Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) Finans ve Kalkınma (Finance & Development) Dergisinde son sayılarda ele alınan kitaplardan derlenmiş özet bir seçki aşağıda yer almaktadır.
Eşitliğin Kısa Tarihi (A Brief History of Equality)
Thomas Piketty’nin eşitliğe doğru ilerlemeyle ilgili iyimser açıklamaları, toplumların yaşam kalitesinde ölçülebilir iyileştirmelere ve gelir ve varlıkların daha adil dağılımına doğru ilerlediğini gösteriyor, ancak bugünün eşitsizliklerini ele almak için yeni çözümler gerekecektir. Önerilen çözümler arasında daha fazla mali kademeliliğe dönüş yer alıyor: yüksek gelirliler üzerinde daha yüksek gelir vergisi, varlıklı kişiler için küresel bir servet vergisi, temel gelir programları ve borçların iptal edilmesi.
Tahıl Okyanusları: Amerikan Buğdayı Dünyayı Nasıl Yeniden Yarattı? (Oceans of Grain: How American Wheat Remade the World)
Amerikan Georgia Üniversitesi’nden Scott Reynolds Nelson, buğdayın imparatorlukların yükselişinde ve çöküşünde kilit bir rol oynadığını savunuyor. Kitap esasen bir finans tarihidir ve en iyi bölümler, giderek artan bir şekilde buğday tarafından birbirine bağlanan uluslararası emtia piyasalarını anlatıyor.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Çin: Küresel Ekonomik Liderlik Arayışı (The United States vs. China: The Quest for Global Economic Leadership)
Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü’nün kurucusu C. Fred Bergsten, ABD’nin kaçınılmaz olarak küresel ekonomik liderliği Çin ile paylaşmak zorunda kalacağını yazıyor. Kitap, Çin’i “içerme” ya da Batılı görüşleri benimsemeye ikna etme gibi hayali kavramları reddediyor.
ABD Dolarının Küresel Para Gücü: Sorunlar ve Beklentiler (The Global Currency Power of the US Dollar: Problems and Prospects)
ABD doları, ABD para politikası için muazzam yayılma etkileriyle küresel finansal sistemde baskın bir rol oynamaya devam ediyor. Eski bir IMF çalışanı ekonomist olan Anthony Elson, bu olgunun nedenlerini ve geleceğe yönelik beklentileri araştırıyor, ticaret ve finansal akışlar için yaygın dolar kullanımının tarihsel köklerini, ABD’nin II. Dünya Savaşı’ndan sonra dünyanın en büyük ekonomisi olarak ortaya çıkışına kadar izliyor.
Camp David’de Üç Gün: 1971’deki Gizli Bir Toplantı Küresel Ekonomiyi Nasıl Dönüştürdü? (Three Days at Camp David: How a Secret Meeting in 1971 Transformed the Global Economy)
Yale School of Management’tan Jeffrey E. Garten, Başkan Richard Nixon’ın 1971’deki “altın pencereyi” kapatma kararını ayrıntılandırıyor, bunu yapmakla ilgili baskın anlatıyı nasıl dönüştürdüğünü anlatıyor: gevşek ABD politikalarını ve uluslararası sorumluluklarının iptalini kabul eden bir hatadan (mea culpa), dünyadaki yeri için muzaffer yeni bir başlangıç ilan eden ve yerli izleyicileriyle iyi giden birine.
Harry White ve American Creed: Bir Federal Bürokrat Modern Küresel Ekonomiyi Nasıl Yarattı (ve Kredi Alamadı) (Harry White and the American Creed: How a Federal Bureaucrat Created the Modern Global Economy and Failed to Get the Credit)
John Maynard Keynes ve Harry Dexter White’ın bronz büstleri, IMF Yönetim Kurulu’nun girişindeki kaideler üzerinde duruyor. İlki hakkında sayısız kitap ve biyografi yazılmış olmasına rağmen, ikincisi hakkında çok daha az şey biliniyor. Eski IMF Tarihçisi James M. Boughton, White’ın muhteşem biyografisindeki bu dengesizliği düzeltiyor.
Çarklar ve Canavarlar: Ekonomi Nedir ve Ne Olmalı (Cogs and Monsters: What Economics Is, and What It Should Be)
Cambridge ekonomisti Diane Coyle, küresel mali krizden pandemiye kadar olan çalkantıların daha önceki inançlara nasıl şüphe düşürdüğünü ve daha geniş anlamda kapitalizm ve ekonomi hakkında mevcut şüpheciliği nasıl körüklediğini inceliyor. Ayrıca, taze fikirleri engelleyen yerleşik ağlar, saldırgan bir tartışma kültürü ve cinsiyet ve ırk çeşitliliği eksikliği de dahil olmak üzere mesleğin kendisini neyin rahatsız ettiğini anlatıyor.
Kriz Zamanlarında Para Politikası: Avrupa Merkez Bankası’nın Yirmi Yıllık Öyküsü (Monetary Policy in Times of Crisis: A Tale of Two Decades of the European Central Bank)
Para Politikası Genel Müdürlüğü başkanı Massimo Rostagno da dahil olmak üzere Avrupa Merkez Bankası yetkilileri, bu genç kurumun krize meyilli ilk iki on yılında karşılaştığı zorlukların ve hala yapım aşamasında olan bir para birliği ile nasıl boğuştuğunun ustaca bir analizini sunuyor. Çoğu, Başkan Mario Draghi’nin Avro’ya yönelik varoluşsal tehdide işaret eden 2012 “ne olursa olsun” vecizesine aşinadır, ancak çok azı, Kesin Parasal İşlem aracını Avro bölgesi krizinin çözümünde etkin hale getiren Avrupa İstikrar Mekanizmasının yaratılması için sahne arkasının erkenden yapıldığının farkındadır.
Paranın Geleceği: Dijital Devrim Para Birimlerini ve Finansı Nasıl Dönüştürüyor? (The Future of Money: How the Digital Revolution Is Transforming Currencies and Finance)
Günümüzün dijital ekonomisindeki birçok değişiklik arasında, en temel teknolojilerden birinde de bozulma meydana geliyor: paranın kendisi. Cornell Üniversitesi’nden Eswar Prasad bunu daha geniş bir bağlama yerleştiriyor. Kitap, son on yılda finanstaki tüm dijital yeniliklere rağmen, geniş sosyal, ekonomik ve politik sonuçları olan daha da dramatik bir değişimin eşiğinde durduğumuzu savunuyor.
Çalkantılı Zamanlar: Kriz Çağında Merkez Bankacılığı (Tumultuous Times: Central Banking in an Era of Crisis)
Zorlu ekonomik koşullar, Masaaki Shirakawa’nın Japonya Merkez Bankası’ndaki kırk yılını şekillendirdi. Ekonomik mucize söndü, bir balon şişip patladı ve ardından onlarca yıl kaybedildi. Shirakawa, merkez bankası politikaları hakkında içeriden bir bilgi sağlıyor ve hükümet ile Parlamento içindeki etkileşimleri samimi bir şekilde anlatıyor. Kitap, merkez bankasının ilk hedefinin fiyat istikrarından bile önce finansal istikrar olduğunu savunuyor. Bu, para politikasının temel amacının fiyat istikrarı olması gerektiği şeklindeki geleneksel görüşe meydan okumadır.
*a Bu yazıda yer alan görüşler yazarına ait olup çalıştığı kurumu bağlamaz, yazarın çalıştığı kurum veya göreviyle ilişki kurulmak suretiyle kullanılamaz. Yazıdaki tüm hatalar, kusurlar, noksanlıklar ve eksiklikler yazarına aittir.
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.