Giriş
Birkaç Avustralya eyaleti, 2025 yılında yeni ücret hırsızlığı yasasını yürürlüğe koyarak işgücünü korumada cesur bir adım atmıştır. Bu yazıda, bir çalışanın ücretlerini veya haklarını kasıtlı olarak düşük ödemenin artık bir suç olduğu Victoria ve Queensland eyaletindeki ücret hırsızlığı yasaları ele alınacaktır. Bir çalışanın ücretlerini veya haklarını kasıtlı olarak düşük ödemenin artık bir suç olduğu Ücret Hırsızlığı Yasası [Wage Theft Law] 01 Ocak 2025 tarihinde yürürlüğe girmiştir[1]. Bu çığır açan yasa, işverenleri sorumlu tutmayı ve çalışanlar için adalet sağlamayı amaçlamaktadır.
- ‘Ücret hırsızlığı’ kavramı
Ücret hırsızlığı [wage theft], bir işverenin bir çalışana kasıtlı olarak az ödeme yapması veya hak ettiği ücreti, yan hakları veya hakları vermemesi durumunda meydana gelir. Buna fazla mesai ücreti ödememek, asgari ücretin altında ödeme yapmak veya izin haklarını engellemek gibi eylemler dâhildir. Ücret hırsızlığı birçok çalışanı etkileyen ciddi bir sorundur ve şimdi yasa onları korumak için devreye girmektedir.
- [2025 tarihli] Ücret Hırsızlığı Yasası’nın temel ayrıntıları
01 Ocak 2025 tarihinden itibaren çalışanlara kasıtlı olarak düşük ücret ödemek bir suçtur. Ancak, dürüst veya kasıtsız hataların bu yasa kapsamında olmadığını belirtmek önemlidir. Mevzuat, İstihdam ve İşyeri İlişkileri Bakanlığı tarafından düzenlenen 2024 tarihli ‘Gönüllü Küçük İşletme Ücret Uyum Yasası’na ilişkin Beyanname’nin [Voluntary Small Business Wage Compliance Code Declaration] bir sonucu olarak tanıtılmıştır. Bu kod, kodun yönergelerini takip ettikleri ve ücret yasalarına uyumu sağladıkları sürece küçük işletme işverenlerine cezai kovuşturmadan kaçınmak için net bir yol sunmaktadır.
Yasanın önemli noktaları şöyledir:
- İşverenler için cezai yaptırımlar [criminal penalties for employers]: Çalışanlarına kasıtlı olarak düşük ücret ödeyen işverenler, ağır para cezaları ve potansiyel hapis cezası dâhil olmak üzere önemli cezalarla karşı karşıya kalabilir. Bu suçlara karışan şirket yöneticileri 10 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilir. Adil Çalışma Ombudsmanı [Fair Work Ombudsman[2]], küçük işletme işvereninin (<15 çalışanı olan) kasıtsız düşük ödemeleri düzeltirken Yasa’ya uyduğundan emin olursa, konu cezai kovuşturmaya tabi tutulamaz.
- Daha güçlü çalışan koruması [stronger employee protections]: Yasa, çalışanlara daha güçlü korumalar sağlar. Bir çalışanın maaşının düşük olduğunu görürse, artık işverenin misillemesinden korkmadan haklı kazançlarını talep edebilir.
- Eksik ödeme tanımının genişletilmesi [expanded definition of underpayment]: Yeni yasa, ücret hırsızlığının tanımını genişleterek artık daha fazla sömürü biçimini kapsamaktadır. Bunlar arasında çalışılan saatlerin eksik bildirilmesi, çalışanların yanlış sınıflandırılması ve adil ücret ödemekten kaçınmak için kayıtların manipüle edilmesi yer almaktadır.
- Yasa’nın önemi
Yeni ücret hırsızlığı yasası hem çalışanlar hem de işverenler için önemli bir gelişmedir. Neden önemli olduğunu inceleyelim:
- Çalışanlara daha adil muamele yapmak [fairer treatment of workers]: Bu yasa, özellikle geçici veya göçmen işçilerin çalıştığı endüstrilerde devam eden düşük ücret sorununu doğrudan ele almaktadır. Savunmasız çalışanların sömürülmesine son vermeyi amaçlamaktadır.
- İşverenleri sorumlu tutmak [holding employers accountable]: Bu mevzuat, işverenlere ücret yasalarına uyumu sağlama konusunda daha fazla sorumluluk yüklüyor. Ücret hırsızlığını suç sayarak, yasa etik olmayan iş uygulamalarına karşı bir caydırıcılık yaratıyor ve tüm işletmeler için eşit şartlar sağlamaya yardımcı oluyor.
- İşyerinde güveni yeniden sağlamak [restoring trust in the workplace]: Adil ücret ön planda tutularak, yasa işverenler ve çalışanlar arasındaki güveni yeniden sağlamaya yardımcı olur. Çalışanların değerli ve adil bir şekilde tazmin edildiğini hissettiği daha olumlu bir çalışma ortamı yaratır.
- Yasa’nın işverenler için sonuçları
İşverenler artık yeni ücret hırsızlığı yasasına uyumu sağlamak için harekete geçmelidir. Buna bordro süreçlerini gözden geçirmek, çalışan sözleşmelerini güncellemek ve iş uygulamalarını denetlemek dâhildir. Küçük işletme sahipleri ayrıca cezai kovuşturmadan kaçınmak için ‘Gönüllü Küçük İşletme Ücret Uyum Yasası’nı [Voluntary Small Business Wage Compliance Code] benimsemeyi seçebilirler. Bu yasa, yasal sorunlardan kaçınırken ücret yasalarına uyumu sağlamak için pratik bir çerçeve sunar.
Uymamak, maliyetli yasal mücadeleler, para cezaları ve itibar kaybı gibi ciddi sonuçlara yol açabilir. İşverenler, ücret hırsızlığına karşı korunmak ve tüm çalışanlar için adil tazminat sağlamak için proaktif adımlar atmalıdır.
Sonuç
Ücret hırsızlığı yasasının getirilmesi, Avustralyalı işgücü için önemli bir değişikliği işaret etmektedir. Çalışanlar için daha güçlü korumalar ve işverenler için daha katı cezalarla, yasa daha adil ve şeffaf bir çalışma ortamı yaratmayı amaçlamaktadır. Bu yasa 2025 yılında yürürlüğe girdiğinde, hem çalışanlar hem de işverenler hakları ve sorumlulukları konusunda kendilerini bilgilendirmelidir. Bu, Avustralya’da adalet, şeffaflık ve çalışanların korunması açısından büyük bir kazanımdır.
* İşbu yazıya dair İnternet sitesinin uyarısı: “Bu yazıda sağlanan bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye teşkil etmez. Özel durumlarla ilgili tavsiyeler için nitelikli bir hukuk uzmanına danışılmalıdır.”
[1] <https://www.fairwork.gov.au/newsroom/news/new-criminal-underpayment-laws-start-1-january-2025>.
[2] Türk hukukunda bu kavram yerine “Kamu Denetçiliği Kurumu” ve “Kamu Denetçisi” ibareleri kullanılmaktadır.
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.