Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Kongresi tarafından yakın zamanda kabul edilen Tek Büyük Güzel Yasa[1] [One Big Beautiful Bill Act], hem bireyler hem de işletmeler için federal vergi alanında önemli değişiklikler getiriyor.
ABD Başkanı Trump tarafından 04 Temmuz 2025 tarihinde imzalanan bu Yasa’nın nihai hali yaklaşık 870 sayfadır ve çoğu oldukça ayrıntılı veya karmaşık olan çok sayıda hüküm içermektedir. Örneğin, Tek Büyük Güzel Yasa ile Vergi Kesintileri ve İstihdam Yasası’nın[2] [Tax Cuts and Jobs Act] birçok vergi hükmü kalıcı hale getirilmiş ve çok çeşitli ilave düzenlemeler eklenmiştir.
Bu yazıda, Tek Büyük Güzel Yasa’da yer alan en etkili hükümler ve bunların 31 Aralık 2025 tarihinden sonra başlayacak sonraki vergilendirme dönemleri için beklenen etkileri özetlenmektedir.
- Tek Büyük Güzel Yasa’nın Bireyler (Gerçek Kişiler) İçin Vergi Etkileri
1.1. Gelir Vergisi Oranları ve Dilimleri
Düşük vergi oranlarının (uygulama süresinin) uzatılması [extension of lower rates]: Tek Büyük Güzel Yasa ile Vergi Kesintileri ve İstihdam Yasası ile başlangıçta belirlenen ve 2025 yılından sonra sona ermesi planlanan düşük Gelir Vergisi oranları ve eşikleri kalıcı olarak uzatılmaktadır. Bu, çoğu vergi mükellefi için vergi borçlarının sürekli olarak daha düşük olmasıyla sonuçlanacaktır.
Pratikte, anılan Yasa’nın Vergi Kesintileri ve İstihdam Yasası’ndan itibaren yürürlükte olan vergi oranlarını uzatması nedeniyle, bu hükmün çoğu vergi mükellefi üzerindeki gerçek etkisi asgari düzeyde olacaktır.
Vergi dilimlerine ilişkin ayarlamalar [bracket adjustments]: Vergi dilimleri için gelir eşikleri yukarı doğru ayarlanarak, enflasyon nedeniyle dilim aşımı riski azaltılmıştır. Bu, birçok vergi mükellefi için küçük bir vergi tasarrufu sağlayacaktır.
1.2. Standart Kesinti ve Kişisel Muafiyetler
Standart kesinti [standard deduction]: Vergi Kesintileri ve İstihdam Yasası ile getirilen ikili standart kesinti, 2028 yılına kadar yıllık enflasyon ayarlamalarının da dâhil edilmesiyle kalıcı hale getirilmiştir. 2026 yılı için bekârlar için kesinti 16 bin 550 dolara, evli çiftler için ise 33 bin 100 dolara yükseltilmiştir.
İlave kesinti [supplemental deduction]: 2025-2028 yılları arasında bekârlar için 1.000 dolar, evli çiftler için 2 bin dolar eklenmiştir.
Kişisel muafiyetler [personal exemptions]: Tek Büyük Güzel Yasa ile 2026 yılında geri dönmesi planlanan kişisel muafiyetler kalıcı olarak kaldırılmaktadır.
1.3. Çocuk Vergi Kredisi ve Diğer Aile Yardımları [child tax credit and other family benefits]
Çocuklara özgü vergi kredisinin genişletilmesi [child tax credit expansion]: Tek Büyük Güzel Yasa ile kalabalık aileler için aşamalı uygulama hızlandırılmakta, geri ödeme genişletilmekte ve kredi enflasyona endekslenerek düşük ve orta gelirli ailelere daha fazla yardım sağlanmaktadır.
Kredi 2 bin 200 dolara çıkarılarak kalıcı hale getirilmiş olup; ayrıca 1.400 dolarlık iade edilebilir kredi [refundable credit] ve 500 dolarlık bakmakla yükümlü olunan kişi kredisi verilmiştir.
Çocuk vergi kredisini talep eden tüm mükelleflerin geçerli bir sosyal güvenlik numarasına sahip olması gerekir.
1.4. Bahşiş ve Fazla Mesai Ücretleri İçin Vergi İndirimleri
Bahşiş veya fazla mesai ücreti kazanan mükellefler [taxpayers earning tips or overtime pay], 2028 yılına kadar her yıl bu gelir için vergi beyannamelerinde indirim talep edebilirler.
Tek Büyük Güzel Yasa ile belirli eşiklerin üzerinde kazanan vergi mükellefleri için gelir bazlı kademeli düşüşlere tabi olmak üzere, yıllık bahşiş gelirleri için 25 bin dolara kadar ve nitelikli fazla mesai ücretleri için 12 bin 500 dolara kadar kesintilere izin verilmektedir.
1.5. Gerçek Kişilere İlişkin Diğer Hükümler
Yaşlılar için ek standart kesinti [additional standard deduction for seniors]: 65 yaş üstü mükellefler, 2025 yılından itibaren 2028 yılına kadar geçici bir ek kesinti alırlar. Kesinti, bekâr mükellefler için 6 bin dolar, evli çiftler için ise normal standart kesintiye ve yaşa bağlı mevcut ek kesintiye ilave olarak 12 bin dolardır.
Eyalet ve Yerel Vergi indirim sınırı [state and local tax deduction limit]: Eyalet ve Yerel Vergi indirimi, 2025 yılından başlayarak 2029 yılına kadar enflasyona göre ayarlanmış 40 bin ABD doları olarak belirlenmiş, 2030 yılı içinse 10 bin ABD dolarına geri dönülmüştür. Artırılmış bu indirim, gelir sınırlamalarına da tabidir.
Enflasyon Azaltma Yasası’ndan kaynaklı temiz enerji kredilerinin kaldırılması [elimination of clean energy credits from Inflation Reduction Act]: Enflasyon Azaltma Yasası’nda yer alan birçok temiz enerji vergi indirimi aşamalı olarak azaltılmakta veya kaldırılmaktadır. Özellikle, elektrikli araçlar için 7 bin 500 dolarlık tüketici vergi indirimi, 30 Eylül 2025 tarihinden sonra yapılan satın alımlarda kaldırılmaktadır.
1.6. Alternatif Asgari Vergi ve Diğer Hükümler
Alternatif Asgari Vergi muafiyeti [alternative minimum tax exemption] için kademeli azaltma eşiği artırılarak daha fazla orta ve üst-orta gelirli vergi mükellefine kolaylık sağlanmıştır.
- Tek Büyük Güzel Yasa’nın İşletmeler (Kurumlar) İçin Vergi Etkileri
2.1. Yüzde 100 Hızlandırılmış Amortismanın Geri Dönüşü [return of 100% bonus depreciation]
İşletmeler, nitelikli mülkün tüm maliyetini, onu birkaç yıl boyunca amorti etmek yerine, hizmete girdiği yılda tekrar düşebilirler.
20 yıl veya daha az bir geri kazanım süresine sahip olan çoğu somut amortismana tabi mülkü ve nitelikli iyileştirme yatırımlarını [qualified improvement property] içerir.
19 Ocak 2025 tarihinden sonra edinilen ve bu tarihten sonra hizmete giren mülkler için geçerlidir. 19 Ocak 2025 tarihinden önce edinilen ancak bu tarihten sonra hizmete giren mülkler için ise mevcut düşük prim yüzdelerinin kullanılmasına yönelik bir geçiş seçeneği bulunmaktadır.
Aşamalı olarak azaltılması planlanan önceki hızlandırılmış amortisman kurallarının aksine, Tek Büyük Güzel Yasa kapsamındaki yüzde 100 gider kaydı, nitelikli mülkler için (artık) kalıcıdır.
Üretim tesisleri için özel kural: Tek Büyük Güzel Yasa ile ayrıca, üretim, imalat veya rafinasyonda kullanılan “Nitelikli Üretim Mülkü” [qualified production property] için yüzde 100 oranında yeni bir hızlandırılmış amortisman getirilmekte; ayrıca belirli varlıklar için ilave koşullar ve daha uzun bir nitelik penceresi [a longer eligibility window] getirilmektedir.
2.2. Nitelikli İşletme Geliri Kesintisi [qualified business income deduction]
Madde 199A kesintisi: Nitelikli ticari kazançlar [business income] için yüzde 20’lik kesinti kalıcı hale getirilmiştir. Tek Büyük Güzel Yasa ile ayrıca, yüksek gelirli vergi mükellefleri için aşamalı uygulama kuralları basitleştirilmekte ve enflasyona göre ayarlanmış asgari bir kesinti getirilmektedir.
Kesinti oranının arttırılması [deduction rate increase]: Bazı yasa tasarılarında kesintinin yüzde 23’e çıkarılması önerilmiş olmakla birlikte, (sonuçta) Tek Büyük Güzel Yasa ile yüksek gelirliler için daha uygun hesaplama yöntemleriyle yüzde 20 oranı korunmuştur.
2.3. İşletme Faizleri ve Zarar Sınırlamaları (Madde 163j)
Faiz indirimleri [interest deduction]: Vergi matrahından indirilebilir işletme faiz giderlerinin hesaplanması, düzeltilmiş vergiye tabi gelir matrahından amortisman, itfa ve tükenme paylarının hariç tutulmasıyla [excluding depreciation, amortization and depletion] serbestleştirilmiş ve izin verilen indirimler artırılmıştır.
2022 yılı öncesi hesaplamasına geri dönülerek, düzeltilmiş vergiye tabi gelire amortisman, itfa ve tükenme eklerinin dâhil edilmesine olanak tanınmıştır.
Aşırı işletme zararları [excess business losses]: Şirket (kurum) olmayan vergi mükellefleri [noncorporate taxpayers] için aşırı işletme zararlarına ilişkin sınırlama kalıcı hale getirilmiş ve enflasyona endeksli eşiklerle daha elverişli olacak şekilde değiştirilmiştir.
2.4. Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) Giderleri ve Sermaye Yatırımları [research & development and capital investment]
Ar-Ge giderleri: Ar-Ge giderleri için anında gider kaydı uygulaması, daha önce bu tür giderleri aktifleştirmek zorunda kalan işletmeler için geriye dönük muafiyetle 2022 ve 2023 yıllarında yeniden yürürlüğe girmektedir.
İşletmeler artık 2025 yılında önceki yıllara ait amortismana tabi tutulmamış yurt içi Ar-Ge harcamalarının tamamını düşebilecek veya küçük vergi mükelleflerinin önceki beyannamelerini düzeltme seçeneğine sahip olmasıyla bunlar 2025 ile 2026 yılları arasında bölünebilecektir.
- Tek Büyük Güzel Yasa’nın İşle İlgili Diğer Hükümleri
Nitelikli küçük işletme iştirak istisnası [qualified small business stock exclusion]: İstisna genişletilerek, nitelikli küçük işletmelere yapılan yatırımlar için daha fazla vergisiz kazanç sağlanmasına olanak tanınmaktadır.
Çalışanların işte tutulmasına dair kredi uygulaması [employee retention credit enforcement]: Kurumlar Vergisi kesintilerinden kaynaklanan gelir kaybının bir kısmını telafi etmek için daha sıkı uygulama ve dolandırıcılık önleme tedbirleri uygulanmaktadır.
Madde 179 kapsamındaki giderler: Tek Büyük Güzel Yasa ile ayrıca Madde 179 kapsamındaki giderlerin sınırı enflasyona göre ayarlanmış 4 milyon dolardan başlayan aşamalı azaltmalarla 2,5 milyon dolara çıkarılmaktadır.
- Tek Büyük Güzel Yasa’nın Gelir Dağılımına Etkileri
Bireyler (gerçek kişiler) için [for individuals]: Vergi sonrası en büyük gelir artışları, gelir yelpazesinin en üst ve en alt kesimlerinde görülmektedir. En alt beşte birlik kesimde yer alan haneler mütevazı artışlar görürken, en üstteki yüzde 1’lik kesim ortalama olarak en büyük kazancı elde etmektedir.
İşletmeler için [for businesses]: Avantajlar, Ar-Ge ve sermaye ekipmanlarına yatırım yapan geçiş yapan kuruluşlar ve firmalar arasında yoğunlaşmaktadır. Kalıcı nitelikli işletme geliri kesintilerinden ve genişletilmiş istisnalardan en çok hissedarlar ve yüksek gelirli işletme sahipleri faydalanacaktır.
- Önemli Noktalar
Bireyler: Vergi mükelleflerinin çoğu, en önemli avantajlarının yüksek gelirli kişilere sağlandığı düşük vergi oranları, daha yüksek standart kesintiler ve genişletilmiş krediler görmeye devam edecektir.
İşletmeler: Tek Büyük Güzel Yasa ile gelir aktarımı yapan işletmeler[3] [pass-through businesses] için kalıcı ve genişletilmiş vergi indirimi sağlanmakta ve geliştirilmiş kesintiler ve gider hükümleri marifetiyle yatırımları teşvik edilmektedir.
Planlama: Vergi mükelleflerinin ve işletmelerin, özellikle Nitelikli İşletme Geliri Kesintisi uygunluğu, amortisman, Ar-Ge faaliyetleri ve aile kredileri [qualified business income deduction eligibility, depreciation, research and development activities, and family credits] ile ilgili olarak bu değişiklikler ışığında vergi durumlarını gözden geçirmeleri gerekir.
[1] Anılan yasa için bkz. <https://www.whitehouse.gov/obbb/>; < https://www.congress.gov/bill/119th-congress/house-bill/1/text> [çeviren tarafından metne iliştirilmiştir].
[2]<https://www.congress.gov/bill/115th-congress/house-bill/1/text > [çeviren tarafından metne iliştirilmiştir].
[3] Çevirenin Notu: Gelir aktarımı yapan kuruluşlar, gelirlerini doğrudan sahiplerine, hissedarlarına veya yatırımcılarına aktaran işletmeler olup; gelirler kuruluşun kendisi üzerinden değil yalnızca bireyler (gerçek kişiler) üzerinden vergilendirilir.
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.