Aydın Vergi Dairesi Başkanlığının 79690095-155-4 sayı ve 05/03/2015 tarihli Özelgesi aynen;
“İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden; yurt içi finans kuruluşu olan … A.Ş. aracılığı ile yurt dışındaki firmanız olan …adına bir adet yük gemisi alındığı, daha sonra ekonomik kriz nedeniyle taksit ödemelerinin aksadığı, kredinin yeniden yapılandırıldığı ve geminin elden çıkarılmasına karar verildiği belirtilerek, leasing firmasının talebi doğrultusunda sözleşmenin feshi amacına yönelik olarak noter aracılığı ile çekilecek ihtarnamenin damga vergisinden istisna olup olmayacağı hususunda bilgi verilmesi istenildiği anlaşılmaktadır.
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, bu Kanundaki kağıtlar teriminin, yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan
belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade edeceği; 3 üncü maddesinde; damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu, resmi dairelerle kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisinin kişilerce ödeneceği; 4 üncü maddesinde, bir kağıdın tabi olacağı verginin tayini için o kağıdın mahiyetine bakılacağı ve buna göre tabloda yazılı vergisinin bulunacağı, kağıtların mahiyetlerinin tayininde, şekli kanunlarda belirtilmiş olanlarda kanunlardaki adlarına, belirtilmemiş olanlarda üzerlerindeki yazının tazammun ettiği hüküm ve manaya bakılacağı hükümleri yer almaktadır.
Anılan Kanuna ekli (1) sayılı tablonun “I-Akitlerle İlgili Kağıtlar” başlıklı bölümünün A/5 fıkrasında da, fesihnamelerin (Belli parayı ihtiva eden bir kağıda taalluk edenler dahil) nispi oranda damga vergisine tabi olacağı hüküm altına alınmıştır.
Özelge talep formunuza ekli “İhtarname” başlıklı kağıdın incelenmesinden, ihtarnamenin konusunun, … Şirketi ile düzenlenen fınansal kiralama sözleşmesinden doğmuş ve doğacak borçlarınızın ödenemeyeceğinin bildirimi ile finansal kiralama sözleşmesinden doğan satın alma hakkınızı kullanmayacağınızın ve bu haklarınızdan feragat ettiğinizin ihbarı ve ihtarı olduğu; borçlarınızı ödeyebilmek için 6361 sayılı Kanunda öngörülen 60 günlük süre verilmeksizin sözleşmenin feshedilmesini talep ettiğiniz; satın alma hakkından fergat ettiğinizden … A.Ş.’nin sözleşmeye konu malı 3 kişilere dilediği fiyattan satmayı haiz olduğu hususlarının düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, mahiyeti itibarıyla damga vergisinin konusuna girmeyen “İhtarname” başlıklı kağıdın damga vergisine tabi tutulmaması gerekmekte olup, ihtarnamede finansal kiralama sözleşmesinin feshedilmesi talep edildiğinden, bu talebin kabul edildiğine ilişkin ya da sözleşmenin feshedilmesi amacıyla bir kağıt düzenlenmesi durumunda, söz konusu kağıdın Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tablonun I/A-5 bölümü uyarınca nispi damga vergisine tabi tutulması gerektiği tabiidir” şeklindedir.
Ankara Vergi Dairesi Başkanlığının 90792880-155[1-2012/170]-175 sayı ve 01/03/2013 tarihli Özelgesi ise;
“İlgide kayıtlı özelge talep formunuz ve eklerinin incelenmesinden, kurumunuz ile yükleniciler arasında mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin düzenlenen sözleşmelerin, yüklenicilerin sözleşme hükümlerini yerine getirmemesi veya getirememesi nedeniyle kurumunuzun veya yüklenicinin tek taraflı kararı ile feshedildiği ve sulhname, ibraname, mukavelename vb belge düzenlenmeden sözleşmenin feshedildiğinin bir yazı ile yükleniciye bildirildiği belirtilerek, söz konusu fesih işlemine ilişkin kurumunuz tarafından düzenlenen yazının damga vergisine tabi olup olmayacağı hususunda görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.
488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu; bu Kanundaki kağıtlar teriminin yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade ettiği; 2 nci maddesinde, vergiye tabi kâğıtlar mahiyetinde bulunan veya onların yerini alan mektup ve şerhlerle, bu kâğıtların hükümlerinin yenilenmesine, uzatılmasına, değiştirilmesine, devrine veya bozulmasına ilişkin mektup ve şerhlerin de damga vergisine tabi olduğu; 4 üncü maddesinde, bir kağıdın tabi olacağı verginin tayini için o kağıdın mahiyetine bakılacağı ve buna göre tabloda yazılı vergisinin bulunacağı, kağıtların mahiyetlerinin tayininde, şekli kanunlarda belirtilmiş olanlarda kanunlardaki adlarına, belirtilmemiş olanlarda üzerlerindeki yazının tazammun ettiği hüküm ve manaya bakılacağı, mahiyeti tayin edilmek istenen kağıt üzerinde başka bir kağıda atıf yapılmışsa, atıf yapılan kağıdın hükümlerine nazaran iktisap ettiği mahiyete göre vergi alınacağı hükümleri yer almaktadır.
488 sayılı Kanuna ekli (1) sayılı tablonun “I. Akitlerle ilgili kâğıtlar” başlıklı bölümünün A-5 fıkrasında, fesihnamelerin (belli parayı ihtiva eden bir kağıda taalluk edenler dahil) nispi damga vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır.
Buna göre, daha önce düzenlenmiş bir sözleşmenin, sözleşme hükümlerine uyulmaması sonucu kurumunuz tarafından tek taraflı olarak feshedilmesine yönelik olarak alınan ve yükleniciye bildirilen kağıtlar ile tarafların karşılıklı anlaşarak sözleşmenin feshine ilişkin olarak düzenledikleri protokollerin fesihname olarak değerlendirilmesi gerekmekte olup, söz konusu kağıtların, içerdikleri bedel üzerinden, kağıtta bedel bulunmaması halinde atıf yapılan kağıdın içerdiği bedel üzerinden Kanuna ekli (1) sayılı tablonun A/5 fıkrası uyarınca damga vergisine tabi tutulması gerekmektedir” şeklindedir.
AÇIKLAMALAR
Damga vergisinin konusunu Damga Vergisi Kanununa bağlı (1) sayılı tabloda yer alan kağıtlar oluşturur. Damga vergisinde sözleşmeler açısından vergiyi doğuran olay hukuki işleme ilişkin kağıtların düzenlenmesidir. Damga vergisinin mükellefi bu kağıtları imza edenlerdir.
Damga Vergisi Kanunu md.1 gereğince “yazılıp imzalamak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanılmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeleri ifade eder”.
Tablo 1-A/5 fesihnamelerin damga vergisine tabi olduğunu düzenlemektedir.
Hüküm, VUK md.19 ile birlikte değerlendirildiğinde yenilik doğuran bir hakkın kullanımının damga vergisine tabi olup olmadığının tartışılması gerekmektedir.
VUK md.19 gereğince “vergi alacağı, vergi kanunlarının vergiyi bağladıkları olayın vukuu veya hukuki durumun tekemmülü ile doğar” hükmünü haizdir. Açıktır ki belirlemesi yapılması gereken ilk konu ispat amacıyla düzenlenen varaka ve hukuki durumun tekemmül zamanının belirlenmesidir.
Sözleşmenin kurulabilmesi için bir tarafın (belirli koşullar altında) bağlayıcı bir sözleşme yapma iradesini karşı tarafa açıklaması (icap) ve karşı tarafında bunu kabul etmesi (kabul) gerekmektedir[1]. Kabul açık olabileceği gibi zımni de olabilir[2]. Sözleşmelerin en önemli özelliği taraflardan birisi yahut her ikisi için “bağlayıcı” nitelikte borç doğurmalarıdır. Sözleşmelerin imzalanmasıyla taraflar yararlanma hakkı elde ederler.
İktidar hakları olarak da adlandırılan düzenleme hakları ise sahibine belirli bir hukuki değerden veya davranıştan yararlanma hakkı vermez. Bunların en bilindik olanı yenilik doğuran (inşai) haklar olup yenilik doğuran haklar karşı tarafa ulaşması gereken tek taraflı irade beyanıyla yeni bir hukuki durum yaratırlar[3]. Yenilik doğuran haklar iki grupta toplanmaktadırlar; Alelade olarak kullanılanlar kurucu, değiştirici ve bozucu yenilik doğuran hakları oluştururken diğer bir kısmının ise yenilik yaratan dava yoluyla kullanılması gerekir. Yenilik doğuran hakkın kullanıldığı hukuki işleme yenilik doğuran işlem (Gestaltungsgeschäft) denilmektedir. Özel hukukumuzda sözleşme serbestisinin kabul edilmiş olması nedeniyle tek bir fesihname kavramı açısından yeknesak bir sonuca ulaşılması mümkün değildir.
Doktrinde ve idarenin eski uygulamasında kabul edilen görüş yenilik doğuran işlemde taraf iradelerinin uyuşmasının söz konusu olmaması sebebiyle damga vergisinin uygulanmamasıdır[4].
Öncelikle belirtmek gerekir ki Damga Vergisi Kanunu fesihname kavramını tanımlamış değildir. Fesihname ile bir hukuki ilişkinin sona erdirilmesinin anlaşılması gerektiğinde kanımca duraksama yoktur. Her ne kadar Türk Borçlar Kanunu açısından ani edimli yahut dönemsel edimli sözleşmelerde “dönme”, sürekli edimli sözleşmelerde fesih düzenlenmiş ise de Damga Vergisi Kanununda bu ayrımın bulunmadığını, fesihnamenin hem dönme hem de fesih için öngörüldüğünün belirtilmesi gereklidir.
Burada damga vergisinin konusuna giren 1/A-5’de yer alan “Akitlerle İlgili Kağıtlar” kavramının sadece sözleşmeleri mi kapsadığı yoksa tek taraflı olarak kullanılabilen yenilik doğuran haklardan fesih bildirimini kapsayıp kapsamadığı tartışmalıdır.
DVK md.1’de yer alan koşullardan ilki herhangi bir hususu ispat için belgenin imza edilmesi gereğidir. İspat vasıtaları hukukumuzda belirlenmiş olup vergi hukuku açısından “vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir. Şu kadar ki, vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan şahit ifadesi ispatlama vasıtası olarak kullanılamaz” denilerek araçlarda hem bir genişlemeye hem de bir sınırlamaya gidilmiştir. Ekonomik yaklaşım ilkesi denilen bu ilkeyle birlikte muamelelerin gerçek mahiyetlerinin belirlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle ekonomik yaklaşım ilkesi özel hukukla vergi hukuku arasında ortaya çıkan kavramsal sorunları gidermeye yönelik bir savunma mekanizmasıdır.
MUVAZAA/PEÇELEME
Özel hukuk düzenlemelerinin vergiden kaçınma amacıyla kötüye kullanılmasının önlenmesi için VUK md.3/B Kanuna dahil edilmiştir. Madde “vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya, ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır” denilerek peçeleme işlemlerine değinilmiş olup aynı şekilde DVK md.4 “Kağıtların mahiyetlerinin tayini kenar başlığını taşımakta ve “bir kağıdın tabi olacağı verginin tayini için o kağıdın mahiyetine bakılır ve buna göre tabloda yazılı vergisi bulunur. Kağıtların mahiyetlerinin tayininde, şekli kanunlarda belirtilmiş olanlarda kanunlardaki adlarına, belirtilmemiş olanlarda üzerlerindeki yazının tazammun ettiği hüküm ve manaya bakılır. Mahiyeti tayin edilmek istenen kağıt üzerinde başka bir kağıda atıf yapılmışsa, atıf yapılan kağıdın hükümlerine nazaran iktisap ettiği mahiyete göre vergi alınır” şeklinde ki düzenlemesiyle “yazının tazammum ettiği hüküm ve manaya” bakılacağını belirterek peçelemeye yönelik hüküm getirmiştir[5].
Aralarında farklar bulunsa da taraflar bozma sözleşmesiyle sona erdirebilecek oldukları bir sözleşme ilişkisini kanunu dolanma amaçlı olarak tek taraflı irade beyanlarıyla sona erdirirlerse muvazaa ortaya çıkacaktır. Gerçekten de muvazaalı işlemlerle de vergi bertaraf edilebilir.[6] Bu nedenle her olayın özelliğine göre ilişkinin peçeleme sözleşmesi mi muvazaalı işlem mi olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmekte olup, işlemleri hukuka uygunluk karinesinden yararlanan idarenin vergi salınımını doğru kabul etmek gereklidir.
SONUÇ
Vergi hukukunda ekonomik yaklaşım ilkesi göz önüne alındığında “fesihname” ifadesiyle sadece tarafların üzerinde anlaşarak bir borç ilişkisini sona erdirmelerinin anlaşılmaması, aynı zamanda kanunu dolanmak amacıyla yapılan tek taraflı fesih bildirimin de bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği kanaatimdeyim. Bu nedenle Doktrinde ki hakim görüşün aksine taraf iradelerinin uyuşmasının söz konusu olabileceği ancak vergiden kaçınma amacıyla sadece tek taraflı fesih şeklinde ortaya çıkabilecek “ihbar”ların da vergilendirilmesi hukuka uygun olacaktır. Bu durumda yapılan vergilendirme halinde idari bir işlemde hukuka aykırılık bulunduğu iddiasında olan mükellef açısından ise hukuki korunma yollarının bulunduğu açıktır.
[1] Andreas von TUHR, Bürgerliches Recht Allgemeiner Teil, Enzyklopädie Der Rechts und Staatswissenschaft, Verlag von Julius Springer, Berlin 1923, s.38; Sir Basıl MARKESINIS/ Hannes UNBERATH/ Angus JOHNSTON, The German Law of Contract A Comperative Treatise, 2nd Ed. Hart Publishing, 2006, s.56.
[2] Werner FLUME, Allgemeiner Teil des Bürgerlichen Rechts, Zweiter Band, Das Rechtsgeschaft, Zweite überarbeitete Auflage, 1975, s.636; Fikret EREN, 6098 Sayılı Kanuna Göre Hazırlanmış Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 16. Bası, Ankara, 2014, s.244; MARKESINIS/UNBERATH/JOHNSTON, age. s.59.
[3] Fikret EREN, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Yetkin Yay. 16. Bası, 2014, ss.61-63.
[4] Mustafa AKKAYA/İnci SOLAK AKMAN, Damga Vergisi Kanunu Açısından “Fesihname”, Nami Çağan Anısına Armağan, s.111.
[5] Şerif Emre GÖKÇAY, Vergi Hukukunda Ekonomik Yaklaşım İlkesinin Kapsamı, Niteliği Ve Sınırları, Doktora Tezi, 2017, s.401
[6] Doğan ŞENYÜZ, Peçeleme ile Muvazaanın Niteliği Ve Arasındaki Farklar, Yaklaşım, S.185, 2008, s.27
Özgeçmiş Özeti
YAYINLAR
KİTAP (3 adet)
1. Game Theoretic Approach To Selected Contract Types -Legem Hukuk Yayınları2023
Birleşme Devralmalar başta olmak üzere satım sözleşmesi, hizmet sözleşmesi,
eser sözleşmesi gibi sözleşmelere oyun teorisi açısından yaklaşılmış, konu
tarafımca İngilizce olarak incelenmiş ve konu başlıklarına ilişkin Yargıtay çevirileri
çalışmaya eklenmiştir.
2. Halka Açık Olmayan Anonim Şirketlerde Birikimli "Oy"un Teorisi- Seçkin Yayınları2018
Konu Türk hukukunda ilk kez tarafımca incelenmiş olup, matematiksel bir
modelleme olan oyun teorisi ile birikimli oy kullanımının ilişkisi
üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda AŞ yönetim kurulu üyelerinin seçimi ve
görevden alınmaları ile oy hakkının pay ekonomik değerine olan
etkisi incelenmiştir.
3. CAS Kararları Işığında Futbol Hukukunda Özellik Arz Eden Klozlar-Legem
Yayınları 2024 Konu buy-out klozları başta olmak üzere profesyonel futbol
dünyasına ilişkin olarak tarafımca işlenmiştir
YÖK BURSUYLA MALTA'DA GÖREVLENDİRİLDİM,
Kentim Şişli Gazetesi'nin ve futbolekonomi.com'un sürekli yazarıyım
MAKALELER (24 adet)
1. Yeni Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Ticaret Sicili, LHD
2. Sigorta Sözleşmelerinde Menfaat, LHD
3. Uyarlama Davalarında Vergilendirme, Terazi Hukuk Dergisi
4. Belediye Gelirleri Ve Kısa Bir İlan ve Reklam Vergisi Değerlendirmesi, İçişleri
Bakanlığı Yerel Yönetimler ve Denetim Dergisi.
5. Satım Sözleşmesinin Konusu- Antalya Barosu Dergisi- Ağustos 2014- (Yarı
Bilimsel Yayın)
6. Bu Son Olsun! (17 Nisan 2023)
7. CAS Kararları (22 Mart 2023)
8. 6222 Değiştirilmeli! (13 Mart 2023)
9. Federasyon Başkanı Seçimine Alternatif Öneri (26 Şubat 2023)
10. Sahnede Bir Silah Varsa, Oyunun Sonunda Patlar! (08 Şubat 2023)
11. Lale Orta (01 Şubat 2023)
12. Uğur Mumcu'dan Günümüze Işık Tutan Bir Futbol Yazısı (23 Ocak 2023)
13. Oyunun Ana Ögesi Taraftarın Olmadığı Bir Oyun Planı! (20 Ocak 2023)
14. Kurak Günlerin Kurak Futbolu (12 Aralık 2022)
15. Açık İsyandır! (09 Kasım 2022)
16. Nereden Nereye! (04 Kasım 2022)
17. FIFA DRC ve PSC’nin ULUSAL YARGI MAKAMLARINI YETKİSİNE İLİŞKİN
KARARLARI ve DEĞERLENDİRMESİ (18 Ekim 2022)
Bu özgeçmiş, hesap sahibi tarafından indirilmiştir.
18. Futbolun Sokrates'i (13 Ekim 2022)
19. Pickles(*) (11 Ekim 2022)
20. Oyuncu Sözleşmelerinin Bitiminde Kulübün Opsiyon Hakkını Kullanımı (10 Ekim
2022)
21. Hayri İrdallar Federasyonu ve Saatleri Ayarlama(ma) Enstitüsü (20 Eylül 2022)
22. Hepimiz Plütonuz (10 Eylül 2022)
23. Çantalı Adamlar! (01 Eylül 2022)
24. Az Daha Çoktur! (05 Ağustos 2022)
İş Deneyimleri
Avukat
Aydın Hukuk | Şubat 2018 - Nisan 2022
Antalya, Sürekli / Tam zamanlı
Avukatlık ve Hukuki Danışmanlık Sektörü, Hukuk Departmanı
Araştırma Görevlisi
ÜNİVERSİTE İSTANBUL HUKUK | Ocak 2012 - Şubat 2016
İstanbul(Avr.), Sürekli / Tam zamanlı
Avukatlık ve Hukuki Danışmanlık Sektörü, Akademik Departmanı
ARAŞTIRMA GÖREVLİSİ
Avukat
ÖZDEMİR HUKUK İSTANBUL | Mart 2009 - Ocak 2012
İstanbul(Avr.), Serbest Zamanlı
Avukatlık ve Hukuki Danışmanlık Sektörü
Serbest avukatlık
Eğitim Bilgileri
İstanbul Üniversitesi (İÜ)
Hukuk Fakültesi, Özel Hukuk | Şubat 2013 - Mayıs 2015
Yüksek Lisans
İstanbul Üniversitesi (İÜ)
İktisat Fakültesi, Mali Hukuk | Şubat 2009 - Mayıs 2012
Yüksek Lisans
İstanbul Üniversitesi (İÜ)
Hukuk Fakültesi, Hukuk, Türkçe, Örgün Öğretim | Haziran 2003 - Şubat 2008
Bu özgeçmiş, hesap sahibi tarafından indirilmiştir.
Lisans
Diller
İngilizce (İleri), Almanca (İyi)
Sertifika / Seminer ve Kurslar
Yeni TTK Seminerleri
İstanbul Üniversitesi
Sınav Detayları
KPDS (Kamu Personeli Dil Sınavı)
ösym | Mayıs 2010
Sınav Skoru: 95
Hobi ve İlgi Alanları
Beşiktaş