“Hile ile iş gören, minnet ile can verir.”
Türk Atasözü
Her yıl binlerce insan vergi dolandırıcılıklarının kurbanı olur ve para ve zaman kaybeder. Dolandırıcılık, genellikle, insanlar vergi beyannamelerini tamamlamaları veya beyannameleri kendileri hazırlamaya başladıklarında ve bilhassa vergi beyannamesi verme döneminde zirveye ulaşır. Aşağıda Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) karşılaşılan vergi bağlantılı dolandırıcılık türleri üzerinde durulmaktadır.
1. ABD’DE Karşılaşılan Başlıca Vergi Bağlantılı Dolandırıcılık Türleri
1.1. Vergi İadesi Oltalama E-postaları (Tax Refund Phishing Emails)
İnternet kimlik avı dolandırıcılıkları, kişisel bilgileri çalmaya çalışmak için sahte e-postalar, kısa mesajlar, web siteleri ve sosyal medya kullanır. Çoğu zaman, kurban gerçek görünen bir web sayfasına bağlantı içeren meşru görünümlü bir e-posta alır. Dolandırıcıların; vergi dairelerinin, bordro profesyonellerinin, insan kaynakları ofislerinin ve arşiv çalışanlarının sahip olabilecekleri herhangi bir işletmenin beyanlarını hedeflemek için kimlik avı girişimlerini kullanması giderek daha yaygın hale gelmektedir. Gerçek kişiler ayrıca kimlik avı saldırılarının hedefi olabilir; kural olarak, özellikle alınan e-posta tehdit içeriyorsa veya büyük bir vergi iadesi vaat ediyorsa, e-postalardaki beklenmedik eklere veya bağlantılara tıklanmaktan kaçınılmalıdır.
1.2. Sahte Hayır Kurumları (Fake Charities)
Sahte bir hayır kurumuna katkıda bulunmaya ikna etmek için vergi indirimi vaadini kullanan dolandırıcılara karşı da dikkatli olunmalıdır. IRS (Internal Revenue Service; ABD İç Gelir İdaresi) web sitesinde, meşru olduğundan emin olmak için hayır kurumlarının aranabileceği Vergiden Muaf Kuruluş Arama (Tax Exempt Organization Search) adlı bir araç vardır. Bağış talep eden birine asla şifreler veya Sosyal Güvenlik numaraları gibi kişisel veya finansal bilgileri verilmemelidir. Bağış arayanlara kredi kartı bilgileri verilirken dikkatli olunmalı ve bu bağış vergi indirimi olarak talep edilmek isteniyorsa asla nakit olarak verilmemelidir.
1.3. Sahte IRS Telefon Görüşmeleri (Fake IRS Phone Calls)
IRS’den olduğunu iddia eden birinden telefon alınırsa dikkatli olunmalıdır. Bu çağrılar genellikle beklenmedik ve agresiftir. Otomatik mesajlar ve otomatik aramalar, hattaki gerçek bir kişiden daha yaygındır. Arayan kişi, adresi veya Sosyal Güvenlik numarasının son dört hanesi gibi bazı kişisel bilgilere sahip olabilir ve mükellefi banka havalesi, ön ödemeli banka kartı veya hediye kartı yoluyla sahte bir vergi tutarını ödemeye ikna etmek için zorbalık taktikleri kullanabilir. Gerçek IRS yetkilileri nadiren belirli bir ödeme yöntemi talep ederler. Bu gibi durumlarda, genellikle önce postayla bir vergi borcu bildirimi alınır. IRS ayrıca hiçbir zaman kolluk kuvvetlerini devreye sokmakla, miktarı sorgulama veya itiraz etme şansı olmadan vergilerin ödenmesini talep etmekle, telefonda kredi kartı veya banka kartı numarası istemekle veya beklenmedik bir geri ödeme hakkında arama yapmakla tehdit etmez. Buna ek olarak, bazı dolandırıcılar, vergi borcu olduğunda Sosyal Güvenlik numarasının askıya alınacağını iddia ederler ki, bir Sosyal Güvenlik numarası asla askıya alınamaz.
1.4. Sosyal Medya Dolandırıcılıkları (Social Media Scams)
Burada dolandırıcılar, vergi mükelleflerini kendilerine yakın bir kişiyle uğraştıklarına ikna etmeye çalışırlar. Ad, SSN (Social Security number), doğum tarihi ve adres gibi kişisel bilgilerini almaya çalışırlar ve ardından kimliklerini çalarlar. Veya vergi mükellefinin e-posta adresini alıp; banka hesaplarını, ipotek hesaplarını ve önemli miktarda tanımlanabilir kişisel bilgileri (personally identifiable information-PII) tehlikeye atabilecek kötü amaçlı bir bağlantı içeren bir e-posta gönderirler.
1.5. Vergi Kimlik Hırsızlığı (Tax Identity Theft)
Bir dolandırıcı, sahte bir vergi beyannamesi vermek için çalınan bir Sosyal Güvenlik numarası veya Bireysel Vergi Mükellefi Kimlik Numarası (Individual Taxpayer Identification Number-ITIN) kullandığında, bu, vergiyle ilgili kimlik hırsızlığı olarak bilinir. Veriler herhangi bir sayıda güvenlik ihlalinden çalınabilir, bu nedenle çevrimiçi olarak hassas bilgileri depolarken veya bunlara erişirken antivirüs korumaları ve güçlü parolalar kullanmak önemlidir. Ayrıca, kağıt vergi kayıtları ve Sosyal Güvenlik kartı güvenli bir yerde tutularak kişisel veriler korunabilir.
1.6. Hileli Vergi Beyannamesi Hazırlama Hizmetleri (Fraudulent Tax Return Preparation Services)
Ortalama olarak, Amerikalıların yaklaşık yarısı, bir vergi uzmanının beyannamelerini hazırlamasını tercih eder. Çoğu vergi uzmanı dürüst hizmet sağlayıcılar olsa da, dolandırıcılar vergi hazırlayıcı gibi davranabilir ve toplanan kişisel bilgileri kimlik hırsızlığı, sahtekarlık iadesi ve diğer dolandırıcılık yapmak için kullanabilir. Bir vergi uzmanı aranırken, Yeminli Mali Müşavir (Certified Public Accountant-CPA) lisansı ve IRS Beyanname Hazırlayacısı Vergi Kimlik Numarası (Preparer Tax Identification Number-PTIN) gibi kimlik bilgileri istemekten çekinilmemelidir. Ücretli vergi profesyonellerinin IRS’ye kaydolmaları ve PTIN’lerini hazırladıkları beyannamelere eklemeleri gerekmektedir. IRS ayrıca, nitelikli bir hazırlayıcı seçiminde yardım için kendi web sitesinde bazı yönergeler sağlamaktadır.
1.7. Şişirilmiş İade Talepleri (Inflated Refund Claims)
Bu, “gerçek olamayacak kadar iyi geliyorsa, muhtemelen değildir” durumudur. Bazı dolandırıcılar vergi beyannamelerini hazırlayabileceklerini ve mükellefi normalden çok daha fazla bir geri ödeme yapabileceklerini iddia edebilirler ki, çoğu zaman, bu dolandırıcılar yaşlı Amerikalıları ve İngilizce bilmeyenleri avlarlar. Hatta bazı dolandırıcılar müşterilerinin adına sahte bir iadede bulunabilir, büyük tutarda geri ödemeyi kendi hesaplarına yatırabilir ve müşteri geri ödemenin yapıldığını asla bilemez. Dürüst vergi hazırlayıcıları her zaman mükellefe vergi beyannamesinin bir kopyasını sağlar.
1.8. Yanlış Doldurulmuş Vergi Kesintileri (Falsely Padded Tax Deductions)
Yaygın bir dolandırıcılık, bir vergi mükellefini, ödenmesi gereken vergi tutarını düşürmek için sahte vergi formları da dahil olmak üzere sahte bir beyanname vermeye ikna etmeyi içerir. Esasen, bu dolandırıcılık, Kazanılan Gelir Vergisi Kredisi (Earned Income Tax Credit-EITC) gibi vergi kredilerini (vergi indirimi/iadesi hakkı) en üst düzeye çıkarmak için iddia edilen gelir tutarını artırır veya azaltır. Vicdansız vergi beyannamesi hazırlayıcıları, hayırseverlik ödemeleri, tıbbi harcamalar ve işletme giderleri gibi kesintileri abartmaya ve daha büyük bir getiri elde etmek için yanlış bir şekilde vergi kredisi talep etmeye teşvik edebilir. Bu dolgulu kesintiler tespit edilirse, IRS, doğru vergi borcunun üzerine borçlu olunan verginin %75’i gibi ek cezalar uygulayabilir. Vergi mükellefi aleyhine dolandırıcılık suçlamaları yapılabilir, bu süre zarfında dolandırıcı çoktan gitmiş olur ve bundan sorumlu da tutulamaz.
2. Vergi Dolandırıcılıklarının IRS’ye Bildirimi
IRS’den geldiği iddia edilen bir e-posta alınırsa veya bir web sitesi görülürse ancak bir kimlik avı girişimi olduğundan şüpheleniliyorsa, bu ilgili adresten IRS’ye iletilir ve ardından orijinal e-posta silinir. Birisi kişisel bilgileri çalıp vergi sahtekarlığı yapmak için kullandıysa, alınan tüm IRS iletişimlerinde listelenen numara aranır. Ayrıca, daha fazla bilgi ve belirli durumlar için yapılacak eylem önerileri için IRS’nin kimlik hırsızlığı kılavuzu da incelenebilir. Dahası biri mükellefi arar ve IRS temsilcisi olduğunu söylerse, adı ve rozet numarası istenir. Arayanın meşru olup olmadığını doğrulamak için doğrudan ilgili telefon numarasından IRS aranır.
* Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir. [Bu çalışma için yararlanılan başlıca kaynaklar şunlardır: Tax Scams/Consumer Alerts, Internal Revenue Service, < https://www.irs.gov/newsroom/tax-scams-consumer-alerts > erişim tarihi 01 Eylül 2022; Jo Willetts, 8 Common Types of Tax Scam to Watch for, March 24, 2020, < https://www.jacksonhewitt.com/tax-help/tax-tips-topics/tax-fraud/8-common-types-of-tax-scam-to-watch-for-in-2020/ > erişim tarihi 10 Eylül 2022]
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.