Değişen teknolojik manzaralara uyum sağlama zorunluluğu, iş hayatının kalıcı bir gerçeğidir. Ancak bugün, bu değişimin hızı özellikle yapay zekâ ve blok zinciri teknolojileri alanlarında büyük ölçüde hızlanmış durumdadır. Görünüşe göre her hafta önemli yapay zekâ ile ilgili girişimler hakkında yeni duyurular geliyor. En son olarak, ‘Meta’nın gelişmiş yapay zekânın daha da geliştirilmesini sağlamak için bir “süper zekâ” ekibine milyarlarca dolarlık yatırım yaptığı bildirilmiş ve ‘OpenAI’ yakın zamanda yapay zekâ donanımı geliştirmek için ‘iO’yu 6,5 milyar dolara satın aldığını duyurmuştur. Milyonlarca beyaz yakalı çalışan hâlihazırda haftalık olarak yapay zekâ araçlarını kullanmaktadır. Ve defterin blok zinciri tarafında, uzun süredir gecikmiş yasal netliğe doğru kayda değer ilerlemenin yanı sıra, kurumsal benimsemeye doğru [Bitcoin’in kurumsal hazine stratejilerine[1] [corporate treasury strategies] dâhil edilmesinden ve kripto borsası işlemleri ürünlerinin popülaritesinden, sabit paraların ve geleneksel finans kurumlarının gerçek dünya varlık token’laştırmasına doğru artan girişimlerine kadar her şey] belirgin bir eğilim vardır[2].
Hızla gelişen teknolojik değişim döneminde yönetim kurullarının ayaklarını sağlam basması için dikkate almaları gereken bazı önemli hususlar şunlardır:
- Bilgi sahibi olmak artık bir zorunluluktur [remaining informed is a must]. Gözetim görevi yönetim kurulları için Kuzey Yıldızı olmaya devam ederken ve yöneticilerin kendilerinin bireysel uzmanlık geliştirmeleri gerekmese de, yönetim kurulları şirket ve rakipleri tarafından kullanılan temel teknolojik araçların yanı sıra teknoloji ve diğer önemli pazar gelişmelerinden önemli ölçüde etkilenebilecek kritik iş akışlarına ilişkin net bir görünürlük sağlamalıdır. Yöneticiler, yönetimdeki bu tür bilgilerin uygun depolarına ve nitelikli uzmanlara güvenme hakkına sahiptir.
- Risk gözetimi çok önemlidir [risk oversight is paramount]. Yeni teknoloji yeni riskler getirir. Sadece birkaçını saymak gerekirse, yapay zekâ durumunda göze çarpan riskler arasında halüsinasyon ve gizlilik ve veri koruma sorunları bulunurken, blok zinciri [blockchain] teknolojisi bazı belirgin siber güvenlik ve kara parayı aklamayı önleme [anti-money laundering] zorlukları sunar. Yönetim kurulları, belirli yeni teknolojilerin benimsenmesinin oluşturduğu başlıca riskleri anlamalı, uygun bir gözetim çerçevesi geliştirmek için yönetimle birlikte çalışmalı ve bu riskleri titizlik ve özenle ele alma kaydını belgelemelidir.
- Verimliliğin kabulü, ancak itidalli olmanın korunması [recognize efficiencies, but maintain sobriety]. Yeni teknoloji, yapay zekâ faktörlerinin artan yetenekleri ve ilişkili bazı organizasyonel işlevlerin basitleştirilmesi olasılığı gibi potansiyel olarak çok kapsamlı verimlilikler sunar. Ancak bu faydalar, özellikle yapay zekâ ve blok zinciri teknolojisi önemli açılardan olgunlaştığı ve piyasa abartısına karşı dikkatli olunması gerektiği için gerçek bir dikkatle tartılmalıdır. Gerçekten de, yeni bir teknolojinin aşırı derecede benimsenmesi, hızlı piyasa değişiklikleri karşısında optimum olmayan yol bağımlılığı riskini doğurabilir.
- Değer takip edilirken değerlerin korunması [maintain values while pursuing value]. Yönetim kurulları, her ne pahasına olursa olsun miyop bir şekilde anında harcama-çizgisi verimliliği aramanın aksine, teknoloji benimsemelerinin çalışanlar ve topluluklar dâhil olmak üzere önemli paydaşlar üzerindeki etkisini dengeli bir şekilde değerlendirmelidir. Paydaş yönetişimi paradigması[3] [paradigm of stakeholder governance], şirketlerde uzun vadeli değerin geliştirilmesi için kritik bir mercek olmaya devam etmektedir.
[1] < https://www.wlrk.com/webdocs/wlrknew/ClientMemos/WLRK/WLRK.29696.24.pdf >.
[2] < https://www.wlrk.com/webdocs/wlrknew/ClientMemos/WLRK/WLRK.29792.25.pdf >.
[3] < https://www.wlrk.com/webdocs/wlrknew/ClientMemos/WLRK/WLRK.29766.25.pdf >.
Yavuz Akbulak
1966 yılında, Gence-Borçalı yöresinden göç etmiş bir ailenin çocuğu olarak Ardahan/Çıldır’da doğdu. 1984 yılında yapılan sınavda Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü kazandı. 1985 yılında Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümüne yatay geçiş yaptı ve 1988’de Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye bölümünü birincilikle, Fakülteyi ise 11’inci olarak bitirdi.
1997 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nin Denver şehrinde yer alan ‘Spring International Language Center’da; 65’inci dönem müdavimi olarak 2008-2009 döneminde Milli Güvenlik Akademisi’nde (MGA) eğitim gördü ve MGA’dan dereceyle mezun oldu. MGA eğitimi esnasında ‘Sınır Aşan Sular Meselesi’, ‘Petrol Sorunu’ gibi önemli başlıklarda bilimsel çalışmalar yaptı.
• Türkiye’de Yatırımların ve İstihdamın Durumu ve Mevcut Ortamın İyileştirilmesine İlişkin Öneriler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü);
• Türk Sosyal Güvenlik Sisteminde Yaşanan Sorunlar ve Alınması Gereken Önlemler (Maliye Hesap Uzmanları Vakfı Araştırma Yarışması İkincilik Ödülü, Sevinç Akbulak ile birlikte);
• Kayıp Yıllar: Türkiye’de 1980’li Yıllardan Bu Yana Kamu Borçlanma Politikaları ve Bankacılık Sektörüne Etkileri (Bankalar Yeminli Murakıpları Vakfı Eser Yarışması, Övgüye Değer Ödülü, Emre Kavaklı ve Ayça Tokmak ile birlikte),
• Türkiye’de Sermaye Piyasası Araçları ve Halka Açık Anonim Şirketler (Sevinç Akbulak ile birlikte) ve
• Türkiye’de Reel ve Mali Sektör: Genel Durum, Sorunlar ve Öneriler (Sevinç Akbulak ile birlikte)
başlıklı kitapları yayımlanmıştır.
• Anonim Şirketlerde Kâr Dağıtımı Esasları ve Yedek Akçeler (Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal TEKİNALP’e Armağan, Cilt I; 2003),
• Anonim Şirketlerin Halka Açılması (Muğla Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Tartışma Tebliğleri Serisi II; 2004)
ile
• Prof. Dr. Saim ÜSTÜNDAĞ’a Vefa Andacı (2020), Cilt II;
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler (2021);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ’a İthafen İlmi Makaleler II (2021);
• Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler (2021);
• Ticari İşletme Hukuku Fasikülü (2022);
• Ticari Mevzuat Notları (2022);
• Bilimsel Araştırmalar (2022);
• Hukuki İncelemeler (2023);
• Prof. Dr. Saim Üstündağ Adına Seçme Yazılar (2024);
• Hukuka Giriş (2024);
• İşletme, Pazarlama ve Hukuk Yazıları (2024),
• İnterdisipliner Çalışmalar (e-Kitap, 2025)
başlıklı kitapların bazı bölümlerinin de yazarıdır.
1992 yılından beri Türkiye’de yayımlanan otuza yakın Dergi, Gazete ve Blog’da 3 bini aşkın Telif Makale ve Telif Yazı ile tamamı İngilizceden olmak üzere Türkçe Derleme ve Türkçe Çevirisi yayımlanmıştır.
1988 yılında intisap ettiği Sermaye Piyasası Kurulu’nda (SPK) uzman yardımcısı, uzman (yeterlik sınavı üçüncüsü), başuzman, daire başkanı ve başkanlık danışmanı; Özelleştirme İdaresi Başkanlığı GSM 1800 Lisansları Değerleme Komisyonunda üye olarak görev yapmış, ayrıca Vergi Konseyi’nin bazı alt çalışma gruplarında (Menkul Sermaye İratları ve Değer Artış Kazançları; Kayıt Dışı Ekonomi; Özkaynakların Güçlendirilmesi) yer almış olup; halen başuzman unvanıyla SPK’da çalışmaktadır.
Hayatı dosdoğru yaşamak ve çalışkanlık vazgeçilmez ilkeleridir. Ülkesi ‘Türkiye Cumhuriyeti’ her şeyin üstündedir.