Kişi Başına Milli Gelir (Dolar)

ABD, Çin, İsrail, Kore, Macaristan ve Polonya dışındaki ülkelerde, kişi başına milli gelir bakımından büyük ölçüde düşüşler yaşandığı, bu arada Türkiye’nin de bu ikinci grupta yer aldığı görülmektedir.

Tablo 3: Seçilmiş Ülkelerde Büyüme Oranları (%)

Büyüme oranlarının 2010-2020 döneminde Çin, Endonezya, Hindistan, İsrail, Güney Kore, Polonya ve Türkiye dışında ya çok düşük düzeylerde olduğu ya da negatif büyüme yaşandığı görülmektedir. 2020 yılı başından itibaren tüm Dünyada baş gösteren Covid-19 Salgınının ülkelerin büyüme oranlarını menfi yönde etkilediği söylenebilir.

Tablo 4: Seçilmiş Ülkelerde Enflasyon Oranları (%)

Enflasyon oranının Arjantin ve Türkiye dışındaki ülkelerde çift haneli rakamlardan oldukça uzak eğilim sergilediği, bu iki ülkede ise 2017 yılı ve sonrasında ciddi yükselişler olduğu; diğer ülkelerde enflasyon oranlarında ortalama %2-4 civarında oranların görüldüğü, bazı yıllarda negatif enflasyon (dezenflasyon) yaşandığı anlaşılmaktadır.

Tablo 5: Seçilmiş Ülkelerde Brüt Dış Borç Stoku (Milyon Dolar)

Seçilmiş ülkelerin dış borç stoklarında önemli tutarlarda artışların olduğu gözlenmektedir. ABD, Arjantin, Brezilya, Endonezya, Hindistan, Japonya, Kanada, Meksika, Şili ve Türkiye 10 yıllık dönem içinde dış borç stoklarının artış gösterdiği, bazı ülkelerde dış borç stokunun katlandığı anlaşılmaktadır. Tablodan ülkelerin milli gelir, büyüme ve enflasyon oranlarındaki gelişimden bağımsız olarak, dış borç stoklarında agresif bir eğilim olduğu söylenebilir. Büyüme oranlarındaki eğilime koşut olarak 2020 yılının dış borç stoku minvalinde de olumsuz gelişmenin yaşandığı bir yıl olduğu ifade edilmesi yanlış olmaz.

Tablo 6: Seçilmiş Ülkelerde İşsizlik Oranları (%)

İşsizlik oranlarında da 2010-2020 dönemi içerisinde Brezilya, İspanya, İtalya ve Türkiye’nin çift haneli oranlara sahip ülkeler olduğu, diğerlerinde ortalama %3-5 aralığında işsizlik görüldüğü anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak, Türkiye’nin anılan ekonomik göstergelerinde 2013 yılından itibaren kötüleşme başladığı ve tüm göstergeler bakımından karşılaştırılan ülkelerdeki gelişimden kısmen olumsuz yönde ayrıştığı ifade edilebilir.

* Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir.

Yavuz Akbulak

Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.