Vergiye İtiraz veya Vergi Davası Türleri: Amerika Birleşik Devletleri Uygulaması*

“Ne varsa içindedir.”

Mevlana Celaleddîn-i Rûmî (“Fîhi Ma Fîh”; 1207-1273)

Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) İç Gelir İdaresi (Internal Revenue Service-IRS) nezdinde vergilendirme bağlamında yapılabilecek başlıca itirazlar ile açılabilecek davalar aşağıda yer almaktadır.

1. Vergi Tahsilatına İtiraz (Collection Due Process-CDP), bir vergi mükellefinin, bir Federal vergi haczi bildirimine veya haciz niyeti bildirimine yanıt olarak bağımsız bir Temyiz Uzlaştırma Görevlisi ile bir duruşma talep ettiği bir durumdur.
2. Vergi Uzlaşması (Offer in Compromise-OIC), bir vergi mükellefi ile federal hükümet arasında, borçlu olunan tutarın tamamından daha az bir ödeme için vergi borcunu belirleyen bir anlaşmadır. IRS bir vergi mükellefinin teklifini reddederse, vergi mükellefi Temyiz incelemesini talep edebilir, IRS teklifin kabul edilip edilmeyeceğine karar verebilir.
3. Masum Eş Davası (Innocent Spouse-INNSP), vergi mükellefinin masum eş yardımı talep ettiği ve IRS tarafından reddedildiği veya talepte bulunmayan eşin, yardım talep eden eşe masum eş yardımı verilmesine ilişkin IRS kararına katılmadığı davadır. Masum Eş, eşi veya eski eşi ile müşterek beyanname veren ve belirli şartları yerine getirmesi halinde vergi, faiz ve ceza indirimi için başvuruda bulunabilen bir vergi mükellefidir.
4. Vergi Cezası Temyiz Davası (Penalty Appeals-PENAP), vergi mükellefinin, vergi cezasına itiraz etme fırsatı verilmeden önce değerlendirilen bir para cezasının azaltılmasını talep ettiği davadır. Mükellef, cezanın indirilmesi için yazılı talepte bulunabilir, talebin reddedilmesi halinde ise vergi mükellefi itiraz edebilir.
5. Vergi mükellefinin brüt varlıkları, brüt gelirleri, faaliyet gösteren kuruluşları, uğraşılan endüstri ve/veya yabancı varlıkları gibi faktörlere dayalı olarak büyük bir kurumlar vergisi mükellefine bir Koordineli Sektör Davası (Coordinated Industry Case-CIC) hakkı verilebilir. Bir CIC vergi mükellefi, IRS tarafından yürütülen bir incelemenin bulgularına itiraz edebilir.
6. Endüstri Davası (Industry Case-IC) ise, Koordineli Endüstri Davası olarak belirlenmemiş her türlü büyük kurumlar vergisi mükellefine tanınan, Büyük İşletme ve Uluslararası nitelikte bir davadır. Bir Endüstri Davasında vergi mükellefi, IRS tarafından yürütülen bir incelemenin bulgularına itiraz edebilir.
7. Vergi İncelemesi (Denetimi) Davası (Examination-EXAM), vergi mükellefleri tarafından gelir vergisi, istihdam vergisi, tüketim vergisi, emlak vergisi, hediye vergisi veya vergiden muaf statü ile ilgili ihtilaflı konuları kapsar. Davalar genellikle gerçek kişilerin veya küçük işletmelerin IRS tarafından bir karara itirazlarını içerir.
8. ABD Vergi Mahkemeleri Nezdinde Açılan Davalar (Cases Docketed with the U.S. Tax Court)
9. Diğer bir kategori (Other category), Faiz Azaltma, Tahsilat İtiraz Programı, Mesleki Sorumluluk Ofisi, Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası, Emanet Fonu Kurtarma Cezası, Tahsilat Süresinin Belirlenmesi ve diğer çeşitli cezalar ile ilgili konuları içeren davaları kapsar.

*Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir. [Yazı minvalinde yararlanılan kaynaklar şunlardır: Appeals, Internal Revenue Service, < https://www.irs.gov/irm/part8/irm_08-001-003 > erişim tarihi 31 Ağustos 2022; Jason B. Freeman, The IRS Appeals Office, < https://freemanlaw.com/the-irs-appeals-office/ > erişim tarihi 31 Ağustos 2022]

Yavuz Akbulak

Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.