Vergi mevsimi göz korkutucu olabilir. Amerika Birleşik Devletleri (ABD) İç Gelir Yasası (Internal Revenue Code) kapsamındaki yükümlülükleri anlamak karmaşık bir görev olmasına karşın, vergi sorunlarının ortaya çıkması kolaydır. Yurt dışında yaşayan ABD vatandaşları için vergi beyannamesi süreci daha da karmaşık görünebilir.
İç Gelir Yasası’na göre, yurtdışında yaşayan ABD vatandaşları ve yeşil kart sahipleri için geçerli olan vergi kuralları, esas olarak ABD’de yaşayan vatandaşlar için geçerli olanlarla aynıdır.
1. Yurtdışında Yaşayan ABD Vergi Mükellefleri İçin Hangi Kurallar Geçerlidir?
İç Gelir İdaresi (Internal Revenue Service; IRS) nerede ikamet edildiğini umursamaz; erişimleri çok uzundur. ABD vatandaşları ve yeşil kart sahiplerinin, yaşadıkları ülkeden bağımsız olarak, IRS’ye vergi beyannamesi vermeleri ve dünya çapındaki gelirlerinin %100’ünü beyan etmeleri gerekmektedir. Bu şartın bir istisnası, yalnızca bir vergi mükellefinin, örneğin gelirlerinin sıfır veya çok düşük olması nedeniyle beyanname vermesi gerekmediğinde ortaya çıkabilir.
ABD’de yaşayanlar için geçerli olan tüm vergi kuralları, yurt dışında yaşayan bir ABD vergi mükellefi için de geçerli olacaktır. Buna göre, yurtdışında yerleşik ABD yurttaşları da aynı gelir vergisi oranlarına duyarlıdır ve ABD’de ikamet edenler ile aynı vergi kredisi ve kesintilerden yararlanırlar. Bunun sonucu olarak, tamamen ülke dışında elde edilen gelir üzerinden ABD gelir vergisi borcu doğabilir.
2. Yurtdışında Yaşayan ABD Vergi Mükellefleri Vergi Beyannamelerini Verme Zamanı
ABD’de vergilendirme dönemi 23 Ocak 2023 tarihinden 18 Nisan 2023 tarihine kadar sürer. Ancak yurtdışında yaşayan ABD vergi mükellefleri için iki aylık bir uzatma uygulanacaktır. Buna göre, gurbetçilerin ve yeşil kart sahiplerinin vergi beyannamelerini vermeleri için 15 Haziran 2023 tarihine kadar süreleri olacaktır. Bu süre uzatma, ABD dışında askeri görevde olanlar için de geçerli olacaktır.
3. Yabancı Ülke Vergi Kredisi veya Yabancı Ülke Gelirini Hariç Tutma Hakkına Sahip Olma
Yurt dışında yaşayan ABD vergi mükellefleri ABD gelir vergisine tabi olsa da, bazı vergi kredileri ve istisnaları bunları azaltabilir veya tamamen ortadan kaldırabilir:
3.1. Yabancı Ülke Vergi Kredisi
Yabancı Vergi Kredisi, çifte vergilendirmeden kurtulmaya yardımcı olur. Yani, aynı offshore kazançları üzerinden ABD vergileri ödemeye ek olarak, ikamet edilen yabancı ülkede gelir vergisi ödenmemelidir. Buna göre, çifte vergilendirmenin etkilerini azaltmak için IRS tarafından yabancı vergi kredisi oluşturulmuştur. Basit bir ifadeyle, vergi kredisi, yabancı ülke gelir vergilerinde ödenen tutara ilişkin ABD gelir vergisine karşı mükellefe bir vergi kredisi sağlayarak çalışır. Bununla birlikte, offshore ödenen her kuruş bir gelir vergisi değildir.
Yalnızca yabancı gelir vergileri ve fazla kazanç vergileri vergi kredisi için uygun olacaktır. Örneğin, yurt dışındayken hediyelik eşya veya gayrimenkul satın alınıyorsa, ödenen yabancı ülke satış vergileri (Katma Değer Vergileri) veya yabancı ülke emlak vergileri için mükellefe vergi indirimi sağlanmaz. Yabancı ülke vergi kredisinin değeri, ödenen yabancı ülke gelir vergilerinin tutarına veya bir IRS hesaplamasından kaynaklanan bir sınırlamaya göre belirlenir.
Bir yabancı ülke vergi kredisi almak yerine, ödenen yabancı vergileri Çizelge A’da ayrıntılı bir kesinti olarak düşülebilir. Ancak, çoğu zaman tercih edilen seçenek vergi kredisini almaktır. Kalemlere ayrılmış kesintiler nadiren yabancı vergi kredilerinin değerini aşacaktır.
3.2. Yurtdışı Gelir İstisnası
Yurt dışında yaşayan bazı ABD vatandaşları ve yeşil kart sahipleri, bir yabancı ülke vergi kredisi talebinde bulunmanın aksine alternatif olarak, uygun olduklarında yabancı ülke gelirlerini ABD vergilendirme rejiminden hariç tutmayı seçebilirler. Aşağıdaki yabancı ülke gelir istisnaları uygulanabilir:
- Yıllık eşiğe kadar yabancı ülke geliri,
- Yabancı ülke gelirlerini istisna tutmanın %16’sına eşit bir matrahı aşan yabancı ülke konut maliyetleri, yabancı ülke gelirlerini istisna tutmanın %30’una eşit bir üst sınıra tabidir.
2023 yılında, yabancı ülke gelirlerini vergiden hariç tutma için yıllık eşik 120.000 ABD dolarıdır. Yurt dışında yaşayan ABD vergi mükellefleri, yukarıda bahsedilen istisnaların her ikisinden de yararlanabilirler.
4. Yurtdışında Yaşarken Vergi Ödememe ve Yurtdışı Beyannamesi Vermemenin Cezası
Yabancı ülke bilgi beyannamelerini geç beyan edenler, eksik beyan edenler veya doldururken hata yapanlar veya ABD gelir vergisi borçlarını tamamen ödemeyi ihmal edenler, çeşitli para cezalarına, faize ve hukuki ve ağır koşullarda cezai kovuşturmaya maruz kalabilirler. Yine de en ağır cezalar vergi kaçakçılığı içeren davalara uygulanır. Vergi kaçakçılığı, failler için daha yüksek cezalara yol açar ve vergi kaçakçılığı yapanlar da cezai suçlamalarla karşı karşıya kalabilirler.
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.